This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online.
It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.
Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you.
Usage guidelines
Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.
We also ask that you:
+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes.
+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.
About Google Book Search
Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web
at|http : //books . qooqle . com/
HARVAKD
hcmmJiccfPlpjra,
nj
k
^(p'.t
PATKOLOGI^
^ CURSUS COMPLETUS
8BD nBUOTHEGA UNIVERSXUS, INTEGRA, UNIPORMIS, GOMMODA, OECONOHIGA,
WNHM SS. PATRDM. MCTORDM SCRIPTONMQOE ECCLESIiUTIOOMI,
tlYl LaTINORUM, 8ITB OILMOMnf,
Om AB jEWO APOSTOLiCO AD TBMPORA INNOCBNTH lll {ANNO itl6) PRO LATINIB ET AD CONCIUi FLORBNTINI TEMPORA (ANN i4S9) PRO GRjBCIS FLORUBRUNT.
RECUSIO CHRONOLOGIGA
OaHnDM QUiS BXSTITERB MONUMKNTOROai GATHOLlCiB TRADITIONIS PBR QUINOBCIM PHIORA
BCCLBSIiS &ECULA,
jmA BOmONBS AOOUIUkTIMIlUO IlfTBR BB CUMQUB N0NNULU8 COOIGIBU8 MANU8CBIPTIB G0LLATA8, PBBQUAM
DIUOBNTBB CABTIOATa; Df88BRTATI0NIBU8. COMMBNTAIIIU. TARIISQUB LBCTIONIBUS CONTINBNTBR ILLUSTRATa;
OM1C1RU8 0PBRIRU8 P08T AMPLI88IMA8 BDITI0NB8 yOM TRIRU8 N0TI88IM18 8iBCULI8 DBBBNTUR AR80LUTA8
DBTBGTIS, AUCTA ; INDICIBUS PA^TICULARIBUS ANALTTiaS, SINQULOS 8ITB T0M08 8ITB AUCT0RR8 ALICUJU8
MOMBNTI 80B8BQUBNTIBU8, DONaTA ; GAPITUU8 INTRA IP8UM TBZTUM BITB DI8P08ITt8, NBCNON BT
TITUU88INOULABUM PAOINARUM MAROINRM 8UPRRI0RBM DI8TIN0URNTtBU8 8UMBGTAMQUB MATB-
BUM 8IONIPIGANTIBU8, ADORNaTA; 0PBBIBU8 Cini DUB1I8, TUM AP0CRTPRI8, AUQUA TRRO
AUCTORITATB IN ORDINB AD TilADITI8NBM BCGLB8IA8TIGAM P0LLBNTIBU8, AMPUPICATa;
MfCBNm BT AMPUU8 LOGUPLBTATA INDICIBU8 AUCTORUM 8ICUT RT OPBRUM, ALPBABRTiaS, CUR0N0L0OIC18.
0TAT1BTIGI8, 8TNTBBTIGI8, ANALTTIGI8, ANAL00IGI8, IN QUODQUB BBUOIONM PUNCTUM, DOGMATICUM, MORAtB,
UTUBOIGUM, GANONICUM, DI8C1PUNABB, B18T0R1CUM, BT CUNCTA AUA 8INB ULLA BXCRPTIONB ; 8BD PRiB-
BBRTIM DU0BU8 INDICIBUB IMMBN8I8 BT 0BNBRALIRU8. ALTBRO 8CILICBT RERUM, QUO C0N8ULT0,
QUIQUID NON 80LUM TAU8 TALHtB PATBB, TBRUM BTIAM UNU8QUI8QUB PATRUM, NB UNO QUIDBM
0MI880, IN QUODLIBBT TUBMA 8CRIP8BBIT, UNO INTUITU G0N8PiCIATUR ; ALTBRO SCRlPTUR/fi
SACRifi, BX QUO LBCTORI COMPBRIRR 8IT OBTIUU QUINAM PATRR8 BT IN QUIBU8 OPBRUM
8U0RUM L0CI8 8INOUL08 8INOULORUM LIBRORUM 8. BCRIPTURiB TBR8U8, A PBIMO
OBNB8B08 U8QUB AO NOTI8SIMUM AP0CALTP818, COMMBNTATI 8UfT.
Wgmm AOCUBATIBSnf A, CJBTBRI8QUR 0MNIRU8 PACILB ANTBPONBNDA, 81 PBRPBNDANTUR GBARAGTRRUM NITIBnAS
ClUattM QUAUTA8, IRTRORITAB TBXTU8, PBRPBCTIO r.0RRBCT10NI8, OPBRUM RBCU80BUM TUM TARIBTA8, TOH
MOICBBUB, PORMA TOLUMINUM PBRQUAM COMMODA 8IRIQUB IN TOTO PaTROLOOIJB DBGUR8U C0N8TANTBR
MMIUS, PRBTU BU0UITA8, PBiB8BBTIMQUB I8TA OOLLBQTIO, UNA, MRTHODICA BT CHRONOLOOIGA»
BRGBNTOBUM PRAOMBNTORUM 0PU8CUL0RUVQUB BAOTRNUB HIG ILUG 8PAR80RUM, PRIMUM AUTBM
IHN0BTRABI8U0TIIB<U,BX0PBRfRU8 BT M88. AD OMNBB «ATB8, L0G08. UNOUAB P0RMA8QUB
PBRTINBMTIBUB OBABUMATOBUM.
SERI£S LATINA
IN UUA l>KODBUNT PATRES, DOCTORBS SCRIPTORBSQUB ECCLBSLfi LATINJE A tbrtuLliano AD INNOCENTIUM IU.
AGGURANTE J.-P. MIGNE,
BUUOTHBCiB CLBU UNIVBKSiB
SirK CORSaail CONPLBTORUM IN SINGULOS SCIBNTIiG BCCLBSIA8TIC« RAHOS BOlTOitlC-
PATROLOGLE LATINM TOMVS LIL
SS. PETRUS CHRYSOLOGUS, VALERIANUS ET NICETAS.
• • • • - .
'PAJ^lSlIS
APUD GARNIER FRATRES, EDITORES ET J.-P. MIGNE SUGGESSORES.
IM TIA mCXk : AYSmB OO UAINB, tOS
18M
3^
Cli3hy. — Ex typis PAUL DDPONT, 18, yiA diclA Bao-d^AsniteM. W.5.M.
•0-. }*<. ■ t.. '
TRADITIO CATHOLICA.
SjEcvlum v. annvs m.
SANCTI PETRI
CHRYSOLOGI
ARCHIEPISCOPI RAVENNATIS
OPEHA onniiA
RECU8A
AD CASTI6ATISSUIAM HECENSIONEM SEBASTIANI PAULI,
QOI
MtEPATDS BSTy NOTASQUE ADJfiCIT 11« QUIBUS MANUSGRTPTORUM CODICUM COLLAnONBS,
SKKCnORA QU^AM EX OBSEYATIOiaBUS OOMINIGI MITie, VARLE LECTIOFiES LATBII LAlUlil,
NECnON CASTIGATIORES MBURSn GOMPRBHENDUIHTUR.
EDITIO ANTE OMNES COMPLETA, msm» Tini n sancto A0«ii8Tn«o, inH ex luca dacberio dbsuhptis, ifEcrroif triplici tita SAimi ounMMMR
n D188EIITAT101IX 108. AHADB8U DB HETBOPOLI ECCLESIASTICA BAVBRNATBIfSI, LOCWLBTATA.
SEQUUNTUR
SANCTORUM VALERIANI ET NICETJI,
CBMBUENSIS ET AOUU.EIBRSIS EPISCOPORUM
SCRIPTA UNIVERSA
JOITA
JACOBl SIRMONDI, BRAIDiE ATQUE EMINEMISSIMI CARDINAUS MAII BLUGUBRATiONES
AOC0RATI88IHB BXPIIE88A ET BMBIIDATA. ■ II ■ eOO ■!■ ■
TOMUS UNICUS.
N « « •
APUD GARNIER FRATRES, EDITORES ET Jf.-P. HIGNE SUGGE8S0RE8 Ilf VIA DICTA : AYENVE DV MAINB, S08.
1884
TRADITIO CATHOLICA.
SjECULDM V. ANNUS 450.
ELENCHUS
AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO Lll CONTINENTUR
S. PETRUS CHRYSOLOGUS.
Prolegomena^ in quibus (col 13 et 71) legitw et ad crisim vocatur epistola Petri Chryiologi ad Eutyehem, quam nonnulli contendunt in concilio Chaleedonenri
lectam fuisse. 9
Sebaitiani Pauli Prcefatio, 9 Vita S, Petri Chry^ohgi, ex Libro Pontificali AgneUi, cum observationibus Benedicti
Bacchinii. 13
Vita altera, auctore Marttno Castillo. 27
Dominid Mita^ Prccfatio cui inest Vita S. Petvi Chrysologi. 41
Schmiemanni Notitia lilteraria. 87
Jos. A. Amadesii Dissertatio de Metropoli ecclesiastica Ravennatensi 91
S. Petri Chrysologi Sermones. 183
S. VALERIANUS CEMELIENSIS EPISCOPUS.
/. Sirmondi Epistola de hac editione. 681
TesUmonia de S. Valeriano. 685
S'. Valeriani Homiliae. 691
EpLstoIa ad Monachos. 755
Apologia pro S. ValerianOf auctore Theophilo Raynaudo. 757
S. NICETAS AQUILEIENSIS EPISCOPUS.
Monitum Editorum Patrologioe, in quo de scriptis fficetm agUwr Romcs anno 1833
editis. 837
Petri Braidcs Prafatio. 837
Schoenemanni Notitia. 839
Veterum Testimonia. 843
Officium S. Nicetm. 845
S. Nicet» Liber de ralione fldei. 847
De Spiritus sancti potentia. 853
De diversis appellationibus D. N. Jesu Christo conveoientibus. 863
Explanatio Symboli ad Competentes. 865
Fragmenta sex. 873
Petri Braidce Dissertatios\%ti Jfii3to(|ir?it HtT^ sub nomine NiceUz edita
Nicetce Aquileiensi ddjudicdndaesie, contra quam sensit Joan. ProsdoHmus Zabeus qui ea NiceUz Daciinm ^mopo^asfifiret^t:ei^nik\ui iH M :t^ello Venetiis edito anno 1803 hoc titulo :^tl E:ipl€mAtionimSyn^oti/*^k^*flf^^ anno 1799 tri-
buendmn probabilius esse sancto Nicea Dacorum episeopo quam beato Nicetm
episcopo Aquileiensif Dissertalio. » 875
Vetera monumenta duo Capituli Aquileiensis. 1135
lndice$ 1135
SEB. PAUU
PR^FATIO
m NOVAM HANC EDITIONEM D. PETRl CHRYSOLOGI.
oHK^ii^ Petri Ratrennatis archiepiscopi, cui ob auream dicendi facundiam Chvsoloffi nomAn adhasit, Sermones, quos vocant, duobus superioribus saculis e^ieaiMHri^tSl^^
^^^^n^?.^,^^'^'^^^f? «^J^^ones. quae nec vel unius anni intercaped^^^
co^tte Vi&nr' in'?ffli '^h^"^^^ ^^* e^^ typographis illS?Sm te^SSSV^^^ cora luisse, viueretur, In edendis Chrysologi Sermonibus. sibi invicem manus eriD«rA «t InnV ^^'^°^°' antevertere. Nostra vero aetate, in qunona despiS^ sunt, »gre tamen probantur, minoris censeri cceperunt: c^usanKs um^^^ m eo esse eloquentiam : fluxam dicendi vim : orationer W^diuscu^^^^^^ conspersam, et licet brevem, diffusam tamen: et in qua, S non v vldSm ^^^ IWol^^t^^^^^f^^.^^y^"^' compressiorem, unde ei Vandoque obscuffi SerJSr^lS goo facilitas naturalis, nec fucata puritas non semel frustra requiratur. ^™'*^»" • «» >n
»rSSmanfn^°i!e?f®^ W?° ^^^^^' °®^ .^"^^^* ^»®^* ^quloris voro auiml in Chrysoloffum p^^SSmH^Sa^^l^L 2.^^^^^ ^®^.^"^ ®^'^*®- e^^orum criminum nonnulla in RaveMatui^ GrjBcorumque, apud eos deMntium, mores refundere : qui tum corporis. tum inirenii virtl ^"iS ^^^l^^^^^J^rmiovtm eToquentiam aspernati, hujusmodi taEXum verKm 1^^^^ afflciebantur. Sapientis autem sacrique ofatoris praecipuum mununst/sesrvulffi a^^ accqmmodare, ut popu us veritatem audiat. nil pensi*faciens, si ea auro^^^^ vel^flctilibus! *^^«Itt« ^ascQlis proplnetur. Quam profecto curam. solertiamque merUo laudat in d^^^^^ ?^5''.?'''«^'*^''^ Nyssenus sublniUum su» in Hexameronem expUcationis ad Petrum ¥n> trem: eMue pr» omnibus aliis sanctis Patribus abunde elucet in divo Chrysostomo, qui su» orationis mensuram auditorum aures esse arbitratus, ut de eo Ferrarius de Goncion. Ub. n, pag. 844. se ad illorum captum et uUlitatem accommodabat. Enim vero, si eorum piertque ab puriori ac elegantiori recedentes sermone, demission quandoque oratione usi supt, non tamen sine consilio totius litteraturaj eleganti»que expertes censendi. Ouadam cnim ^u^ctaUone, vulgarem sermonem ssepius praeferebant culUori, ut ad eorum ^ptum quos cnrisUan» religionis praceptis imbuere voiebant, oraUones suas componerent. Pro-' pterea non conUnuo abjiciendi, 8i qui eorum aliqua negligenti» labe apparenf inspersi : ma- xlme si quid in se contineant ad nostri instituU nostr»que religionis momenia flrmanda, ilve ad mores instituendos : cum pr»sertim illorum studium fuerit, ut iis Untummodo placerent. quos Juvare susceperant.
Ea autem omnia, ut unde paulum recesserat, redeat oratio, quse in divo Chrysologo red- arguuntur, non esse hujusmodi, fldenter dicam, qu» alias tantum liabitum opus nostro te- nenpri palato sordescere faciant. Ponderosiora sunt qu» in eo commendari queunt. In iis mprito recensendus est freauens ille sacrarum Scripturarum usus; quo Divini oris verba ad omnia qu» vult, non violenUs interpretationibus extorquet, sed veluti sponte fluenUbus accommodat. Gontinua item sermonis eleffanUa, audienUum animos dulce cadenUum ver- borum sono, venustisque dicUonis flosculTs permulcens et aliiciens : jucunda item oraUo, quibusdam commaUbus, et validis affectibus, tragicis quandoque verbis expressis : ea de- mom qu8B styli candore, et dicendi affluentia tunc temporis auctori nostro Chrysologi nomen obtinuit. Scilicet hac setate, h»c poUssimum erant in moribus : iisque aohSBserat audientium geniust ut opUme norunt ii quorum manibus scriptores huic nostro cosvi teruntur.
Sermones quos edimus, ut plurimum, circa sacram Scripturam versantur: cujus sensus nescires an majori graUa et lepore quam puritate explanaverit. Litteraiem primum exliibeti inde allegoricum : quem ssepius moralis quaedam consideratio, vel sacr» ethices prseceptum snbsequitur: nec fosUdiosa sunt prolixitate graves, sed pro temporum usu indra. vei haud integr» hor» spaUo coerciti, quos etiam, net»dium auditoribus gignerent, dividebat in plu- res: ot evenit in sermonibus de Symbolo: et id vei in flne unius, vel in principio alterius praemonebat. ut in flne serm. 02, JHfterainus hodie: quod et aiibi legas. Dublum sf eos eodem, vel in diversis diebus pronuntiaverit. Sed licet videatur suffecisse populum semel in die coDvocasse ad concionem, in serm. 22 et 23 innuere videtur id egisse eadem die: nam ho« mm postremum incipit : Atidistis hodie: etc. ; quod non semel occurrit. Frequens etiam in eSs jejunii, orationis, eleemosyn», fldeique symboli mentio est : quandoque etiam sanctorum festa, ali»que Ecclesi» solemnitates celebrari suscept». E»reses iterum. iterumque brevi oQidem, sed vaiida robustaque manu vcUicat»: h»reticorum primipilares lacessiti : vel qui Christum ^wtivu, sive specie tantum, vei phantastice venisse effuUebant : vel resurrecUonem nostr» carnis ; vei B. virginem, contra Ephesini conciiii statuta. ewrUw, vei Deiparam dici posse negabant : sen ab Bcolesia Dai remittendi iterato peccata auetoritateni ellminabant :
Patmii. Ln. I
a W S. PEtRUM CHRYSOLOGUM PROLEGOMENA. 12
seudenique alia hujusmodi falsitatis, niendjiciorumque commata propagnabant. Gircum- celliones item aggressus est, vel AgonUticos, vel eum Romanis Monlenses dicas, eo quod in montibus habitarent, liominum genus ferox et audax : et prae aliis potissimum Eutychelis haeresim : ut nuilam eam internecino bello aggrediendi occasionem praeterraitteret : utpote qu8B tunc primum in Ecclesiam irren§qrat, vifi^squ^ squpa r^cens evomere cceperat. Gontra eum dissertissimis verbis natui^^ in Chr||to |i^]|^rnii«tkt praedicat, dum eumdem verum Deum et hominem fatetur, divina el hunMifta epepantem: «t una cum Nestorio eum com- pellat, cum serm. 84, Veniant nxinc dicit, hceretici ; unde elui potest nota Sabeilianismi, quam nonnulli falso inurunt Ghrysologo; quasi loguens de lilio prodigo serm. 1, Patris et Filiipersonamcon(u9diM§VM4<^iW9a«^ WrW»} UJif verfeui, s»^ nmm PatrisGhnstum, quidem intelligit : Patm tamen nomlne, non Patrem aeternum, verum eumdem Christum, seu Deum incarnatum. l-oquitur enim de homine qui habuit duos filios : si habet filios, ergo pater. Jam fllios, quos habet Deus incarnatus, seu Gnristus, dicit esse humanitatem et divinita- tem, dislinctas naturas, sicut duo fllii distincti sunt, tamen in eodem jsupposito perniixti, id fiirt uaiti. qaod ButjfibiaBisao adversatur.
Mores etiam suofum temporum eorrupti et In in^lum deiapsi (leciamantem Gbrysologuai sensere: vel niQPumperdit&rum homlhuin fuerint qui genesim observabant: vel eorum qui li- gaminibus, venefloiis, poculisque medicatis pperam locabant suam : vel in kalendis januarii fese feeditatibus, et circulatonis obscenitatibus ad ravim usque commaculabant Nec ^nemen- datos reliqui^ optlmatum fastum, yestium cultum, mensarum apparatum< parasitorum agmina ingentem mmiiiarium Qomitatupi, Qiliaque id genus : quae omnia valiaa eloquentia et aposto- lioo zelo perstringit.
Dolebaotigitur qordatiores viri, Sennones hos, veluti sub infelicl «idere natoi, ab iypo- gr^pharun^ preelis numqaaai non aisi corruptos, laoumerisque erroribus mire fcados pro- djisse: licat de eorum emeQdatioae miilta \n muitis editionibU9 splendide predioentur: nec hucu£que tuisse uHuul qui m eis amaculaudis, pri^tiliaaque puritati restituendia inaudasset. S4 duo!^ taatum excipias Martinuin GasliJlo, et Dominicum Mitit: quorum poatremus ope pss. Gi&senaloQSis, et Urbinatensis aon parvam naQ levem ad id stipem addidit. At neteio quo fato factum, ut hsB quoqua edlttoues ianuQ^eris scatereqt mepdis. et non uno in loco pedicis manibus iDdigercQt. Nam nec Gastiilo daturn fi^it omnes Uhryaologi sermones reoen- sera, loagis^imisquei quibus iUos obniera incoeimrat» CQipmeQtariia iliuatrare. GuiD enim ad Ylg^&LmuEo quartum perveuissfit, nac mediocris molis volumen oooipegiaaetf eum manumde t^t)La tolloroi subita moLestaqae oculorum Hppitudo CMgit*
PaQQ modQ tpartam ago Qteumque adoPoaRdam aoacepl, et lio«l iavitum ad aaora luM •xpoatularl permiai, nonnuiiis motua causis» quas hic retexere, neo lectorem inter- •■t, el non niai ieirioris opero pretium esaet. Potissimum mihi studium fUit in rcdfntegrando tesLtu, QX cujus depravatione noB ievis obscuritaa qQandoque legentibus ereabatur. Id pro viribas prssstiturQs, mss. qaaadam hQjus S. Patris adivi: primamque GflesenatensQ; in Bi- bliolliQca Patrum S. Franoisi, qaod iflias Bibliolbeo» iQstractor, nrinoeps Novellaa Mala^ tasla, oirsa anaam 1400 traQsonbendum euravil. Dobiam aatem, eujas not» Aierit exem- plar iiiud, % quo eooia h»o desumpta fuit i oerte Bse mellorls, seo eipendatioris. Antiquio« rem ssUlQm pla se lert Romaa Vaiiieelianam, ad Baronlo laudatam ; sed et ipsum osoitanter soripUimt et plarlmis in locis hialoum. Praamitlllar Iq eo Vila 8. Pelri Ghrysoiogi ab Agnello scripta: et ex ejusdem Pontificali, ope codicis Estensis, pubiicata ab el. viro D. Benedioio BaocbiQio Qrdinis 8. Beno^eli. Nda aulQm VallioallaBam i|i oapita dispertitur, addfla eujas- ^e oapilis syQopil, Qt apad BaeohiQiam i 8#d appositis ad oram paginarnm Romanls nU' merte, q«ibQs forlassa iBoaitar, Qovem olim ox hao Vlti conflatas faisse Lectlones matuti* BBtos. Jnre oQim caoi deelissinio vlro (Donveolam, ^ai iii saa de Patena F&nocomeliensi 4l8S«rlBliOBB, BX illis verbls, okariMimif arbltratas esl seriptiOBem hano fK)a()!si sermonem esss ab AgQBllo, qaodam ppssbytoro Ravennall, in bOBorem Ghrysologi pronuntiatum : Ueal hoo idam soaMre videatar soiemBls liia absolveQdfaram Goncionam lormula : qui eum ffatr^, 0t PUi0. $i apiriiu sanoto, frt»i$ ot rognas, elo. Aiiad ms., quod oocurril in bibliotheca vatloaaa sub Qamero M&2, qaadrlQgeBlorum clreiter annorum setatls, primum exstitit
SawBB» in Moaaslerlo 9. Manss de Porla, iBde in hlbliollieoam eardinalis SlrletT, et ex ea i VatioaQam commimvil : iliudqae plariiDQslQ locis, In qaibas deeditoram fide dubitaTi. per ci. virum D. TeoTi, non semei, iterumque consului. Eft res pro iliius comitate Mfcfter mlloQa, ol sapra volum OMidlssal, dIsI oodex et ips# depravatqs, eoBoeptam craandoque SDMifiMisaQl irrltan. Nao mihl lllaadatam prailarira )loet admodum Rev. P. D. Aloyslam MimaQalllt qai ab Rav. D. Fraaolsoo Maria Maneartl Imokinsis Beclesise canonioo, et de miaris et alDieis oplima «Mrito, mels preoihas expoftalatas, neseiros ^n majorl oomitate ¥al diligaaHa sex Ghrysolagl SormoQos reoensalt, fol mss. In eQlloflo Aispameo Bononiaa afsanranlar. iBUnr eos uqIqs altariusvo sernopis tBlarniBta diotlo, ei Interoolata occurrit Nan. IQ sorm. 71, post illa varba : et otteriaMkrkBfHdero sepf^orum^n^nmhmhnnensiiRA ttoeam i% (ioxta adilionem MIUi) sorm. 75 ah) hahenlar iHa eadam vert^a. In serm. aatem TS^ liB«8ii, posl iila 3 ad f>^tam redaorot sempitomam, reveflfttir Idem amanaensis ad serm. 74 ; st Bosl vetbaliB. 6: lapnn oa>s$tterat et rwtnm. snbdlt : venit iiaria Maodatene videre se- fMerum i et fuam deooporat arborisMtorMoti vtsm, oamdem ropararet ttisio sopulcrt.
Secundum hm albU QOQ ogl* ut sl qu9 in aliis Bibllotbecls delitescerent, ouorum one sartum tectum opus dare possem, ac largiori imbre areolam maam (rrigare, amicorum be^ lUgnitate molrem. Sed/tastra cecidis«e cooatus, peque hlanU a4huc ore d^stitum dole^ tm tmia^ Tmtm mMnw oqbaoU» fa^wdMto»^ vqim («wt^ »i> s»e ooUi^t^^lSrerttAt;
c^
<^ vif A s. i»EtRf cmmjodi. u
•* ^*. ^Po|p?Pl»?«n sphalmaM» fluRfflgetis. 40« mb iMpedibUts est moletti» pIma in. nolM> lakoreidagi, ataoB param io ha» mtituMida «t emaoulaada afofeoMim! nliimiU plw leque vaoM adulator obblaiMlUp. 8» aU«uid a proprio peau protulif et tiaiS *ii*4 meo arbitratu immutatum est, quod perquam rerissime contigit, non tamen nis» praavia m- «•entia et morosa consideratlone factum, lectoremque monltum volul, ne inea pro iftienrs
obtruderem. Loca S aDQOtabaatur, suis
. Sorlptur» qu» ab liuetore laudantar, qu»que in edltlonibns eomipte ^. . . quibusque iocis restitui. In iia aatem excMnbaBdis uitti i^ini videtor
Ghrysoiogus versioiie illa quae ex Gr»co LXX laterpretum ia LaUaum ver84. quamaua /<a/<w Y0<»t AMiwtmuf, ala» fare inaumeris praeferebatar : eodein monente MgustTnQ in fap. XLv et XLIX isaiae : /n ipsts autem versionilm Itala proeferatnr : nani estt>erborum
ItaUmt Yooat Augustinuf,
cap. XlVetXLIXIsaiae:. ^ , ^ ^ ^,,. v«v ^w ^, «^,.^
iBnaeior oum per9picuitate ienieniia^. Hi^us autem et auotor Ignoretur/et iempusTdMi^^
addiu, lo ea etiam qu» Chrysoroirus seripslt, refuttdebatur. Notat insuper addere plaoult . moa diniiaaa qmdem» et qun faatidlum molastiamqtte lectoribua faaereat ; aad breYtorei» M mm res obaar?atu dii^nafi potius inauereoti quam longis verborum iavolucria, et «ujtorum locorum exscnptiooious mvolvereat, et libellum in ampliorem formam adaugerent. Cum au- tem hae nolul* varlls temporlbus, et prout sa olferebat oc^asfo, soript» fti?rlnt ; Ihde fe6- tQm qood noQBvlla In sQperlorlbus sermoRlbus annotaoda. in postartoribus» et eootra, r«4eiita sint. liattfior potius in laadaodis aaotoribas fui : ut lectoribus essem veluti pro iadioulOa froo aoce ipsi prsenotatos ^riptores adireat et coasulerent Ratus itom de eoaoioaatoribus aliquid promereri posse, sl alia sanctorum Patrum loca indicarem, ubi vel eadem quae Ghry^ologtis, 11- lastrarant saer» Scriptur® verba, rei in non absimiles cortHptos, depravotosqtie hominutii iBdres insarfexerant. In omnlbus edltloftlbas varias repories Sermonam iosoirtpttooes, bm ma^ Tiidicore, ut foreosl iitar vooabuio, iotltuiationes : ao si io variis et saactonua et B« Viigial» llBstivitatibBs pronualiati fuissent. ^as u|pote spurias, et adullerinas.et qu^ perlati» ia imnf^^ ^onibus irrepserunt. Dominiciis Mit^ reaecit ; et eorum loco alla quaedara submisit. Ego, toss. ftdemsecdtas, utmqaecensulet^dendftg (a). *
Caeteram sanctl hujus antlstitts Sermones hos> prlmus omtilum e prlvatm blbltOthecdS pltt- teis erait Felit, et Ipse episeopus Ravennas XL ; qal sedem obtinult sub inltlam stteali eeiavi^cireaaBBBBa707,usquead aoaQmTii (Vitam dedit Agaeilas In Poatifloali BaoehlBii). ladeque aaao 1584 typographioa artis ope ia vulgus prodiere BooonisB, ourante P. O. Aga- pito Yinceatino Lateraaeasis ordinis canonico. unde apparet, quam perperam ab aoaauHrs edltio Parisiensis anai 1544 venditetur ut prlma. Non autem Juramentum prsestare vellem, omaes hos genulnos Ghrrsologi fetus esse: nam nonnallos reperies ebsearos, letrleatod atoqwo^ el oostro baod dinos aaetore. Bt eum pr»ter hoc observassemi etf ium eon «Bdl- qoe Barefia sibique ooBstaQtem esse ; argomenta non una, sed pluri^ ia iisdem festiYitatibuf repetita^ ia eam suspicionem &tcillime prolapsus sum, opus hoc fuisse compactum variii hictihrauohibQs sanetorum prsesuium, qui fortasse post Gnrysoiognm in ficci^sia Ravennati docitertiiit, et eb stadidso qaopiam virolnhujusmodl Atscem ooiiectum, ut exemplo sueees^ soribM eseel. Nob BBteai OBy qBia SBbiestn esse fldel sQspieebar, eKpttogere attsos Sttm. IB^ dioBvitaatua^reiigioBis inde dttoeas privato judioio saeros YetQStosqtte codieee immiBttere» et temBrarias in eo3 Bxaaus iojicere.
Ne Yero inoratissiBiis quibttsqae videar aceensendus, antequaja Drimam hujus prafatioais partem e^peaiaip, illaudatum iri non patiar cl. et doctlssimum P. D. Jacobum Mariam Paito- num Codgregationts dd Soiha^da, virum luvandis natum amicis, mihiqae pr^ e^eris recoten" dB»,4iuqMnBllBttiBraftdhlbiindillgeBfiam solertiamqBe, Btedltio bcso Bltidierel CAstigB^
(o) IKlrf V. C. SdoBAtfstnts ratril ht^rfptloMic s DoritiBico MitA sii^iiHs SorifioBtbQfl |ifmiiiiMt, HfM. Mdlemi Mcto^ ffBiMi iiirsfr, njisedl; BUiiaipit» linea» hsbiu Its^aaam •! coMioBttomft cottHodl latioM, ••• dMMM sofiaii* M baieadiiisai sppoaaodsaesse cooiasniat.
VITA
8. PETBI CHRYSOLOGI.
RAVCNNAtlS ARCHIEPISGOPI te Libfo PoBMteBtt AerasM> «ei el Aimbas, edHo eib Gl. Beccmiiie tom^ 1, pag. ttl»
Addfti^ ntmc VAriU tectionftms ms. Valucsllani.
CAPUT PRlMUlf. poatifleibas]ti^>ieBtiasiauiisiIIitetpestsBaiBeeser>
ro<nis.ayoiMSpifls XJil>f ttlshsf aipsstiydsisstate^ resit ttttiienim libref«Bast velBiBiBBBS seBdilor^t
lis fefBia iBBteeafliBBlhispoBiiSezLCsif. Ve^.ex velaticfiiBusfeBsilBiBeBBsdmaBsapieBtiaqaoMie
18
IN S. PETRUM CHRYSOUOGUM PROLEGOMENA.
16
emaiiabat;aiidepro8iii86uineloqiiusGhrysologttiii A niumChristianorumDeoiinmensasgratiasagentes,
TOcavti[Fatt^.vocavere],ide8t aureus sermocina- " ' »— ^— ^ * *i^-i « -^— »
torfra^tc.aureumsermooinatorem]. NatusestCor-
neliense territorio ; nutritus et doctus [Vdllic. edo-
ctus] aComeiio illiussedis antistite,etpro suinutri-
torisamore Petrus iste beatus, qui dudumlmolas
prtBdictumyocabatterritorium[Ka2Zte.quoddudum
Imolaspr»dictumYocabaturterritorium],abillojam
lemporeCome/teiwe nominavit. Sed aiunt alii ideo
Gomelienscquod Comelii forum fuis8et.lBte primi
Leonis sanctissimipapflBRaveuDatisEcclesieB cathe-
dram regebat. In ipsis diebus sflBvissimus Eutyches
presbTtermalignospirituinstigaturetcircasanctam
etindiyiduamfidemcatholicam suis pessimis cogi-
tationibus malignam coepit hffiresim excitare.Quem
etmazimaslaudesimperatoris catholicamet certam fidem obserTantis [Vallic. et mazimas laudes in- ferentescatholicam et rectam fidem observantibus^ etc.]yyaiedicentes abierunt.
CAPUT II.
Pe(rt Chrysologi ordinatto cmlitus imperata* Igitur«charissimi,quodre8iduumestdeChry8ologi yitain medium proferamu8,etinquiramus quomodo autquaJiter intali orthodoxa sede non ex propriis oyibusysed ab subjecta CornelienseEcclesia Rayen- nensesciyes [Vaf^tc. Rayennates] pontificem ordi* nayerunt. Tempore namque illo postquam def nnctus est beatissimus ante nominatus [Vallic.nonhabet
sanctissimusLeopersuamepistolaminconspectum ^ ante nom.]pr8dsulJoanne6,conyeneruntuniyersu8
sanetomm multoram Dei ^piscoporum admonivit IVaUie. admonuit]. Nunquampotuit[ Val^te.Etnun- quam potuit] ejus superstitiosam credulitatem ad bo- num reyocare propositum.Sanctus igitur Leo ad bea- tumPetrumhujusRayennatisurb]spontificem[KaZ- lic. non habet huju8,e<c.],re6 notasceleriter fecit ; qui scribens epistolam adipsumhsBreticumdirexit, per qttam in Ghalcedonensi syondo non consensit [ Vallic. non consentiens] ; demersus est.Sedipse sanctissi- mos Leo multas yices per sua epigrammata in Con- stantinopolitanam urbem misit non solum ad Gallam Placidiam» yerum etiamad ValentinianumetHono- rium IVallic.Sidd. imperatores] et ad cieteros alios fldei robustos, simulque ad diyum Gratianum [ValUe. :ii«peneitdamMartianum]et Eudoxiam se
coBtuspopuli una cum sacerdotibuBisicut mos estin Eccle8i8Britu,et elegerantsibi pastoremicumqueeo properantes Romamyenerunt[yaZ2tc.cumque om* nescum eo...yenissent] ad sanctumpapamaposto- Hc8B sediSyUt eorum ordinaret electumi ne talis Ec- desia yiduataessetpontifice tantis diebus. Die yero crastina erant omnes paratiuteum [Vallic» eum yirum] quem elegeran t sanctis [Deest. in Va^sanctis apostolicis praBsentarent aspeclibus.tgitur nocte ea* dem apparait ad sanctum Sixtum urbis Roms epi' scopum[Va/^tc. S. Sixto...episcopo]peryisionem B. apostolus ChristiciaTiger Petru8,unacum Apol<- linare discipulo suo, et inter ambo stans B. Petrus Chrysologu8;et]param B. Petrus apostolus pedem figens dixitad S. papam Sixtum : Vide hunoyirum,
questratim[ra//tc.seque8tratimautem]contrapr6B- C quem elegimus nos, quistat inmediumnostroram
dictumEutychenpresbyterumdiyersas, ut diximus epistolas^ et tanto tempore prolata fuit [ Vallio. pro* telatum fuit], usquead tempora Ifartiani imperato ris. Igitur, ut diximus, cum multaaltercatiode san- cta intemerata fide catholica facta fuisset multis die- bus, contigit ut cum episcoporam consilio fuisset allatus pr»dictQBh8Breticu8 coram omnibus sacerdo- tibusy Theodoras episcopus oum eo certare coBpit, ostendenssingulayoluminade sanctis Scripturi8,et diyer8atestimonia,quodsanotaetindiyisa sitTri- nltas et Pater, et Filius, et Spiritussanctus unus es- set Deus cosBqualis ex duabus manens naturis [ Val» lie, : Hmcde Christo Domino apte inteUf^enda],Dei et hominis. Nonoonsensit.Tuncauctoritateaposto-
[Desuntin Fa/^quistat, e<c.,]»ip8umcon8ecra,non alium.Idcircoexpergefactuspapa,jussitvaldeintro- duci diluculo plebem uniyersam^et yirum qui ordi- nandus erat.Intuitus est eum diutissime S. papa et ait: ItOy toUite eum de medio, hunc non agnosco. Nisi adduxeritis mihi qui ostensus est^ alium non ordinabo. At illicQBperunt inquiere inter se mutuo quflB essethujusmodi res^ejectisque omnibusforas contristati sunt.Alia yero die jussit [Vallic, add. papa] ut populus cum omnibus eleotis [FoZiic.ole- riois] maximis, et mediocribus, et pusillis ante se introducti fuissent^et cum non yidisset formam yiri qnsB iUi ostensa fuerat, ait : Requirite exyobis,for sitan non omnes yenistis, et complures [VaUic.
Iicademon8tratanonre8ipuit.0stensaque estB. Pe- 0 utrum plures] estis. At iUi dixerunt : Non ex nobis
tri Chrysologi epistola in qua ex parte continebatur ita :Etimanar leges intraxixannosinternos[VaUic. non habet in ter nos] omnes lUigiosas interimunt quw- stiones,et tucirca qumgentos annos curtantoprcesU' mis in Christo conviciare sermone ? vere oportet te humiUari adsanctum Romanum pontiflcemtet diU- genterejusprwceptacustodire^et non aUterextimes nisi quod B.Petrusapostolusvivta sit,etapostolatus cathedrtB Romancesedis incameteneatprincipatum Post hflBO autem ipse fiutyches saByissimus in ipso cecidit concilio [FaUtc.consilio]. Sacerdotum yero ooBtus post solutum concilium una oum plebe om«
[ValUc. noyis] quempiam inyenies, domine papa [ValUc. add. At iUe dixit]. Ite et egredimini foras, nondum electum yideo. Tertia die [VaUic. nocte] denique iterum apparuit ad eumdem papam,nec yi- gilans pleniter,nec pleniter dormiens [Vall, eidem pap6B... yigilanti... dormienti],apo8toloram princeps cum discipulo suo sicutet priuset sanctissimus Petrus Chrysologus [ Va/2tc.S.Petrum Chrysologumlinter se tenentes,dicente8ilU:Duximusjamtibinesuperalium manus imponas nisi superhunc yiram,quiainiUi8 temporibus Rayenn8BEocle8ia,ut pinguedooleiln- cerasB Uluminans^si ab igne[Fa^/t^. cumigni]fuerit
17
VITA S. PETRI CHRTSOLOGI
le
apjplioaUt, ita iliiiis piaguescetet iUamiaabitar do- A iafraepisoopiaa2[ Vo/luf. domuiiiiarohidpisoopata] . ._ .,.___^._ ._._ , .___ ..__. RaveaaaB[VaWitf.Raveooatis]f6dii,qa»dioitarTrt-
eolis» eo qaod tria oola ooatiaeat : qass «difioia [Siems.Bochin, legend. piUa<fledes]aiausiageaiosa ioferius struota est. Fecitque oonloage ab eadem domo moaasteriuoi S. AodreaBapostoli, suaqoeef^ figies supra ▼alvasejasdem mooasterii estioferios tessellis depiota [ValUe. suamque elfigiem....depi- ctam]: totasveroparietesproooooissis[Va^.per- oomoiissis] marmoribus deooravit et io iogressu jaou» extrioseoas super limioare versos metrioos oootineotesita [Vall. fedt oootioeri ita] :
Aut lnx bio osU est, aat eapta hielibarm r«|DiC.
Lox est ante Yenit eooli decns uade modenNim.
Antprivata diem pepererant teeta nitentem,
Indntnmqne jnbsr leelttto folfet Oljmpo.
Marmora cnm radiis vemantia eerne Mreais»
Cnnctaqne sereno [Fo//. sidereoj percnasa in mnrlee
<saxa
Anctoris preiio splendescnnt mnnera Petri.
Hnic bonor bnic meritnm tribnit sie onmeie [VaU,
(condere] parra ;
Ut valeant ipatinm amplnm snperare eoaeiis.
Nil modicnm Cbristo est. Arstas bene possidet ledes,
Cnjns in bnmano consistnnt pectore tempU [ValL
(eonsislSt... tempknml.
Fnndamen Petms, Petms fnndalor et Anla [VmU.
(fnndavitet anlam].
Qnod Domns boc Dominus qnod factnm Factor, et Idem
Moribns atqne opere. Gbrisins possessor babelnr.
Qoi dno consodans medialor reddit [VaU. reddidlt] et
otrioa. Alteradie ialroducuaturoames, etooo iave-
oitur. Tuoo saactus papasedisRomaaffi^Destmi m
au. sedis RomaoffiJ dixit ad O^raelieasem episcopum
qoi illo tempore cum Raveoaeosibus ciyibus Romam
ierat : latroduo oomes sacerdotes et derioos tuos,
forte ibi ioTeoiamTiram qui oiihiosteosusest Cui
iUeoomsupplicatioaerespoaditdioeos :Noahabeo
talem Tirum,aisi uaumdiacooam,quiprttestomai-
bas rebus meisysapercujusmaousegosenrustuus
iaeambo. Si jubes ot io medium Yeaiat, deferatur.
Goi beatissimuspapa: Yeaiat,aoa solGuoilie»8edet
cttterioomes: siylderoqaemcupio,grataotersusoi«
pio. At ubi iogressi suot omnes, statim ut yidit S.
papayinimquemsibiperyisioaemosteosum[Va/^.
qui... osteosus] fuerat, coaspexitenm ut gemmam g
faigeatem,ethincatqueiilincper8plritumoogaoscea8
Taitam B. apostoli Petri, et Apollioaris pootifiois,
Ghrysologi Petri [Dee$l in ms. Petri] dextram sini*
stramqoe teoentes; et ot hac omoia saoctus papa
eoo^pexityStatimde sede surgea8,et obyiam illi quasi
medinm atrium iyit ; etlibeoti aoimoalterutrum se
salataTerant, 08queadgeaua.Atubi subtrahere se
PetmsGhrysologtispapffiyolult^ beatissimus papa
aoasiniyit[Via//tc.8iyit].StatimooBpitfremitumdare
popolos ioter se et maximumclamoremadcoelum.
Aliidlcebantquianeophytumnoo recipimus,aoaex
nostrofuitoyileysedsiibitolayaditcathedramepisoo-
palem,qaasi latro.Tollite, toUiteeum demedio,aoa
recipimaSyqoiadesubjectaEcclesianoalicetiomajo-
Hne yeniens fnndat parilnros gaadia flelas Gonlritam solidans perensso In pecloro mentem. Ne Jaccat, se stemat bnmi morbosqne lateales Ante pedes Medici eara properaate redadat ; Scepe metns morlls, Titm llteaasa beatm.
rem lran.ferre. AUi conlraaiebant [FaMte.dicebant „ Multa ooadidlt yolamiaa et valde «*Pi«tt|»ima. coram] : Jasto. erthic hoaio.aoa icte dicitis : su.- ^ '""»• ^ «"» «"» ^^^ • »• <=»«•"'» '"•^
dpiamus eumyUtbeoesitaostrfficiyitati ; quiapru- dMitisaimus est^ etcastissimus.etdoctor boaus,om- aiqoe ^oria dlgaus ; ex oostra cogaatione est,aihil io eamnudlseotimus,timoreDomiaipleou8 ^sioecausa eum perdere yultis.Saoctusyero XistusIII [Dee$t in mi. III]iatalialtercatlooe populumhuc illucquedi- Tisum coQspicienSypalam omoibus retulit yisum, ut tapradiximus,quomodo[ Vantc.quoalam] per admo- nitiooem apostoUcameum coasecrare debuisset.Et aistum ooo yultispatrem,a me recedi(e,et a saocta Ecdesiacatholicaalieoati [ VaZ/tc.Romaoa alieoate] Tos omnes.TuociliiyquasiuaayoceyCoepereuot ola- mare : Ordinetur,ordiaetur. Coascripserunt ceieriter decretam :et perimpositloaem maousrecepitSpiri- » .. tom saoctam, ordioatusque est io pootificem cum ^ gloria» etRayeoaam [Vallic. Rayenaatem] sedem re?ersuses(. £x illo jam die coeperuntomnes [ VaUic. add. eum] yenerari tamquam angelum Dei. CAPUT m.
ecclesiffi unahoraindiaoooosambo oooseorati simt. Post yero dlyioa proyideotia, ambosoUamepisoo- pale teaueroot. Petros Rayeooffieoolesi», Projectoe servatusestImoleosi[Ka^. Rayeooatem eoole* siam, Projectus sortitus estImoleosem].Po8tqaam hic pontifex ordinatus est» postmodom ab ipso iste alterepiscopus ecclesiffiGoroelieosisoooseoratusest» temporibusGallffiPlaoidie Augustffi» siout soriptom reperlmus [FaZ/tc.scriptumest]. GorpusB. Barba- Uaoi idem Petrus Ghrysologus cum prflsdicta Ao- gustaaromatibuscoodideruot, etoum magoohooore sepelleruot^aooloagead Posterulam^VliU^.Puste- rulajOyilionis.coasecrayitqueecolesiam S. Joaoois Baptist», quam Baudarius[ VaiZtc.Baduarius] mdi-
Mdes Peiro curante eansttmcitB. Ejusdem cum PrO' jeeio Comeliense Synchranoiogia. 8. Barbatiani funm.
iEdificayit hicBeatissimusfontemiQciyltate juxta ecclesiam qum yocatur Petriana^quam Petrus ao- tistes fuodayit.Qul foas mirm magoitudiais duplici- bus murisy et altis moenibus structus arithmeticffi, [Vallic. architectonlcffi] artis. Iterumque domum
CAPUT IV. Pelrus mortem suam prwvidet, prcsdicitaue. Farum
Cumelii pergit, ibique decedit. Loeus Sepuleri.
Cogaoyit autem post hffic beatissimus Pretus per Splritum iiaem yit» suffi. lylt ad Gomeheosem eo- olesiam, et iogressusinfirabasilioam B. Cassiaoi obtulit munera : id est craterem aureum ooum, et pateram argenteam alteram, et diademata aurea magnapretiosissiails gemmisoroata.Hffioomoia ad S. Cassiani corpus imbuit, positaque [Vallie. po- suitque] super aram illius eoclesiffi, et staos super creprJiaem juxta altare expaosis maaibu8,beoedixit cunctamplebem, sacerdotes,ao populum, et orayit
€9
IN S. PErailM CORTSOLOUUM PROLEGOMENA.
fO
4iom I TnMiiii» Dmm^ AtiittftQi iaoerpor» ttto: biiWriunniMriemltiieipeMfli, qula Hui fium inmtoci. Noo 9O0iArr«i ffiihi [VBllie. oacurrat ei] ijiiqiii«NmuBdiftMuf|8«daDgeliistBu«[JDaf«/m Vislf* tiw]«aiicttisMi8mpiai[V(ti/. suBoipiet] eaDi,«teol<* iOMr^ jubeae ioeinilitttpakiarelianiiii^iibiluKpef* gtewett ot gftadium immantum oiti EtnuttOiDomliui» tf eeufitflor labue eorde [VM, et oordej. Tu qui ottxiota patraiti es mbilo» qui solusnestri prisoa»et prflM^tiai et£utura>dapopulohuie eordoeibile, ut timaeot te# etarQosoaiitiqttie es Deus iu coslo sur* sum, et iu terradeorsumi qui pof sanetum Filium tuum totittsfefteriihiimaiiisaitttemreouperasti, iu quem elMItilus Dlitttti et Dotiiititim angelOf utUiqui es benedictus la ssBoula 8ttouiorttm« Mitte iUisi Do-
A est iNomrepelklDcmmuipUbmHMuaminfinm^et hmrediUiimiuamnmderHfnquet, lUedoeebitiroSi lUe ?os pOr amcsna pasoua ducet, ille sui vei^bi pa» bttio Tos refioiet : ipsumaudite, non oonturi>emiai» Bt Tos viseera mea, noa eonlra eum in tomorem ponli8eie?etis,noneum tttmttitu^eljurgtopastorem eUgatis» Kott patrem hujus patriaspro [VMie. oui] peouniaiianeol^tineat sedem» sedhoo[ Via/ifttf* huae] diligitequem DominttselegeriL fistote perfeetifliii : ab omni hairesi senrate vos. Gavete ab Ariano do« gmate«SanctamtinoontaminatamoatliOlicam[ii»etl in m. oatbolioam] Hdemtenete«CorporaTestraseN vate sine pollutione^ quia templa Dei animatasunti HeBOouslodite, et agite : utmereatis Toscum Testro pastore in uniTersorttmplaoitorum [Fai^iOiinoTium
mine,TeniiAt«Btorem>qiiitua9tiongregetotestion ^ sanotarumplaoitarumjcoslestiDomidoTiampararek
d)d|^rdend6,^ed adcaulas ecdesiflB reTOcand6.Non sopiat [VaUiB* ierripiat] «I meroenarlusi noa sit aiilSfi89[VttWc»8diekiU»]6TidcUBtos,&6dV6Hl8pastor, qui oTescum agnis oommiesas^ Va^o. eommissis] mttieuiateBiuoaBpeetuireprftsentet; neillef^rox iliiloenissimus lupus, qui prasdam raperequserit a t^ ^^storis [VaUiei pastore] corda exdta, rapida rOhlpUtd de^lUtur^veUerafideliumoTium nondi- ripiat^neianctaEoetosiaToeisbalatibus genati Tu bondtti {lasto^m tribue [VtiUic. Tu bondit pastor pastol^em tribue]httiopopuio» mitte[ Vaito* mitem] pastoremi nen pereussorem, sed uutHtorehi : non ut allidat, sed detendai : hon spernebtem» sed roTocantem : non raptorem» sed largitorem. Non ttt.»<«< [ VaUie. laoeret] , sedeompeseat ) noneupidum» sedlHbttloremt nonelatnmi iedhumilem:nons8B- ^ yumi sedliiandumiGttstedieos i popUlUB tuus est, et opuB manttum taamm qui es bened ictus in sncula. M iogentem popaluis ait ; Pilii ohartssimi, audite me< Bgo Tadoi et ingredior Tiam uniTorse carnis, ulii eenstltuta estdomusomnlB TiTentis. N unc,filii» ooatertaminii et estote Tiri prttdentes. Dabit Tobis Dmfntts DeuB pasterem etreetorem siout Boriptum
Prssoepta ejussatisoustodite t oiiediieei^ utiilepro- Tobis oret : quia omnipotensDeusiionTulthiiarem» sed oor eontritu» susoipitiet humiliatum spirituiil. Sit i>enedietio Domini Dei omoipotentis super toS| et super fiiios Tostros ia generatione, et progenioi nuno et semper in saBOula BesouIorum.Gumqiie om* nesrespondissent Amen, oonTorstts ad aram Bi Gat» siani ait : Depreoor toi beate Cassiaaoi intereede pro me« TuaBdomuiquasiTernaoulus fUiaComelio istius sedis in eeolesio gremio [ValUe, Cornelio in h^jus FieciesifiB gremio] nutrilus t iterum ad te H* Terstts animam nunoDeo omnipotenti tradoieorpns autem meumtibioommendo»liflicethi8 simiiiaottm diceret» quasi qui eruotans, OTans, et ezultansi fientibus ounctis qui aderanti reddidit Spiritum II i non.Deoembris.Camentarii Toro post sedemipsius eoolesia^paraTerunt celeritersepulcrum in looo ubi ipse prascepit : et ibidemsanctumcorpusreoeptum est| et permanetusque inhuno diem. Sedit autem
anhos menses dies [Pro Sedit, ete.i
m$.t RegnantOTeroDomino nostroiesuGhristo,qui cum Patre, Filioet Spiritu saneto TiTitetregnat ia ssBcula sttculorum. Amen.]
mtnuitim^ i<i
0B8ERVAT10NES
0, ttENBDicTi BACCHiNn abbatis, etc, ad Vitam Si Parfti GRitYBOLOoi ex AoNtfLtt PontiBdUl
iom. I^ pag. 836.
PetriaiUu expensa. Narrutio de ejuidm electione dleino impubk fhela eoHtra Dupmum as- seriiur, Aanellue Ravennalm Sccleiiam Romanx eubditam ajnosctt, PetH episiola ftd EU- lychetem, An aliam scripserit. An scripserit joostremas illius periodos. yEdei TricoU an ab Chrysologo excitata. Petriana ecclesia. Sacellum S Andrern an ab Chrffs$io§o eonetrHHum sit. munera CometiHisi edclesiw tributa.
1. piyi ^itri Chrysolegi eetatem in postrema dis- sertaiioD^ inaicayimus, quantum quidem sufficere poterat aatollend^tutemporum confusionem ;nuDc expresse, (jaantutd licuerit, de ea decernendom est. Bt pro epistopattts ejusdem initiis, in ea sententia p^erseyero, ut yel annoiM, qui Sixti lllsummipon- tindis postremus fuit, yel pmcedenti 439, ordina- tum credam. Ahnus ejusdem emortualls, n6c ante aanum 448 eolloaari, nee post 484 differri jpotest. Posterioris asserti yeritas ex eo patet, quod i£mi]i8B ciyitatibus clades, et direptio, Attila late furenie, anno 452 est illata ; eoque AayeDnam properante, Joannes sedebat episcopus : Uec fortassis is ejus se-
D dik annus prior erat, sed t)r«cedenti anno 4Sl ccb- perat. Prior autem assertlo ex Actis St Germahi, Antisiodorensis a Constantio fideliter et accurate descriptis eyincitur, ciim ex iisdem certa demon- stratione elicuerit eminentiss. card* Norisitis Ger^ manum Rayennas obiisse, anoo eodem 448| die Sl Julii, Hist. Pelag. lib. u cap. 12. Conslat auiem Pe- trum Chrysologum ejusdem sancti funus curasse. Item emineniiss. et efudiiiss. cardinalis de P^iri Chrrsologi emortuali anno haec habet : So antid
S^^O) vet superiori forte decessises % Deeembrii gao lie ejus memoria recolitur^ patet ex epittola Lsonis Z^f ad Leonm Ravennatem, dala die 24 Oclobriit
Sl
VITA 8. PBTM («RY80UMU<
II
Mwxumo cM.f koe $$i amo 45i : nam anno 448, iiem Chfifsologus iitUra^ ad Eutychetem maU jam ob hmresim amttnt&m dedU ; Eutyches veto in Italia eo imo anno ad kal, Juniae inter catholicos habebatur, ex atterii Leonis ad ipsum sadsm dis datis^ in quibui Euijfchetis Melum lauaat^ 9110 contra N$$torianq$ de^ fugnabai : ea est spistota sj^ta. Hcee itusrenda fu^ taeif ut eos corrigerem qui Petrum Ghrysologum ctrca amiiiiii 140 obiisse scribunt, qwB fuit aieronifmi itu- ^i ei communis scriptorum Ravennatum sententia / 9tMi fi wra esset^ eane ante annum 440 Germanus Anlisiodoreneis Ravenm» Chrysologo j^sule diim obiisiett, Itab^ui Peiri Chrjtologi ooituui paik anno liO, eed 4^, coQ^goat Histor. HaTeoD. Itb. 11 ; ua- de iiniperilo refel|ilur« F^orro oum M kal. Juqias aoai 44B fiuljches in Italiabene audireti non potult 440 anno a Petro episloia ^u» exstat eopscribi f cucn enim conscripta est» £|itjcbea in Itaha Qiale audiebaii ut ex ejusdem epistolce tenore constat : qwe epistola Corjsploffi non potuit ante annum 449 conscribi. Epistola S. teonis, qfim Leonii^ seu Nconi, dicitnr scripia ex diciis supra in dissertatione« Don probai intenium, iicet cum Pagio conira Ques- nelium» aa atinum 451 retrabatur. ae^propter cen- jecturam quam in disseriatiooe exhibui 4a Ravennii nornioe, ih inscripiionis ejus menao fortp cubante| axijieere placuit /oi^ini foriasse scripta iuisse> qui ejucriptorum fiiio in Leonem tnutaius sit. td tamea si admiiiaittr» nil argnmetiium juTai,eum Quesncllj arguraeota co|[ant eamdemepistolamadannifm^^ft transierre : ei m primis qucBsiio de^ reaeuntibus a Barbarorum capiivitaie» qu^e referri pequii ad ex« torres iilos qui ob Gensefici persepuiionem •olun^ veriere coacii sunl, quandoquideni illi non redib&nt a Barboris, quod quiestio ipsa supponii. Qupd pro- bat iohannem ante annum l&i sedisse, est Attil» in» cursio* qu» anno eodem evenii, cui Johinnes ipse occurrit, ui natrat Noster. fiis omnibus persp^tuif efficitur Petrum Cbrjsologum anno 450 yei 4^i ob' iisse. eodemque Joannem 8uneotum,nec Neoniinier bos jocum easei qui obmulta proecJare ffesta, qus in ejus Vita narrantur» pluribus annis Bederii oporiet.
i, Ut autem ordo temporis servetur ab Agnello neglectas, obserranda est Peiri electio ad episco- patum, Numinis nutu, et sanciorum Peiri ei Apolli« naris apparitione peracta. Reiti omniura primus eii Piosiro in lucfm produxii Perretus: inde aiserte, ut sol^iiD sua Hisioria, oarra?il Rubeus, ex eo Baro- nius, coelerique. Verum quod fluminum aquis acci* dit, quse pro soli unde fluunt natura fario imbuun- tur saporc, iia qaod demum non sini quales a fonte manarunt j id narrationi buic accidisse facile depro;^ hendet, 901 Agnelli fontes guBta?erit, (}uam?is rei substantia senraia sit. Verum mirari Bubiihominum plures ita comparatoB,ut facilenimis omnia credant, alios autem e contra ut oronia in dubium Tertant. Dupiniusia Biblidth«ca Scriptorum Beelesiasticorum de hacce historia, hfBc ei Gallico in Latinum terst habel : Atnequit historsBihujusmodinarrationi credi ; etenim tHamnultuificUdignusauctorexhibet. Agnellus tandeni in tucem prodiens, an Dupinio auctor fide dignus faiiirassit ignoro. Ulud aio, hine agnoscihu- jos histori» traditionem proui ab Agnello narratur aniiqaitato eximie commendari.
3. Notari merentur pri?iiegia ab ValeniinianpRa* ?ennaii EcclesisB iributa, si qua fuere, quae quidem Joannes Petri immediatus prndecessor nactus sii, Agnello ipso teste, licet alias primaius Romani im^- patiente, nullo modo episcopos ipsosa Romani pon- tiQcis jure exemisse : etenim si quando idexemptio- nis efucere ?aluis8ent, tum idipsum fieri debebaii cum ipso Valeotiniano imperante, ({ui pri?ilegium paulo ante tribuerat,no?um episcopum ordinacdum esse. mors illius cui privilegium tributum fuerai ef» ficiebat. Qui itaque narrat populum et sacerdotes (qtlortuli nomina inieiligendos eiiam iiuio episcopoi proYinciales), facto de ceHitlH «Imione d^cretd.
A com eo Romam properasse ad Sixtam sanoiom a|KH stolic« sedis papam ut eorum ordinaretetectum ;qm» que insubsequentibus adjicitjdissidenteeitumultum agente Ra?ennatam plebe« Sixtum ?i8ione narrata dixisse : Et si istumnonpuUis patrem,a me recedit$,el a sancta catholica Sccl$$ia aHenatt voi omne$ \ quara cuQcii una yoce clamaTeru^t ; Ordinetur ; ct cou- scrijpto ccleriier decreto per tmpd$itionein manui r$^ cepit Peirus Spiritum $anctum, ordinatu$que esl in nonlt^;^! : manifesie ostendit'ValenUnianum pri?tv legiun} deaisse. si juod umouam dedit ; potuit enina noDis ignoium dediS8e« quoa nullo modo S. sedis jura ?io}aret ; nec inde factum ut Ra?ennatum ^pN scopi auionomi quodammodo essent. Hsec et similia. qu® suis locis pro opp.portuniiate obser?abimus $& Agnell({ narrata. p Inciuni ut sails pnirari nequeani quid rei fueril ui ipse qui alicubi Pdntificale suuni scfioens erffa noman^ ledis j[)rimatum se rite re» cieque afiecium ostendit^ alibi, ei bjc pulido com-
B mento priBfixo,lcbismati(;arum pariiiim se4tdtorem se prodai. Ai ea mendaciis et mal«e caus» coiiaiiid est| ui suo »« gladio perimai.
4. Re|iredjr?nciuiii modo ad ^^ qw Agncllus d@ sancio y^ito priori loco narrtt^ Ucei postreraAis ejut- dem anuiaiiivenerinl, quQequep^erUueut ad E^utjcfie- tis abbatis ConstaDLinopoliiaDi Iiaargsim Ea vero tanta sermoni» sLnbiligjoc rerum^uc oourusionein- feciiNoster, utdiviDaudum lit ({uid mentetenuerit, Actorum incausa Eut^cbetig bic raiio kabetida eit| utBUisapU temporibus reitiiuantur vera, il qa^ ex Agnelli bi^toria elici poteruDt ^ id etiam ei quod uii- mefo pnmo diiimus ad poitremos Ctirjrsoloffi ADnof specti^ti. lucemaCrandeL Damn&ia itaque Nestoru bwresi iu EpliesiDa geuerah ^jnodo, paniumitudia effecere ul qui quam inaiime ab ea recedere Tolue- re, in Op^osilam aique irupiam dilaberenLur- Eutj* chesomoiumabsurdius pecca?ii, qui iu Cbriito n«- turamm disiiuclionem pertinai negafit : ei oppoii-
Q tum seoiieDies NecloriaDismi accusaTil dalit Leom summo poDtilld iiLteris,quibus Leo Ipie mpondii prima Julii. aunoM^. Anuo eodem io conciJjQCon- sianiinopolitaDOjNovembrimensehabitoab FlaviaDo ejusdem urbis epiicooo. aceuiaDLt^ Eusebio Dori- lense Eatjches sspe cilaias, ac iandem cottipajrensi asserensque proierTe bseresim, damhatur. Buic e yestigiq LeoUi denuo scribit, seque per nefas dam* natum lameniaiur, agitaue apud imperatoren ui conciliufn g^nerale ooffalur^ qui inlenm. conventa Constlmtinopoli iriginia episcopQrum haDiio prinsa Aprilis die anni US, rem majoribus iricis implicait| Leo die i& Febr. Plaviano scripserei» ac Theodosio inquirens causas ob quai Euijcnes aamnatut fueraii quibas ab FlaTiado intelleciis, ejusdem xelum pieta; temqae commendaTii episiola daia die Si Maii anni ejusaem. Ante hanc idem non potuii ab Chrjsologd ifuUcheti episiola scribi, in qua diseriis yerbis hie- resim suggulai; alias ouoa spmmus poniifex nesdl-
n verat, ipse agnovissei. Bphesi inde epacta ndVa aj: nodo, Leo ipse S. sedis legaios misii, eodemque litteris daiis munivii : inter quas emnium laudiBus commonique Ecclesi» consensu ea laudatur, ausa in editione Quesnelltana est num. 25 daia die i3 Ju- nii, in qua incAmationis rovsierium ea elegantiat puritate ac claritaie explicaiur» ilt vix in tota ahti- quitate monumenium fllustrius ad rectum dogma nrmandum invenire sii. Stnodus Ephesi coepta est die 8 Augusti ejusdem anni U9t qucd ob in ea per nefasgesta orcedaloria postmodum dicta est, eauo* licamque fiaem in summum discrimen cdnjeeit,Eu- tychete Absoluto, ei Flaviano' damuato : qoi jjaulo postaerumnis injuriisqueatfectUB, dum in exsilium duceretur, e vivis excessit. Ob biec lieo poniifex pluribus epistolis e^ii apud Theodosium. ui concilio generali res catholica resiiiueretur. Exsiani episto- lie ad Augustum bin«, sub die 13 et iS Ociobris, et alise ad alios. tfii etiam ea de re euin Valentiniajio, PliKddle, Ettterfaqtte, et letntoi Goiistefttittiipolii»
ii
IN 8. PETBUM CHRYSOL06UM PROLECOMENA.
U
misit. Ki\ tamen in ea re ffravissima ab Theodosio A alias Leonis epistolas ob impetrandum Angofltornm
obtinuit. At eo defoncto.substitutoque Martiano, Pul< cheria ejus uxore agente, concilium primo Constan* tinojpoli ab Anatoiio habitum est, cui inlerfuere apo- stoliee sedis legati, in qno leeta Leonis epistola ad Flavianum, et episcoporum subscriptionibus firmata, Nestorius »que ac Eutyches damnati sunt ; deinde ineoncilio, coepto celebrari dieoctaTa ejusdem anni. epistola eadem Ma^ni Leonis regula fuit, qua fir- matum estdogma deduabus in Ghristo natuns,con- tra Eatjchetishoeresim, illiqoe actionibus secunda et quarta lect» concilium subscripsit.
5. His ex l^utjchian» httresis historia delibatis,ad Agnellitricas reTertamur. Primo itaqueait, Eutjche- tem a f^anctissimoLeoneperepistolam monitum mi- nime resipuisse ; aitepistolam m conventu multorom episcoporum lectam. Leonis epistola nulla ad Eutj* enetem data in concilio ullo lecta est ; quinimo m nullo ex pnscedentibus Constantinopolitanum sub
auxilium, quo~ res catholica in pseudo-sjnodo Ni- ciBQa male habita noYO generali coneilio restitueretur. Foede li^itur, nlsi exscriptorum vitio Augustorom et Augustarum nomina sint motata, Honorium me- morans, ac Gratianum, qui • Tivis dndum ante Bu- tychianae httresis tempora abierant. Honorii loco coffitayeram an Honona substitoi posset : at cnm nulla exstet Leonis epistola ad eamdem, pessima etiam ob stuprum fama laborantem, emendationem hujusmodi sustineri non posse co^osco. Martiani etiam loco facililapsu Gratianum mtmsum suspica- bar ; atillud obstat, qood eadem periodo rem usque ad Martianum prolatam dicit. Theodorom insnper» quem in sacro concilio ait cum Eutychete certasse, et ostensls sacne Scriptune Yolummibus, sancto- rumque Patrum testimoniis catholicam fldem de duabus naturis stabiliYisse, tota Yeterom actorum concilii a FlaYiano coacti (in quo tantum Eutjches
Anatoliolectaestepistola celeberrimaadFlaYianum B ftoditusest, Eusebio Doriieense, et Flaviano ipso
itaque
de qua in superioribus. De hac igitur ut loquetur reli- quum est : at illi concilia Eutjches non aflrait, nec res amplius integraerat. Subjicil para^phum omnium implicatissimum. Sanehu iffiiurf mquit, Leo ad heor tum P$tnm kufus Ravennaiu urbis vontifiem re$ nth ta$ eeUritsr feeti ; qui $eribu$ epistchm adipium Aa»- reticum direxU^pisr quam in Ckalcedonenee eynodo non eonuneit, demenue e$t, Bx his, ut puto, argumentum nonnoulli habere crediderunt,quo dicerent B.Ghrjso- logi epistolam in Chalcedonensi»jnodolectamfuisse, quod tamen repugnat actibus ejusdem concilii,in qui* Dus nil de ea re ; nec potuitfieri, nt episcopi RaYen- natis pro regula fidei epistola legeretur apud eos qui primum sentiebant solummodo insistendum ^mbolis conciiiorum Nicieni.Constantinopolitani et Ephesini admissis seconda Cjrilli ad Nestorium epistola, et altera ejnsHem ad Joannem Antiochenum, et eo no- minelaudatam S. Leoois epistolam ad FlaYianum re- cepere, quod ab dictornm sensu minime abloderet, q Agnello, nt annotaYimus, et suis locisconstat, erga
hsereticum urgente) series ignorat. Omnia hic apud Nostrum ab Yeritate abennt.
7. fllud e re esse inficiabitur nemo, quod ad epi- stolffi de qna in superioribus sermo fuit integritatem
Eertinet, quam ex Agnelli loco uberrime probatam abemos contra nonnoUos, qui contendont postre- ma verba ad snmmi pontificis in fidei dogmatibus supremam auctoritatem spectantia Chrvsologi non esse, sed recentius addita a Romanae sedis studioso, eique addicto. Gerardi Vossii hi auctoritate nitun- tur, qui epistolam Chrjsologi Grsco-Latinam edi- ditcum aliis nonnullis, subjunctis Gregorii Thaoma- iuTfi operibus impressis Moguntiae anno id04, mo- nuitqu^ in duplici Vaticano codice postrema illa verba deesse. Inde Dupinius pnelaudatus in Biblio- theca hiec que Latine exhibeo habet : porro liitera finiri vldeturanle ea verba ; et quod sequttur additum e$t ad $anet€e $edi$ auctoritatem eommendandam. At
explicaretque diIocide,quid deEntjchetishieresisen-
tiendum. iJominicus Mita rem in hunc modom dirimi
possecenset, in Responsionibus ad opposita Vitas
Ghrjsoloffi ab se conscriptsd num. 5, 6, 7 et 8, ut S.
Leo inteliectaa Flaviano Entjchetishaeresi.etcausa,
Romam vocaverit Petrum, qui pontifice jul>ente,epi-
stolam illam omnium celeberrimam conscripsent,
pontificis ipsiusnomine ad Flavianum.guiepnmum
in Constantinopolitana sob Anatolio,demdemgene-
rali ^'balcedonense sjnodo credendorumregula,con-
tra Nestorium, aeoue ac Butjchetem lecta fuit.Ut au-
tem effu§[iat, quodeontraregeriexstjlidiversitateab
aliis Petri monumentis potest, conjecturam ita cir-
cumscribit, ut sentiat Leonem, conscriptam a Petro
epistolam fnroprio iranscripsisee $iylo, et aliqua suo
marte ascripsisse. Id omne ex sermone 75 Ghrjso-
logi oonfirmare nititor, nbi se ex itinere Bavennam
quadragesimali tempore reversum, ac propterea fes- ^., . .
snm admodum dicit. Gonjectura se veritatem asse- j) Dilectissimo, et mento Dileotissimo, et merito
S. sedem non bene affecto, et nihilominos verba ex epistola seu sensum eorumdem referenti, nuilus sanae crisis studiosus refragabitur. Constat profecto usque ad AgnelH tempora in Ravennatis EcMdesiae, licet longo schismate afflictflB, codicibus integram Ghrjsologi exstasse epistolam, qoam postmodnm decnrtaverintqui S. sedis auctoritatem in rebus fidei diffiniendis impugnavere : idaue potissimum impu- tandum iis qui Grseca fide in Gnecam iinguam Lati- nam epistolam transtulere. Hic operse pretium esse cogitavi Latinam ipsam vulgatam apud Baroniom aliosque, et e regione textum ejusdem, qualem in codice Estensi reperi, describere, adjectis suo loco periodis A^nello relatis, ut lectorquid in hac resen- tiendum sit dijudiceL
LATINA EPISTOLA D. PETRI CHRYSOLOGI
VULGATA.
BX OODICC BSTBNSt
cntum fortassis credldisset Mita,si Nostrum legisset, eum ex allato loco astrui videaiur» Petrum ab Leo- ne vocatum, epistolam scripsisse, gue in Chalcedo- nensi concilio Eutjchetis h«resim iugulaYerit.At ex subsequentibus agnoscitor» Agneilum de epistola omnibos consentientibus scripta locutum; ait enira o$ten$am B. Petri Chry$ologi epistolam, cujus etiam partem exhibet, de oua statim. Mit» itaque conje- ctura hinc nuUo moao fulciri ootest, quae aliundede- hiscit ruitque. Etenim post Quadragesimam anni 449 scripta est epistola Leonis, de qua fit qnaestio, die videlicet 13 Junii, cum prsecedens ad eumdem Flavianum data fuerit etiam post Quadragesimam ,die videlicet 2i Maii. Atguisde ea re dubitari possit, cum stjlus ac verba ipsa Leonem sonent ? 6. Sequuntur apud Angelum qu» spectant ad
(a)(AgneIli paraphrasis : Hummmleges intra xxx annoe inmsomnes liiigiosa$interimunique$stione$;et
honorabili fiiio Eott- CHETi presbjtero Ps- TRus episcopus Raven- nsB.
Tri$ti$ Ugi trUUs litte- ra$ tuoit el eeripia mcB$ta nuerore dehito percurri : quia $icut no$ pax EceU- eiarum, $aeerdotum con-
honorabili filio Eutt- CHETi presbjtero P«- trus episcopus.
Tri$tu Ugi tri$tes Utte» ras,$eripta moesto mesrO' re, et luetu percurri,quia eicut no$ pax sacerdotum, tranquillitae pUbi$ gaude- eordiay tranquillitas pUbi$ f^ faeit gandio eaUeti^ ita gaudere facit gaudio eaU- nos affiigii et dejUit fra' sti, ita no$ affligitet deji- tema diuefisio, prouertim cit fratema dissensicpra' eumtalibus oriatur exeau- Urea cum talibus oriatur $is, Triginta annis hutna- exeausu. {a)Tirgintaan' nm leges humanas adi"
tu citxa quingentos annos ear tanto presumis in Ckristum eonvteiare eermone ?
S5
VITA S. PETRI CHRY60L0GI.
tt
tta knmanm legei hMma" munt qu(B$tume$ ; $t Ckri- A 909 mdimuiU qwBiiiones, $ti geniratio qum divina §i Ckri$ii gensraiio quw leg€$eribiturinenarrabm$ dimna lege seribiiur tn- po$i toi saeula di$putatiO' uarrMlie po$i ioi $eeU' n$ temeraria eentHatur? la dupuiaiione iemeraria qmd Origenee prineipuh mniilaiurf Quid Origenee rum eerutator incurrerit, prie^piorum ecrutaior m- quomodo Ne$ioriu$ lap$u$ emrrerii, quomodo Neeto* $iidi$puian$denaiuri$,non riu$ hpsus sit di$puian$ de laiei prudentiam tuam. noltirc^ non laiet prudon- Magi Jeeum in eunabulie fum licofli. MagiDeum in Deum m}f$tiei$ muneribue eunabuht my$iici$ mim^ eon/Uentur, ei $aeerdoie$, rikms eonflieniur, ei eacer* quid $it qui virginali partu doie$,qui$$iiqmtnrginaU de Soirttu $aneto natu$ pariu de Spiriiu sancto e$ltdolendainterrogalione naime est dolenda inierro- diseurrunt f Cum vagiium gaOone disquirwni f Cum darei J$$us in ctmii, glo* wagsius daret Jesus in eu^ ria in exeel$i$ Deo eiamat ni$, gloriam in excel$i$ ecele$ii$ eaereitue, et modo B Deo ecsleetis elamat exer- quando tn nomine Jesu eiiue, ei modo quando in omne genufiectitur cmle- noaUne Jesu omne genur $iium, terrestrium et «n- feeiitwr emleslium, terre- f$morumorigini$eiu$queB esrium ei infemorum, ori- $iio commooetur f No$, gissis nu$quiB$tioeommove' frairee^ eum Pauto diei* tur f naSf fraier dutrie^i" mu$ : Et $i novimu$ /«- m, mma emm Apoeiolo dt^ $um $$eundum eamem, $ed eimm$:Et$inovimu$Je$um nunc jam non novimue, $eetmdmsmeamem,$ednune nec po$$umus curio$$ re* jam mm ftootiiiiM, necpot* plieare, qui jubemur ho^ $mmm$ euriou vereerutari, norem dare, et timorem qui jubemmr honorem da- reddere, et exepectare, non r». ei iiusorem reddere, et diecuiere quem judieem exspeciare, non diseuie' eonfiiemur. His ommibu$ rt qmem judieem confite^ resfondi, fraier, litteris mur. Hmcbreviterrespcm- tuts. Cntera detant. di iiiteri$ tui$, plura re-
$eripimru$, siadme frater et eoepiseopu$ noster FUh q viamme eUigua de kac eauea ecripia mui$$$i ; $i enim tibi dieplieit, quod quidem $cribis, tibi ipsi eleeium jmdidum, nos quomodo de hi$ judicare poterimuSf fnof neque vidimu$ propter absentiam, et quod inielle' wenmi eonm tacitumitaie needmtn f Ju$tu$ mediaior nan e$i qui $ic unam partem audit, ui nikil atteri parti reservei (a). In omnibus auiem kortamur te, fraier honorabHie, ui his quae a beaiiesimo papa RomancB civitatis ecripta sunt, obedienter atienaas : qmomieun B. Petrus, qui in propria $ede vivit, et pro!' eidei, prentai quaretUibus fidei veriiatem» Nos enim pro siudio paeie et fidei extra eouuneum Romana eiviiaiie epteeopi eausas audire non possumu$, Ineo- tmmem iturn dileetionem Dominue tempore longimmo eoneervare dignetur, ehariuime, et honoratissime fili,
8. Cum diTenissimis yerbis iidem sensus eipli* eenUir in Tui^tis et apud A^ellum in his qu® ipsi referreplaeuit, argumento, id est illum ex Chrjso- lo^i epistola sensum sumpsisse» non Terba, qu» etiam Af nellianastribiligine Titiata nemo non Tidet. Qaod spectat ad priora, obi ex pnescriptione anno- |v rum inginta ab humana lege inducta argumentum " desumiturcontra BQtjehelero, accepla ea sunt, tcI ad eodem Gbrjsologo utrobigue dicta, a sermone 445 : HmmaMB leges intra trtginta annos litigiosas omnes inimmuni ftuntiones, et Chrisius eirea quin" gentos annos naiimtati$ sucb eau$a$ pra$iat, ortu$ sui Ute$ patiiur, $taitu sui stulinet quastioneef Hofretice, deehtejttdicare judieem tuum, etadora inccelis Deum^
quem Deum adoraeit in terris. Licet autem
post legem a Valentiniano latam, Arcturo et Proto« gene coss., xt kal. Julii, de triginta annorum prse- seriptione, sermo ille ab Chrjsologo sit recitatus,
(a) Agnelli paraphrasis : Vere oportet le humiliari ed sancium Romanum pontificem, et diligenter ejtu preseepiajeuetodire, et non atiier mtimee, ac si qttod
et cirea AdTentns Domini festa aani 449, attente ta« men legenti apparet Nettorii haeresim ibi prsecipoe impugnari, illosque qui Grseeo turbine LatttMm nu» bHare ni$i$untpuritatem : avGpuTroroxov, Xoimrox^ov, ut Bioroxov toUerent bla$pkemante$. Ex quo argumen • tum minime lcTe desumitur productss post annum pnedictum Titae, et epistol« ab Ghrjsoiogo script» serius quam putatur.
9. Inter opera magnifico sumptu Chrjsologo cu- rante excitata secunoo loco reeensetur domus intra episcopium RaTcnnatis ecclesi», auam dixere Tri- eoli, eo quod, inquit Noster, tria, eota conUturei, qnia Tidelicet in tria insijgnia membra distinguebatur : quffi Graeci ra xm)i« dixere. Audiri ergo non meren- tur qui ideosedem illam Trieoli dictam Tolunt, quod ad speciem trium colliam reprssentandam acoede- ret. At Agnellum Chrjsologo Petro tribuisse quod Petro ejus nominis tertio tribuendum erat, eTiden- ter agnoscitar ex Tersibus quos Agnellus ipse testa- tur lectos in lede Tricoli, a Maximiano episcopo consummata, in <|uibus pontificum RaTcnnatum se^ ries exponitur qui Trieoii construendo operam im- penderunt, et Petrus cognomento Junior, ut distin- guatur ab Seniori, et ab Ghrjsologo, fundator dici- tur eius aedis, quos juTat ex parte a suo in pnssen- tem locum transferre.
Hie Petrui Juaior Chlsii eooeepla secolat
Ut doeait, sacris moribos exposnit, Uaae quoque fnadavii miraadis molibof arcem,
Nomuiis ipse sai haee mooameDU dedil. lloias posl obitam Aarellaai festit hooores, Post bnoe Aotistes exstitit Kcclesias. Petrus itaque qui Tricoli fundamenta jecit, is fuit qui Aurelianum prfficessit; non Chrjsoiogus, cui Joannea alter successit : ac Agnellus ita Agnellum emendat, qui fortassis hinc errandi ansam habuit, et Petrum cognomento Ghrjsologum ponendi imme- diate ante Aurelianum, quamTis diimdio quasi sse- culo ille hunc prsecesserit.
10. Primo tamen loco bene ChrTSoIogo inter cae- teras aedes tribuitur fons baptismaJis, mir» magni- tudinis, duplicibos et altis muris conclusus. Cum autem Agnelius diserte tradat fontem hunc juxia eecleeiam quse voeatur Petriana, quam Petrtu An- tistes fundavit, constructum, nec hujus operis noti- tiam Uubeus aliunde haurire potuerit quam ex hoc Agnelli loco, mirum est Chrjsologo quidem tribuisse fontis structuram pag. 103, at deleto ex RaTonnati* bus diptjchis priori Petro, Petrianam basilicam Pe- tro illi tribuisse qui S^mmachi pontificis temporc floruit, et Aurelianum m RaTennati sede praecessit. Bx hoc itaqoe loco aperte constat ante Petrum Ghrjsologum, alium Petrum sedisse, quandoquidem fontem qui eidem Chrjsologo tribuitur, cogimur ba- silicw Petrianse addilum a^noscere, cui primitus fons erat adjunctus cum exiguo sacello S. Jacobi Agnelli setate superstite, in quo Petri episcopi cor- pus repertum, quod senioris esse idem Agnelfuscen- suit. Altera aedes, Ghrjsologo tributa, est monaste- rium, siTC sacellum S. Andre» apostoli, non longe a domo Tricoli, in qua S. Petri effigiem ct Tcrsus conscriptos fuisse Agnellus asserit. Hsec autem sub- dubito Chrjsologum ne an Petro juniori sit ascri- benda, cum Tideatur domus ipsius Tricoli commodo mdificata, et Torsus ipsi nec Chrjsologi stjlum ac ejusdem eetatem sapere Tideantur, sed recentius quid sonent. Yox postrema secundi Tersus t6 tno- demum Cassiodori cetatem sapit, et phrasis ipsa ab Cassiodori phrasi minime abludit. Uubeus loco su- pracitato sacellum Iioc elegans quidem dicit, sed ligneis columnis suffultum, Versus ascripti nil tale astruunt, sed brcTe quidem sacellum describunt ex fenestris angustis diei luroine roinime perTium, sed ipu D, Petrtu aposiolus vivtu $ii, ac apostolaius eaikedr» Romanse sedie in came ieneai principaium.
ir
IN S. PETRUM OimYKHXWUM PROLBOOMENA.
18
pretiotifl marnioribys mtiriM oomptit tpiondidumi excluto exteriio lumine, tuoqac luoens, ul tonant priores versus i aut lux nata esl, aul capta hie libera regnatt oum ceelerit qu8B sequuntur. i^ottremi Ter^ sut eipiationem peeealomm per secrdtam exomo* iogesim factam otteadunt, {luod merito auBotaYit Uubeut- Gum y%to teripti unt hi Yortut pottNe- ctarii patriarch» Constantinopolitani tempora» eyi-» dens est nil a oelebri controTersoque in Hittoriis ejus patriarchiB faclo habere heterodoxoti quo tub- latam auricularem eonfettionem eKistiment» quin* immo praxim et pott Nectarium i^erteTeratte ma- nifettum binc effioitur. EfOgiem eliamt quam tuj>er vaiTat tetsollit expretiam Agnellut (Jirjsologi fuiste crcdidit) oxislimoiuniori Petro potiutf tiout et ta- cellum, allribuendam ette.
44. Qu» tequunturde taneto Proieeto Goriieliento pertpicua tunti tieuti et illa de ecdetia 6. ioannit» quam S. l^arbatianus PlacidiiB cbarut tenuil» et Ba- duarius sediQcaTerat) ex S. Barbatiani actit lumen mutuantur. Clara etiam tunt» qttat da obitu S* Petri
A Chrjtologi tradit Notter» nee quidquam habMitquOd iegcnlcm reinorentur. lllud addendum Tidotur, ex muncribus qum Chrysologus ad ecoletiam accedent obtuiiti patenam argenteam tumma Teneratione ter- Tari, cuput cxemplum sare tculptum tradidit Domi* nicttt Mita aate tuam Sarmonum D* Petri editionemt ad oujut oram Tertut reeentioris modi tunt toolptif quot asoribendos puto» et sunt qui tequuntiir : Qttm plebt (uiit chara erucis agftns ixit io ara fiostia fit lentis primi pro Ube ptrenUs. Idem Mita Tcram, ut tibi tuadet, Petri Ghrjrtolegi efflgiem iibro prsefixit» et quam opere musiTo elabo* ratam oxttare ait RaTennce in tettudine ehori metro- poiitanae ecelesit». llla tamen, nonniti pott undeei- mum a Chritto nato tadculum fieri potuit { ot et pott illttdtemputtempli partilia rettituta ett» tedetpallii
B forma recentior ett. De patena pradicta extpeetari ab erudito Tiro D. abbate Pattrixio doetam Itteu*» brationem audio< Eam fortattit legere dabitori ante* quam haec mea in lueem edantur. At hsM ad Chr/* tologi Titam sufficiant*
VITA
S. PETRI CHRYSOLOGI
ARCHIBPISCOPI RAVfiNNATIS
§ L JPatHtt, orlmi $t Chrymlo§i nonm firtfNmtHitiir.
I EfttiA Italldinoliftsimar^giofioEufopffi.quaBdaal e ftdlft|(*iinpirovibciis6juis,non mihuseetebrispOriio, salis juoundittimo» amoBuisaima^ et fausta iEmilia nuncnpata quondam, nuno vitroPiaminia» tiTeRo- mandiola dicta, ferlilis adeo, et fei^Aoittimfl, Utpotft qucB a Vatrenoctrcumalldlturamne.Effugatisab Ilio Troadis flammeo giadio Grmoorum Trojanit.avolaa- tet hi in Italiam» oppidum in perpulohra ililmili» regione, Iliumetiamnoniine,condidero. Nonsemel repetito <;ttcul0| cum LudlusGorneliusSylla Roma- nus^nobilit ex Corneliorum progenie quffistor>pottea- que diotator* relegalo Biario majori Romano (jam vti cOd^ule), lotam subegisset ditioni suee Asiato, ROManis suis Gol^tieliadis MmWmm tradidit pro colo- uia, lliumdesignans forum^ ubijusdiceretur, iibe^ rtBquet agerentur nofendinte. Hino habitatortt Ilii
* Qaitquiliarium loeo hAbendtiunt quffi de eint ori» gine ab Trojanis fabolantttr. Neque orbs aiioquin antiqua, et eelebfis, satiftque elegantia «tdificiorum, aerit talubritate,ubertate ftgri.populomm frequeutia commendata, et ^elebriorum virorum mater, hit commenlitiit tubtilibnsque iHTetitis indigei, ul pr« multis laudetur. Seipio Olai^onlontanus in Historia Csesena; lib. t piig. 93, tmotam dictam tcribit posi-' quam Oleophis Alboini suecessor Forum Cornelium ab Narsete dirutum restauraTit. Quod 6i tiomen alii offiutisse dieont, vel ab eorrupto jSmilia vocabulo, vei ab tttt ab Antiocho NaHetit duee in ea «di^ fieaia.
^ Erieus tel Breiiit moflaehus, qoi labente ssecolo ii scribebat in Galliis, in Yita 8. Germani episcopi Antisiodorensis, CbrjsOJogum antiquo et nobilistimo sanguine ortom testator«
1'rincipis Ecclesio) meriloque tc nomiDO poltens Peirus. apostoHca dicia servabat in urbe Fofle grrgem, Vlr pr»cel«o «plendoris aviil Switiititlt coMpieaus, nialia tl proMute teralcaDt
G totius^ue itemiliffi (qu6B jam exiode iocoepit ^ loiola nunoupari) in sui Luoii Cornelii obtequium» oppi- dum illud Forum 9jll«i communius autem Forum Gornelii, Vocitaniot. Plinius autem lib. ni Histor. cap.i6,t)0st medium,t!iio)8B situm Foroooi^nelienseih agromappeliat.Heacigitur FlaminitB provinoiaiheBo Romandioltt regio, htec >EmihaB, tive Imoiffii terrai IielicA portio, palria communlt nostri fuit prftsulis Ghrysologi : peculiiire autem soitim Foriim Cornelii fuit»tantofeIicis8imum, quautosanciittimivirit» na- tali oondeooratum, fauttissimum. ^ Appollinarit S. Petri apostolidiscipuIus.etprimUsRavennatum antistes Fofum Cornelii, sanctissimo exemplo et prtBdioationainChristiDominiroboravitfide.Verum gentium tpuroistimis olvitas maoulata moribut, in
^idololatriamlapsa.deniioindiguitdCatsianiSabionce in Oermania episcopi autilio, qul sua doctrina et • fljusdem vitam ex antiquo ms. crutam retulit Sttrittt ; et ex eo Petrut in Catalogo lib. vi cap. i28 ; S. Gregorius in Reg. lib. v cap. 33 ; Beaaj Utuardut, Marljrologium Rom. et alii, Sub Yespasiano, anno« que mortem ejus pnecedenti, scilicet anno eBrsB vul- garit 78, illuttriori martyrio, illttttrem vitam abtol- vit. Vide qo8B de eo disserUimus in notit ad term* Chrysologi iSB.
a Cujus VitflB laciniam profert Ughellus in episco- pis Imoiensibus. pag. 630 recent. edit.j ex chrooica antiqua ; ejus passionis acta sincera, ex iibro nt/Bl XTivavfliivt^rudentiiihabes apud Ruinartiumypa^.632. Ceetera queecircumferuntur sublesias sunt fidei ; nec meiioris noteB, quee Baronius ad lCartjrrologiumi Romas se inveniste professus ett, ei in q^uibut Cat<* tianum Brixiensem tenuiste tedem scribitur. Sed fortatte errore tcriptoris pro Hrimina Brixia in Ba- ronio legebatur, ut advcrtitur in Annotationibus Ferrarii, paa. $08, et inquain, eversa Sabiona, sedet episcopalis translata fuil. Florentinius nostcr in Martjrrologio, ad diem ii Au^usti, pag. 747, eum
1«
VIT* 6« PSTRI flHRYSObOOl E\ QU»TILLO«
»0
MQ«UUto Forui» Coriiilii spiriiuiUitir iDiUttr»?itt firaiaTitttstabilivlt iolide; aliam aoQO Domioi treceolesimo s6Jiag8sim 8dCUQilo,idibus A ugu«ti»sub Juliani ApostaUs doa)iQatu,*D)art7rio,suoqu6 sacro coofiecraTit oruoro.
2. BeUis coQcussa civitas» ii)odoabb(Br$tici8,mo» doa geotilibus oacupata»fidem per tenaporaaoiisil. At Deuf eam ut plaQtariuai tol rosaruiQ TirgiQum, liliorum coolessorum, iter qus» caodidum prsecel* luii Cbrysologililium,violaruaique martjrrumtol eustodiaos atqiie reaervaas, doq semel reduxit ad grefDiam.Post quadragiota et tres aonos a D. Cassiaoi martynoForocorQeUeQsis Ecclesiieiostaruates sedem obiiQuit CorQelius, Qatiooe HomaQuSy vita coQspi- cuus, moribusoroatissimus, utpote qui postobitum meruit coacioQatorielaudaria CbrjrsologOysermoQe ceotesimo sexagesimo quinto. Vix Ecclesie Forocor- Qelieosis catbedram episcopalem^)ccuparat Coroellus aQQoDominiquadrageatesimoquiQiOfVelseKtOyCum jam^ eQobiiiprosapiaForocoroelieasium virori^t Qova Jux Cbrysoiogi oriri visa e$t,cum Ecclesiffiil]i< novaspetrsa iopetrafuicrumoascitur solidissimum* Nostro eoim viro in sacrobaptismatisfoQte^nndj^ regeQerationie )avilcro,aomen impoQitur P^lrus,*!!! tantiantistilisfuturarum virtutumcumulum prsssa- gireLHinc de nostro C!hr>^sologo * S.Adeiphus Me-
FeroesrtitlieBfem rnitseeeiseopiimpefperaliitfatfii» Ferrarius ei Mita.ia Vita Cbr/solegi fiebionensem a Foriupato AquiJeiensi ordinatu^^ iqeem taiueo sci- musmisse iemporibus Constantii Augusli,el Ariaba
r^Qfle Suecofoin,' Oltbbobidnum, Ahlisiodorebse apud Mai-ien^ toiii.Vl Collect. Aiiecldd., Stabulense Adbnis, Plo^niil ^d dieoi ij AugiisU, Prudeniii^ Igrmno li,libdlusBedffi.ejuiafem iamquammartjns tantiini, Huroqdiin f eluii ^V[^co{)i m^ininere.COnsuld Boilendlafios id aietii 13 AiigusU. Anobymusltno- lensis. ip Chjrbhici Apad tJ^heiluiii tohi. llpag» 619, edin BMil£» s^h Bnxih^, dpag oliiii Sales dicla esti in G6f miht&, iA ^fovifi6i& Tii^oleosl, cqjus episcopa* ius Salisbhrgehsi tiietfoboHtffi iiibe^l,cbri8Uana uro- biiaie e6QS|)ictliimviilsse sciribit,indeque ab bostibus ejeciaal iihclkn) V6biise. S^dde eju^ episcopaiu nec vola quidith. Qtld lihnd ^tUsUi fuerit mcerttim. Pa- siriUus, dH (A|h| S. P^ifi (^hhjsjlQgi, passioncm
lis ftd aDhhm Wz c6&isiffh&l.Nam Jiiiiahus,8ub qiio
iliabum paS^lihl dictiht. idfeptiis est imperium aAt&6S61. tu hoh. OdbbriS lequenU anho tehuit, et AUb 963, i6 iiillt a PisUs Idacii fulmine iclus J iot«ritt. Joahfl6ii MjI^l&ndUiiJiiliahijmobiisse bora quiillanodtil dl6 27 JUhii. id est hbctis dieai bbhc pr^cedehUft ;a6ttihh<)l illaihte^hnedia&d uU^umque di«iA refefatur, btne ntSitiih qtiod alii scripioresdieni ejh) emo^tuaism die S6 jitatUdht. ue ihoriis fienere vaHft admodtiiii l^hl&hUfe, Ut dslihdit GolboTredus ifl disseri. fn llb. Vli Philo^tdrgii, ^ap. 15. Scd b»c exira semitam. Addaui tantum Fallrttium hon ex ilUtfil fonle hatl^illtl feum nilhiih^ ieUim occubuisse. CoMUt efliffi hhSlad mtidfdne trlmsuiiim diviha Numlflis ulUOtt^, impids dld^ imt^iissima morte clattsisie.
«Necufltifcnqoideth rdp^MM cl Chfjsologl vit» ecHpioribos. qul Vel mihithft haSlitMione hujusmodi Cornellum imolehsettl fuisse ^piscopum ambigat. OmneicOhltaflUliiihe all^t^Uht ; cfUtQdue apud Ug- helltluii pHmt laeo t^OlIium^ ll kb Cdgteitfho papa
A teosjsepiseopusf eerwottoiii iHimero iOl^ sio per» oi-at ; Pglrumenim wcurimMUii appiUatiotwminii #1/, in hoc (scilioet Petro Gbrysologo) prmro$aUm wiulum. SsiJ etipse iNostertermone 154 ita (atur i Nomma ipM $wp€ ianctonm merHa indieani*6ieui P0trus a petra nomen adepiue eet. quk^ primm itie» ruU eceleeiam fidei /it^mUaiefUndare, fitenim oama pueritia Petrus prestanUainfeniipuerules esteros anteeeUeret, et adultus jam Latina Grsdeaque elo* queotia majoree natu» el atioe superaret doetoreeia OrsBeis qui eBTiantiograUaOsisarisRavennam pe« iei>aotcogoominatus estCbrjrsolegesisettGhrjrsolo* gus ; Chnt^Oi^ aureuii ei togoe^ eermo \ qutsl auraoe serme» seu aureue sermoeinans. 8ic eUam ipsimel Grttei B^reantini, non aonos pluHoiOs temporle
g natalisChri^sologi, suum pr«sulero JoanHem Attifie
faouudisfimum BlemenU^,C^ry«ef ^emtMii appellavere
nempe amwm oe, Aqudomnes igltur tumsuitem*
poriS)ium nostri talem Ohry$olo§i perpetuonMruii
f^nec^ BOpienola^r^mPeirtts^uteUam ejtts liomi'
^ffU. fiH e^iaoha^mhA a cfooUe eommuniler voei« . . • •••••• • ;•••••
teutur.
\ 'i II fihnieolfm^ f^I^^i ^ tpieeepaiwm Ravennef : ': ; •e/ecJtb, «J. ejuidem lim^iiUio referuntur.
3| AbinounaVns W iotum *Cbrjrsologus orationi primum,etbonarttmsaorarttmquelitterarumconse-
anno 400 consecraium habes. Mirum aulem quod Gbrjreologtti in eonseeraUone episcopi Frojedi, serm. 16$. in ejus laados non nibil excurrens, lo- quenti de nujusmodi aignitaleoccasionem sibi sponte obviam non arripueri^, Sed iaaiuro dioiit. amari ab eo urbem quse Cc^roeui, a que ipse saeria fuerai iBi* Ualus npmen obUnuerai Unde Tiliemontius, tem.Y»
f»ag. 8o5 Vene^. edii., Coroejiuuii de quo Gbrjrso* bfflif cujusYis alterius civiiaUs episeepaittm te* nttisse, opinabaiur,
b Vide Qoiai^ S. 6 col. i7.
^ AntisUlem illum a, quo sermo 407 inter Chrjso- logianos fuii Concinaius. Meiensem fuisse episco* puni, ex Hlla in observau ad hunc s^rmonem eruit CasUUo. Mii« autem facem preebuii BaiOQius,qui in Qolisad Marlyroiog. aie iO AugusU. haoc habel : A' deljfhui epiicopus poniiur hlc decin^ui in ordine in urie efiscoporum Metensium apud* bemoeh, de Sa- crif. mtssa. Ajgii ae translatiom eju^dem hac die No lanui in Adddion. aa Usuardum. Bst sermo S. Petri Chr^lo§i iU in Nalah S. Adelphi : an auiem sit ille de quo aaiiur, non auaeo alfirmare. Baronio au» iem, opinatur Mita aquam berere fecisse Paulum Diaconuro, io historia de episcopis Metensis Eccle- si8B. \n Biblioibeca Patrum, lom. VIU quaria edit., scribenlem, Auelpbum sedisse decimuro in ordine, ai quonani anno non itiuicasse. £o magis, quod in iabella nominum episcoporum ad calcem Historise, ex annorum su|)puiaUone colligitur, cetaie Chrjrso- logi Adelpbum illum vivere desiisse. Sed ad Baronii senteDUam firmandaro, ciusque dubieialem elimi- Qahdam^iabellse bujusmodi fiaeminanibusargumen- Us cdnatur labefaciare. Cbrysologus laudato serro. 136 vocat eum loco Dnmttm. At aniequam RaTenna roetropoJiiico jure uonaretur, nulluro aliuro sui su- periorem agnovit, nisi Romanumpontificem,elMe- diolanenscro, vel fortasse Aquileiensem anUsUiem. Niillus ea ieropesiate in his sedibus Adelphus. Ad- haerenduro i^iiur TilleroonUo ioro. T, pag. 189. Adelphum scilicei hunc, incertse sedis episcopuro, setate taniuro Chrjrsologuro anieisse, quod et alibi repetendum* Tideserm. 126, noi. $,
31
IN S. FBTRUM CHRYSOLOGUM PROLEGOMENA.
32
craTit ttudio, asdes ourtabatsaoras, et metropolim invisebat, ubi ad martyris Cassianisu» patrieepa- ti^oni aras provolutus diem iutegr um cum noctis parie non minima transigebat. Heeo miraPetri nostripie tas» hffic devotio S. Gornelii, tunc prefati Forocor- neliensis oppidi prsBsulis.sicrapuit animum,sicat- traxit aflectum, ut adyocando ad se Petrum, eum sub pastorali dienteia reciperet et educaret, quem satis in Deisenritute pr8Bfatuspontifexerudi?it.Do testem eumdem Ghrysologum, sermone centesimo sexagesimo quinto, ubi ait : Comeliut namque me' moriabeatissmiBvUa claniS,cuHCti$vhiuiam iiluU» ubique fulgens, operum magnitudinenoius universis pater mihi fuit : ipse meperEvangelium genuit \ipse mepiuspiissimenutrivit ; ipsesanctus sancta instUuit servitute. Aduitum jam Petrum Gornelius sanctus sibi creavit diaconum,quemoum agnovisset ille inpau- perumardeutissima diiectioneflagrare, sibi dispen- satorem» sacrumqueelegitoBConomum; ei(utalter Sixtus papa Laurentio^EQq^e^» f%(mltftt^8^<5t op?s tribuens, ut e penario stf^i^^^d^sjjq^iiicdisf^ tione suppetiasferrelegefifs*Buccenturiaretur etmi- seris. Nec minus excordiU>Wt CocDeliufti.i(gii%*i Chrysologi eloquen(i%,*p^lcpioi;&4«CtK^ H-
orarum litterarum^pei^ajhi quibus omnibus, tan- quam luoema ardens in templo Dei, mirifice reful- gebat.
4. Elapsis aliquibus annis « RavenniB, quflB est urbs Sabinorum in octava ItalisB regione, in ora
• Celebris urbis dignitas commendatione non in- diget. Augustis in occidentem sedem eligentibus, Ravennie primum regnatum est, etexinde,tanquam a metropoli, per Africam,Hispaniam, et Germaniam jora denvata, legesque prsescriptie. Cothorom re- gum majestas ex ea refulsit ; his^e per Constanti- nopolitanos CaBsares exactis, receptaqne Italia, exar- chorum sedes fuit ; et tantis licet sequiorum s®cu- lorum calamitaiibus vexata, nominis celebritatem aoxit potius quam minuit.
b Idex continua, vel freqnenti angelorom consue- tudine, scribit Ferrarius pag. 721, 722, ejusque fe- stum ad diem 21 Novemorisconsignat. Eum primum Rayennalem archiepiscopum credunt noonulli, ve- teri cuidara documento innixi,cui Baronius ann.432 falsitatis notam perquam merito inurit. An aotem fueritChrjsoloffi immediate antecessor, vide Tille- raontium pag. 184 ; et not. 5, pag. 866 ; et Ughel- liura tom. Xi, pag. 351.
« Ravenna vei ab anno 408 erat ad minos metro- polis provinciffi PlaminiaB, cui ascribitur. Sed lisec dignitas in ea civilia tantum jura spectabat. Verum ejus episcopus, una cum aliis FlammisB, metropoli- tano Mcdiolanensi suberat.FlaminiaenimGallieBCi- salpincB, quam vicariatura Ilalife noncupant, finibus deuniebatur. I^notura hucus(^ue cur labentibus annis inetropolitico jore meroerit msi^niri. Fallorautem, nisi hoc ascribendura sit irapenalis dignitatis pras- sentiffi, qua ab anno 402 decorabatur, cum Honorius inaperaior, Mediolano digressus, Ravennnque per ali^uot raenses moratus, ibidera eodera anno sedem flzit, et Valentinianus III ab anno 426 ; unde in eam quffidara eftluxit prflerogaUva,utraetropolisdeciarari raereretor, decreto pontilicis et imperatoris : coi decreto alii uhi sunt contraire, ct fortasse Mediola- nensis, cujus jura iraminuebaQtur. Hocferemodo causa vicariorura Italin, qui Mediolani degebani ominere eoepit ejus urbis antistes, cui ordinandorum
A Adriaticilittorisfundata, etsitainterduosnonadmo- dumdivite8fIuvios,nuncupatosSa6io et Roneo,mur ros ejus isto lambente,respicitque Imolam, Faven* tiam,CiBsenam,etForum Livii,adeo peran(iqua,ut postconfusionemlinguarumsuavideritfundamenta. Ex ea orti sunt Gassiodorus senator, l>eatus Apol- linaris primus ejus episcopus, S. Vitalis Gervasius, et Protasius, atque Petrus Ravennas Foricomelii episoopusyde quo infra.Non est illa Ravenna viUa FaustinaB in agro Tarraoinensi xx ab Urbe lapide. De nostra enim vide Plinium lib. lU, n. 4-i3, et Martialem lib. IH, epigramm. 56. Obdormivit inDo« mino ejus antistes Joannes big us nominis primus vi- gesimus tamen Ravennatum pressul, qui GrsBce a GrsBcis ob sanctitatem, puritatem, et innocentiam
£ suam dioebatur ^ Angeloptos. Causanovi preBsulis eligendi, exusitatomore, venerunt Ravennam,8uf« fraganei, et episcopi Arimini, CesensB, Fori Livii,
^ ^FfijirentieB, Brintii, BononioB, Mutin», Rbegii^Parmse,
t.llr^UcentisB^ et Fori Comeiii^ qui tunc erat dictus
* ^. Comelius. Hic venituna simul cum suodiacono ^ CbtjsQlpgo,* ut metropolitani sui Ravennatum arcbie-
: jpifB^pikssisteret electioni : adquamtuncetiam ci-
* *Tl8 concurrebantperpuncta,sivesuffragia.Di8sen- tientibus igitur episcopis in comitiis,post varias quaa- stiones inter eligendum babitas ; unus ex Ravenna* tum civibus seligitur in episcopatum.Legat08 suos oives mittit Romam Ravenna, ut a summo Cbristi Vicario Sixto 111 sui antistitis electi ^ obtineat be-
ei>iscoporumcogend»quesynodiper Italiam, contra- Q ctiori acceptione sic dictam, onus incomberet. Du- bitari autem posse arbitrantur nonnulli, Ecclesiam Havennatem bonore metropolitico auctam fuisse postremis Joannis Angelopti temporibus, opera Va« lentiniani junioris, et Uall» PlacidisB piissimsB Au- gQStse ; at Petrum Cbrysologum tantum ob turbas et tricas excitatas bujusmodi munus exercuisse, Vico- baventinum episcopom ordinando. Quamvis Hen- scbenius, tom. XI Maii, pag. 154, eo propendere vi- deatur, ut credat Cbrysologum ipsum suo S. Leone Magno et Valentiniano circa annum Domini 450 bu- jusmodi dignitate fuisse condecoratum, qui antea ab Leonis decessore Sixto III simplicem episcopi titu- lom et potestatera acceperat. Consule que edidi cx Pastritio in sermonum notis. Dum autem bsBC scri- bo, audio Ravennt» doctissimos esse viros quibus. ex[)ilatis arcbivorum forulis, id bonis avibus evenit ut in vetustiora quaBdam monumenta inciderent, nulli usque dum cognita, quorum ope ita Ravennae j\ metropolitica dignitas veluti antiquissima asseri po- test, utin bac re omne dubium exnauriatur, et lites dirimantur. Doleo ab me quamvis per litteras et of- ficia dar. doctis. viri P. Paciaudi Cler. Reg. com- pellatos nil rescripsisse. Unde mibi extero ho- mini nil aliud datum, nisi ea proferre qu» ab accu- ratioribus scriptoribus tradita sunt. Serior fortasse dies meliora pariet.
d Quae de ordinatione Cbrjsoloffi, ex Agnelii Pon- tificali, tradunt Mita, Castillo et slli subacti ingenii viri, ad fabula amandanda esse contendunt. At mi- rari subit, inquit Baccbinius, Observat. in Agnellum supra pag. 11, n. 2, homines pluresita comparatos, ut faciie nirais orania credant ; alios autem c con- tra, ut omnia in dubium vertant. At falsitatis notam in his narratiunculis incubantem sensit etiam Til- lemontios : ex eo prsBcipue quod Ravennatum prsB- sulum ordinatio Medioianensis metropoliteBy non
33
VITA S. PETRl CBRYSOLOGI EX CASTILLO.
34
nedictionem. Eo tempore, fertor Gorneliomepiseo* pmn cam Ghrysologo diaoono suo adventasse Ro- mam^autcaasapriedictiB electionisepiscopiRaTen- natis confirmandiB, ant pro sns Porocomeliensis Eeelesi» peragendisnegotiis. Pontifex igitursnm- maBSixtnsIIItnnctempcNrisecoelis Tisionem intue- tnr delapeam per somDium: nempe Petrum apostolo- rum principem, et sanctum ApoUinarem, ejusdem D. Petri discipnlum, atque primum RaTennie pr»- snlem-Hi speciem diaconi Chrysologi repreesentant Slxto, innuentes eum(alioquem obtulerant Rayen- natesreprobato) debere eligi in epi8Copum,eumqae ereari RaTennatum antistitem gratius esse Deo Optimo Maximo. Adeunt RaTennates pontiftcium tri- bunal,et quem ipsi ciTem elegerant in episcopumyOf- (erunt Sixto, flexopoplite deprecantes, suoTiyie to- OM oraeuloobfirmare electionem. AtEcclesiieCaput jam satis illuminatnmesuperiSyCQSlestefacessitne* gotinm, oblatumrepudians, etcfleCeros RaTennates pmto esse jubens. Adest Cornelius episcopusFo- rooomeiiensisycai Sixtus prsBcipit suos comites, et sodales ad eonsistorium trahere. Obtemperans tanto jussui Comelius una cum pueris suis^ atquemini- strisydiaconum adducit Chrysologum.
5. Hunc cum Tfdisset Sixtus,iIlico didicit, ipsum esse sibi coelitus demonstratum^et a supremo numine episcopum jam designatum RayennflB.Unde innume- ns tum e Forocomelio, tum e Ravenna astantibus et auscultantibus, TiT» Tocis oraculoproclamaTit: non alinm quam Tiram huncarchiepiscopum Ecde- si» RaTennatipr»ficimus.Quibusperspectis cuncti RaTcnnates moerore occupati,eTentum Teluti sibi ominosum deplorarunt,eo quod oontra aTitum mo- rem non ciTis,episcopus crearetar,electus, sed ex- tranensForocomeliensis eligereturad munus.Haie benecallensdynastasummnSfUtconturbatosciTium RaTennflB animos pacaret,coram Chry sologo renuente archiq>iscopalem infulam aeceptare : ne illi cum isto diTin» resist^entToluntati, reTclationem sibi ooe- litnsfactam tali eloquentia,spiritu, etTerboram ape« mitenergia, utnonmodo RaTennates eTlnceret, sed ftcogeretChrysologumabdicatamutadmitteret di- gnitatem. Post pedumosculum, postinTisalimina apostoloram, noTusRaTennae episcopusChrjsolo^ gns, cnm tutelari suo Comelio, cumqoe non minimo drinm RaTennae comitatu,reTertitur in patriam Foro* eomelium; non solumutpiaurbanitate comitaretur GoroeliumForocomeliensem episcopum ; sed ut D. Gassiaoi martyris salutaretaras.Ibi sanctimartjri» saeorphago adh8Brens,magna lacry maram copiaad
Romani pontificisjura8pectabat.Et hujasmodfcon-' snetndo preesulum, Romanum pontiflcem aecetsen* di, nt ab eo consecrationem acdperent, jaminde ab Leonis pontificis temporibus antiqua dicebatur, Hujfu tmporibns. inquit Anastasius inLeoneVI, resiiiuta ut Eeclaia Ravennatemis iuh ordinaiione tedis apostolicee, ut defuneio archtefnseopo^ qni elecius fsieratnjuxta antiquam eonsuetudinem, tn civitatem^ RMutmm veniret ordinandus, Et id in pienam for- tasse tentatce olim autocephaliae.Qaod autem seqnio. ribns temporibos in osum Tenerat, hoc tt Clu^o«
A gubeminmsuarumoTiumanxiepatrociniumexoptat egenis totiosdomus suaetemporales distribnitopes: et delictaForicomelii salutata patria,cum comitata Ikmiliari pergit, et roTertitnr in RaTcnnam.
6. Greditur^simulcumChrysologo adTcntasse Ra- Tcnnam Comelium»quos sanctissimos.Tiros festiTa pompa, ethilariapplausu,adport8eintroitumexce- perant Yalentinianus Oesar, hujus nominis III, et «GallaPJacidiaejus mater:qui tunc claTum tenebant imperii et sedem RaTennee^uti in ea urbe, quee post Romam tunc primum in Italia locum sibiTindicabat. PopuliRaTennatisconcursumet occursumsnperest enarrare. AnnoDomini quadringentesimo trigesimo tertio,quadamante consecrationemsolemni die,eS. Comeliimannsacerdotium recipitChrjsologus,Tim lacrymaram tIx oomprimere Talens. Ad saeram igitur
^ consecrationisfunotionemdiesDominicusdesigoatur, et publice eTulgatur,ne humilis in conspectu Dei et hominum^ exaltationem ab ipso Deopromissam, amitteretapndsuos. ConTeniuntcaeteriproTinciales [NrsBsulesyetinmagnaRaTennflB basilica, astantibus principibus Christianis Ceesare et ej us matre cum no- bilibus populi,Telusto illo more,a sancto Cornelio in episoopumChrysoIogusconsecratur.UndeipseChry* sologus sermone 165 ita habet loquens de Comelio: tpsepontifexsacrismeobiuUt,eteans€cravit altari^ busieiideomihiearum eolendum, mirabilc Comelit nomen.Creatusepiscopus Chrysologusceleberrimam breTemque habuit ad populum conoionem in qua boni preesulis debita et munera sublimi delineaTit spiritu, gratias obtenti muneris^ et festiTalis pom- pae egit, deditque Ticinis, Ceesaris et matris ejus Gallee Placidiee assistentiam et christianam pieta- tem oollaudans. Totum liquet ex sermone Chryso-
^ logi^ oentesimotrigesimo.Videsisibi.NoTopreesu- le,noToque patre et magistro,proTinc]a tota exsnlta* Tit^milieef siTC Imolee^n qua erat RaTcnna amplissi- maciTitas et Occidentalis imperii augusta sedes. Jam anteaciroaannumDomini trecentesimum nonage* simum,Mediolano concesseratDeus Ambrosium. Sic etiam paulo ante tempora nostra^ad annum quadrin- gentesimum trigesimum Hipponensi Ecclesiae dederat Augustinum: jam Tero iEmiliee non oblitus Dominus, adannumquadringentesimumtrigesimum tertium e]{prflBbuitChrysologum, utsanctitatesuaRaTenna- tum obfirmaret fidem,et facundia sua mirabilique do- ctrina ounctas ^miliee heereses exstirparet. § IH. Varia Chrysologi archiepiscopi Bavennatis
D gesia, virtuiesque recensentur.,
7. Non fuit noster Petrus Chrysologus ille « PC'
logi eetati conTenire» parTO negotio crediderunt re- centiores scriptores.
ft Theodosii imp. filia, soror Arcadli et Honorii Augg. anno 411, nupsit inrita Gothoram regi Ataul- pho.Posteain libertatemTindicata ; Gothorameoim captiTa fuit,occisoque ab eis Ataulpho,Honorii fratris auctoritate,ad secunda Tota transiTityCum Constantio Ctesari : ex quo RaYennse peperit Valentinianum 111. ^ Vide queB annotata sunt in notis ad serm. 130 • Celebris hic temporibus Theoderici regis, cQiiqne non leres partes pernmctosest in eonciliis habitis in
d((
IN 8. PEtRUM CHRYSOLOGOM I»ROLE(}OMENA.
U
tfui RavitAiiafl HafetifiiM rtaCus.dtRavennttanUste», io iiiiniero visfdslnias quartufl.qul etiam fult prssut Foroeorneliensifl, et interfult coneiHo Romano sub Symmaeho, vliitque roultum post nostrum Chrjrsolo- gum, dreaannum Domlni quingentesimum secun- dum. 8i ve eeim Retrus Iste Ravennas^a patria,et a prae- sulatu si6dietu8,eogoominatusfoerit Altinas, qui a Theodopieo Oothorum rege Romam mlssas fuit, ob summam, qua pollefoat, theo)ogiam(de qua moHa sefipsil), sivenon,parura referl.Noster enimetiamsi amuUls,et abordinanaGlossaPetPusRavennas nun- eupetur,hoenon est qula Ravennn natus;eum non nlstForum OoFnelii patriam agnoverlt,sedqoiaRa'* veODfB eeleberrlmus luii anlistes et doetor.
8. ViiOhrjrflologusnosterarehlprnsulatum obfi^ nuerat Ravenoss,oum illieo se totum oonseeravlt suo- ram proventui, granaapalels separandoetgentlll' tios superstitioBosque ritus radieitus evelleodo . Ob^ servatoreskatoiklarum Januarii,ingrailam novl an^ QuaMsgjrpiQimissuperetlllosos aut relegavlf.antad benoB et ortliodoxos momeonverttt, ut liquet eli^ cere ex sermone i55auetoris.8ic etiara Ravennatum vitiosa,etnimls adulterataoompescuitjejunia; nam Ouadragesimales hebdomadas, modo valderigidas ampleotefoantnv eives, modo nirois Indulgentes, et iaxas diligebant. Yidesis de faoo totum sermonera 4ee.8ed eteatei^nraefiossaeromiQlongumtefflpoe dlffBMQtee iavaerum,et redozit>et ex toto emendavtl, ut eonstat exeermooibus le et 89. Quietiam ethnt' eoeiQQ«raereB|Oausa negotioruoA ad VaientfnianQfo (^sareme variis venlentes plagis, saero lavitfeole baptisraatlB llquoret sacrsB doctrinn pabnlo irabutoe imme et raateriali annona satiatos dimittebat,Qie]| 8ermoQe8i*(}ateehumenos,Qon per eoadjolores^eetf miQletroe,sedper se ipsura in orationls{>omini^.nel apoetDloram ifmhoU instruefoat flde \ qtKidet8ef« raonlbnslOetKedsque adetindQsive, et et ttsqae ad H tnolusivei depromerelas erit» 8ed ut e morie vaniiatura pueroe siiscitapet(otftlieettealterin tnth ril»ne),se altemperafeat JuventtHis^Qi emira sublRls* simafeOfQQttKiiiQgeniat eoTQm eQim notlas argotiaa eeffipeeoebaiyqQorQBi saMiniee vmQn pbiloeophics tfh giiaiioQee ad vefam eemiiafli ofttiodosn veHiatieMk dmdi.Hoe in (ihr)MlogoMepleii4«it,qQOd8. Adel' p%iM MeteQeis episcopQs^qui oaseft Inviseildi (3flBsa« rem e OalliiB perrexerat llftveQnam,iaqQadara ooo- cione (quA In ordine eentfennia AQetcMe esi 4€1> tangeQesaero«€ibryftOlogtmores,liapQMleepeMf«- bat: Bst etiam ip$eb€a(i$fimu$,Bi apo9ioiicu$ aucep$f quianima$juimum fH>laHti$ealm9ditfM$ermeH%$ oMitifif j«f8Me enivi v«ae pt4te>wb8Pteet «iow
fiiadrw
causa Symmaclii PP, anno 500 ei 90^. 9§m$u dier ai[inis Ravenniie eedisse scrlfo8iit« 8e8 ex epi- sMafi.IieeQie nd ff eonem Ravennatem anilsUlifi^, d#U Qiino v«9 451. tel im,ei ei altera ramplicli Pp. Jeanni tiMem ^m ee<68 anilstiti, reeie capmer, Pe^ iraM IUtHn, mif ^c^ annoeireiierM vel4l6 vivefoat. iam dleei mieee saom. Ttde 8. LeoQem epistol. i W pki. 7M. et (3o(Mi]ioMm ioni. IT Mg. fOfe etiod9. MMpeit l(9AiiftlflJ^i U»elliaitt;aMo4M, vel, ut ' IMI •aeelM«l)4m< ^§$t$Mm beiiee^
A ot€f morc dlcebant, at^itetimcb^nt PlaufiiQBlilite verbis;
CHrctiinspfeKo, dnmncqtils noslro auceps sern)OAlf!a(.
AtccelltusdalusestcisapostolicusaacepsChrTso- logos, qul eOs ut malas per 'aera volitantes aucu- paret aves, etin caveam indcrel ficclesi».
9f N()0 casvt ah Adelpbo appcll^tur C3irjr^lQgua virbeqtmmH^ <(a^(o/{cu4^sic6qiqci apostolioaqfi adamabftf vHapa, ^\ ^t^r ^pp5^rer^Upo§tol^>s, Hinc clerp auo cQPAQ^upea), apQ^taUca,nu)ue vivQndiiib ^i4^itfQrmam,quei]? a^^idue ve^olaril^u^ miaUteriis i(lserviredQc«batYUt,iQauitailatus Adeipbua eodam sairmQQey ubi «ut ; Q^em^ifMdtmi^Uur $$^ctiUiit r^H^Uim tlwiplim mowH^mlikm im(fuiu$ ea^>> ceU §tQ< QuQd^t ip^meti»U9ia4ig|t^ Gbr; eologua lermpAe 39tp«r totuWiUbi ^ aaaoaKMa boiris %m
% re^iaa^iir 4UuQttte wwowm ^aoitt Yerumutboo tpt^m c9P)(QQdiua iaQ«r uaoaL^QcretMr aoU^esjuxtA UrtiiQai»>|i«Yeua«i^4Wi iAf^ensawu^Qr^tum ejce- ^itopas,quo44eiaQop%rr«^Q<€i» appeUaYere cocuu- ves,eo quod & ad ^y^cioieA oo^lxim Uium elbbre (oret coastruc^um.Hojus «^cra structura a&4Ji^Yulgat&vo- ce Canonica ChryiiQfojfi djota est; nam qui iu metropo- lltaaa degebaut„et ^erviebaatclsrici, mcanoniea di- scipliQa^ regulari iAyigilabaat«etyelutiiacQmmuoi- tate coaveQtualUQi: yiyeates»e(Uao£aaiuIabaQtur,et morabaatur spoatCi Siq aate Cbrjsologum fecerait qdeus P, Mariiau^, circg^ anuuw 378»4equo Brevia* riuflftRomaaumdiaNoveasybw il?efert: Pactu$epi$- $(iO]fMTrM4orien$i$»vmna^teriumce(iificavittibicim. c^loginta md)na<A.is $ancti$$ime aliguandiii omtSiinii^ lilejr et lUepQO^Bi ioGi^ ^ureji^a Aug43Uausaaie an- n^m QQiqiaiiSO,, uU i^eferuut oiua bistorio^aplai,
Q Qmylt^tiaa)<IbrysQlQg]«asacrumtaiApluz^ (feca^a8Q8toJia^<yiQd % f ua.4am^ntis|u3Ua pr«dictam q)4fi03^ Ursiaaoi ecre^ : iaculua (roa^ {oraiciadeliT. i^taQbrjaoIogiyidi^jatuci/aa^^Misataate fiayeoo« «lOOi^li^ QubeQ lib^ ti Hjatari<e4>roaiuiQ iilllMarU pyqBoccupatHi^NQgtef^^diimam.maamaaoadeditba» ajyiiU^ffi^JlJUJ^QtriaBQetQlor^ in^sboajcat» Q]^exaaiQM:)etyotAiiM9dic<iffat. f;t aft- «fatftntia» ei oj^pensia nim paruua coatuiyKt ereQtiQni eooleaifla saaotA^Cwci^aii, aicut et sacalla aaoQtaranE^ Naw:ii etCalai ubia)ewv».ta^saffi8iBareaaetiaL-
D pegateii^ AjigiiatftWMijinleumwhicicexeraleiaateo» nbagivu*.
t0tBbainp<miihiiM8Muigi« dMlwiiwiiiltt Wfm^H' galgbkm qptt-saoti totfr aopiam ilai eHuUaeo; 9^
hQWfH>a»tftiMWtwtaiadofttriiwl3M^^ rttigMfiio, f^FthitiriiniMf MmoiMitefteem MNnr oeeumsei miJii' rteii#<mn*iMfttte^
^mgmi TtiM\\ ifi^Bff AgtNiMsj ^M* tAa df^ ccMliiieM( quitt' ildeneet m ti4a Itf mttiiP ineitftUN^ dfstingnebaiitt»: qosd Grad^rK sed^jM» dittffe. MDi^ Petlt» GhFjnoiogo^tdimi, qnod^Pibtrtyhfriuflr nomhrif Jfl^tribnendum eetl obsenfwc Itcetrer BftccWnio sn* gwft qnyaflPoeBBQlaflr yelmr ditir dii» «edifiehr qiwr'
9f
VltA 8. PBTW CHRVMLOGI EX CAStlLLO.
18
A munera, saerbnoYepat addidfnni aH«. iBtrMtttitem RaTefiDatom eplscopum Ghrjrsologum etoiplotit Ma* goo eura gaadio, et hilarl plausu cootirraiiei Poro# eornelienses una enm suo episeopo Projeeto : gratu* lantur omnes Ghr j^ologo sua auetoritate et pFttsentia patriara deaorasse. Benifueexceptisapatrefilflsal^ tera diead D. Gassiani martyris pergit lempium, tit publioeinibienoharistieuttimmoletsaeriAeiumJoiin devotnm Oasslaaam salutat, aoxleqne etof at apud IMum hora morlis patronom.utpote qui Jam sibi vl- tai floem aoferat adfdturum. Juxta saori mflrtyris Oassiani araseiplseopo et eleriefs, amore Dei sepul'» «rom eiposlu)at,oflbreBdomartyri saeroproyohttuf In terram mltrcfam etdarim auro f arlofatam dgom^
B mis, eum poeitlo aoreo, et argentea patella, qnifma Ipse siepo iQeMit osus in saeris. 8ed lator alla q^m alta v^diftiMfal ia palroiiQai eMslaBoa.sobdit } Ai|ir>oor<e, imU$Ca$9mnemuu^, mtmw9d$piwm§t tum dmmm qmti wmmdimiui fui^ # CwnM^ Aat^ttis#* dmanHiiit€f Imhoetmmplo nm$rUu$ : Hmn$mmd$9rm mme omtmipotm$iilll$o r$Mo]imrpm$ mioommmomdo. HitetalBs aliQttibiii pai« opalis^epdaaoptUm m aigM «ruaii tenadiitimafli dalpopttlo^ol4«Mli»nimiifBalrMiqaiUiinibljuata «lliMpvapomiiMlim obdormlritiB DMUMdio ii4 eQBda DiOMBbf li aano Dominiii qoadfiagmiliiimo qaadragiiimo, siib Uoiii 1 ponllDee maairao, fnb ooBiaiatn MafolaBlAugBsti, iraporaBliiBOoeidiBlo ValiBtiBiBBo ttl el Hmdoiio iBBioro ia OriiBle, sslatii ios» BPBO qaadrageiiBM ^arlo, Bl ooliigilBf ox opiiMa n LiOBii papss I sub ooBiokita pf flsdiili MafgiaBt Aagasliidifielaad WiaBira ipliiopumRa*
C TiaaalimsBOOiiioriBiChfysoiagi.lBlifiriiliiChry' iilogl iBTOBla fiiBloBoidtaatiilieiBBie MmottOeti* BMBl ABMsiodiBODsis ipisioply ifA ommk BiifliBi» a io etlam prBrviAaas^oQBi omleill eemi taiiel Tte^ «adafOF^lBi a Ckvyootmgm siBiiilBB|# tiBBSBiiifBBilB GalliaBiftiil^flsaBiliimiBiiiPifiiBih olBi faOTet AMtttOOBOBilaBi al^ sllirtBBi isdiiifati fBOdposl aiof lamGbryfologl lolBmfeffaialBBiiBllt li. foT^o nonas Oeeembris dmni popnlo eoirye' niente pomeridiana hora, Amus Chrysologf eeTehfa^ toF ab episcopo Forooorneliensi Projecto, elsanoto Donafo ejasdem ciyitatis et EceidshB dfacfotto,cmi
tus S. Gern^fiuus Antisiodor^Qsis prassuli yte se (f6>
175. -r ' dil, Ravennamaue ad imperatorcm pertenit,TCttfaiil
h AmmB emorfaaleffl Clbt^fselogl, nae anfo tBBtiffl D etpostalatBfm. Ui^m iaBveiiBtf apad QvyiBlBgBBi
— " ^ - • hBipstalBBftiii ) ibitai aii iiiparalrica Piarifa aw*
BifttMtf aucitts^ mc^o^ boiiafa h%bitus« noiumli^ edidit oiiracuia ; donec morbo correptus oceubuiti septimo post deeubitum dle, mensis autem JnMi fti' gesinto primo ann. 448, sn^ (fna ^^ o plBvkBfipfO' fiBcianMn 8aliiM kal«kkfiii»r atthitit ia Pafi«eait« Da io «gaaAllaftjffoio^aa^ AdQuia «Jb d, Qeoi^uo editum pag. 366. Hieronymianum, Gelloneuse, Ra« banus^ et Notl^erus Rabanum exscribens. Initio Mis** saiif GatHeani fetcHf apud noaAaita», iMltetur BKffi^a S. Oermanf, sed nm^s dfe^la qBt «tof i^ stiim eeiebraba^ar. dX. aeniMHlfi naf^fe^gHs ap^ parct ttaiend. Ocfobrie ^jlaaMul Imaiiailofl lemiiiter haftftam. Gerto^ fv fl^flili^sMuAtiP iX i Ottobris Remigio ^ QeMiHoiMilfficHK
aqnaregregenijsedet ovibussuismaterialemaperire
rontem.lnoppiduIoenimvioiBoRaveBnnduIcissimeB
aquse scaturiginem indagatus Chrysologusjfon lanam
eicrit, et duplici mnro sIfc turri munivlt,ut non mo-
do Rafennmpopuio loserriret, sed etiam pateret el
gregibns in ipsa ebnllitione seonriof . Id de Oria tam*
quaralaadedignnradivinumcemmendatoraouium
II ParaHp. oap. zxrt, Ters. 10, de quo adhue D^
mlnum reqntrente habetur i ihgirumii iurr$$fn ioii»
iBdifie ,ef e/foM ciitomas plwima$, oo ^uodkohont
muUm peeorm. 8le otlam intcr oilobratlsslBia qum
saneUsiimiii pontilix iBBOceBllus X elapsls annii
opora feoll, qoibiiB illuitfaTit Urbim,foQ8,sl¥o Am«
iana est quse dicitur Innoeenyi ! quam odatt tnrrl
duplici et ft^tui^yi^riis dfopravUQ^ycl^ois, Qmitti-
mus permultas variasqne eieemosyoas^q uibus aper-
ta mann paopemm et egenonirasubleTabatangu-
slias^rodimobat miseriam : quod non snbobsenre po-
testcoHiglexsermoneeeBtesimotertlo Anctoris. hi
}cjnntis, orationlbus et elNelis ita ftiit pcsnltcns el
ansterm, ntadhueTlTcns ei ore eoneionantis Adel*
phi eplscopt memerit aodireeplthef a iOa : saneiu$ ae
heaii$$Tmu$t ut ex sermoae l€7 liqiiet. AIisd Ghrysf^
logi laades desnml possunt ex Natall, Trithemio^
Raronio tom. V Anaal. ann. 499^ et ex S. Felioe ar^
dnepiseopo Ratennale In prceftitlone ad Homfflas
Chrysologi, ex Mita et atiis. Quoad ponU!lcalla,duos
eplscopos • consecraTitChrjrsoIogns, nempe Proje*
cinm rorocomeHensem episcopum, sancti Comelii
Romani soecossorem ot constat ex sermone 465, et
l^reelllnnm VlcohaTentinnm episcopum, quem in
4te nalaH Oomini anno 44f irel ad initium 490 Ghry-
sdogus consecraTlt RaTennm : nam l^cohaTcntia
(cx ^a erat orinndusltarcellinns) nrbs erat iEmf'
fic nibjacens BaTennflB dltioni etarehieplscopatuii
modo enim pagus ditionis FVrrrariensis exlstif.
I IT, De premia Chrysolo§i marte, epnque $efulero
Qlorioeo,
1 1 . Octodeclm annos soo fn munere pontlflcfo fe-
liciter jam egeratchrysologus, dum eirca aun. Do^
minl quadringenf esim um quinquagesimum Forocor-
nelinm, propriam petitpatriam snae mortispraesagus^
Ibt cuptens dissolvi, et esse cum Christo, ubf prf mam
viderat mundl luceiQ et ubi p^imum se diaconatus
A4i ^oai diMer^imui in ootis acl serQi, 169 c(
Qacohtniaf , Pastritias
da PjtcBa, ctCm opipatQr Chr^olctf um se Romaoi cpntulisse onna M9, reTcrsQmqac RaTennam anno 4oQ fn Piascfatatc. Cx Cpistola item 9. Leonls papflc Neoni RarennaH date aii. 4SHy iaiisfl ChfyfaiagBm fam abi
$dk sBBBfBB caiomigram-
cGom Armorici ann. 448 iam sccundo ab Valcn-' tioiano defccissent, ut sc in libcrtatcm Tindicarcnt, Actios, qui tunc tcmporis Occidcntis imperiam tM m^^eratori^ moderabatnr, So^aricatn', sen anoTif TDcetnr nomfne, princfpem Tirum religfoDe et mori« bns barbamm, Talf dlssimts f nstrnctum copiis, con^ tra eos immkit. Qoam facim dHeetlsilm» popntt» imminentem ut aTcrterct» per eorum legatoietonf
39
IN S. PETRUM CHRYSOLOGUM PROLEGOMENA.
40
miiTerfo clero,et priBtoiis ciTitatis at«steiitia.Gor- pos sancti yiri in ama conditum jnxta D. Cassiani (ubi ipse selegerat) aram tumulatur. Non post mul* tos dies (negotiobeneperspectojoniYersuspopulus cumProjecto episoopo conveniens in templum,ac- damatione et communi omnium sujffragio, auctori- tateepiscopi Projecti,interdiTOs annumeraTit Cliry* sologom. Olim enim canonisare senros Dei,canoni- zatione particulariy pro una scilicet provincia» na- tione, velregnoy consentientepopulo,adepi8cop08 spectabat,uti satis olareeiiciturexverbis D. Cypria- ni mar^s et episcopi Garthaginensi8.qui lib. m ep. 6, post medium, itahabet^loquendo de martTribus : Demque, et dies eorum quibug excedunt annotatef ut commemorationei eorum inter memorias martyrum cilebrare posiimus. At summi Ecclesias pastores, ut nonnullis occurrerent impedimeniis quie ex praeci- tato et usitato oriebantnr more, decreverunty hoc oanonizationisnegotium solummodo ad supremnm Ecclesifls specfare caput. Ita etiam habetur ex Ale- xandroin in cap. Audivimm^ et Innoeentio III cap. Cum ex eOf de reliq. et vener. sanct. Ita Felix Conte- lorius de Canoniz. Sanct n. 17» Troilus Malvetius dub. 2 a num 1, Augustinus Triumphus de Potest. EcclesieB quBBstione 14 num. 2^ et alii, commnniter, * Vexabat tunc Attilas savissime ltaliam,cum Chry- sologus migravit in coelum : idcirco sumptuosa ejus eorporis elevatio,seu coUocatio dilata f uit ad annum Dominiquadringentesimumquinquagesimttmquin- tum, in quo sepulcrum gloriosum Ghrysologi» glo- riose, snmptuosequei expensisForocomeliensisec- desiiB, condecoratumfuit, etcjus corporis jaspidea uma in sublime erecta, magnacum veneratione ex« omata fuit. Successit Chrysologo in episcopatu Ra- vennflB vir modestissimus et i> eruditissimus Neon sub eodem Leone papa I, ad quem ipse pontifex quamdam scripsit epistolam,quiB inter Leonis epi« stolas trigesimum septimum sibi vindicat locum. la.Brachium S. Petri Ghrysologi, aurooraatum etgemmis, integrumetiUnsum usqoe hodie videtury et veneratur inUrsina sede Ravennn. Similiter ha- beturinibiejusargenteaopatina,quffisiecunctistam agris quam valetudinariis proficua est,ut aqua per eam demissa et a fidelibus potata* et a pestilentiis prttservet, et canis rabidi morsum sanet, aliosque varios medicetur morbos. Hinc venit,ut omnes qui pr»dictis tenentur febribus, ad tumulum accurrant Ghrysologi,quisanitatemillicoconsequuntnr.Corpu8 S. dbrysologi post 1042 annos, inconruptum et ill»- Bum inventum legitur ab episcopo et dero Forocor- neliensis ecdesiflB, Posteaenim, anno videlicetDo- mini 4497, die29 Augustiy sub Alexandro papa VI, per episcopum RavennaB Simonem et cathedralis ec-
• Direptio Italiie per Attilam incoepit anno 452, et dum properabat, Havennfle sedebat Joannes episco- pus. Kxquo ponderosiuseruiturargumentom,Chrj- soloin mortem post annnm 451 retrahi non posse.
b rionjecturam ex qua desumpsere aoctores, Neo- nem Ausse Chiysologi snceessorem, abunde Bacchi-
A desim Imolensis prspositum Ifatthaeum a Phaello corpus D. Chrysologi denuo legimus collocatum. Diximuspost annos 1042,quiacum dicitPhaellusin sua epistola : Pide pro/Uiorf a quatricentiiiwio quin' quagitimoquinioannoconcwiinoitriChryiologi cor- pui hononfice iepuUum,ftropriiimanibui attrectaae^ etc., non vult dicere, tot tantummodo intercessisse annos 455 a sepultura Chrysologi usqne ad suum tempus ; cum ab anno 450, quo Chrysologos vita foit functus, usque ad Phaelli tempus decurrerintmille quadragintaduoanni : vultenim memorari annura 455, in quo post AttilsB flagellom corpus D. Chryso' logi fuit sepultnm» et ad suhlime elevatumtUti dixi- mus supra | 4, num. 42.
%y. De Scriptii divi Petri Chryiologi.
14. Sermones D. Petri Chrysologi» qui modo ejus nomine volitant, et assidue citantur in pergulis, in numero sunt clxxvi. Incipiunt asermone de Filio prodigoM^ verbis : Hodie nobii Dominui, etc, et fi- niunt8ermoneiietoco,hisceverbi8:5ur^^tn^tom. Sed exhis 476 homiliis, sive sermonibus, 8ex non 8unt D. Chrysologi, joxta probabiliorem peritoram opinionem : nam sermo 53 a S. Barbatiano, Pladdias imperatrids aconsiliis, conscriptus creditnr.Sermo autem 407 S. Addphi episcopi Metensis opns est, et ab altero iliins temporis sacerdotesermo 429 et scri- ptuset concionatusfuit. S. Germanusepiscopos An- tisiodorensis sermonemiaSconfedt: sicutetiamdi-
Q ctavitsermonem 149 D. Severianusepiscopus Gaba- lensis. E contra vero eidem Severiano tribuitur sermo 452, cum vere Chiysologi sit, ut stylus et ipsado- ctrinasatiscomprobant Sermones50etl27nonnulli attribuuntD. Joanni Chrysostomo, cumsint vere a Chrysologo concionati. Videsis drca dicta tomnm quintumBibliothec«veterumPatram,quartflBeditio- niSy in principio lubireperiesnonnullos sermones falso tribui Chrysologo,qui nonsuntejus; et aliqai e contraqui suntChrysologi, modo D. Hieronymo, modo D. Chrysostomo injungi.
45. Proeter supradictos sermones, multa alia scri- psit Chrysologus, qnas temporis vetustate periere. Scripsit quflBdam commentaria^ et nonnuUasepistolas contraArianos,quflB unacum sermonibus 474 aviro nobili Balthassare de Prosapia Chrysologi,Imol8B ser«
^ vata, et ad pnram fuere redacta. At cum vir iste in obsidione,et tyranni Theodorid Ostrogothoram regin persecutione, caroeri mancipatus obdefensionem ft* dei, inibi inedia consumptns finiret; Operaomnia Chrysologiab eodem viro custodita, igne combnsta periere in conflagratione illa qua 8» vns ille tyrannus Ravennam et Forocoraelium immanifer devastavil circa annum Domini 524. Sed qui alia originaliama-
nius expungit
e De hac dissertationem adornavit abbas Joannea
Pastritius, eamque edidit Rom» tvpis Antonii deRo-
beis anno 1706. Ego etiam nonnihil de ea commen-
tatos som in opuscolo publid Juris facto Neapoli
I 1746.
41
nt/EFATIO DOMINIGI MITiE
U
Boseripta» e qniJbas ibrsan Balthasar ille sua de- A tisstme fili. Habelur haBoeptstolaiQ Vaticano n. 2574
prompseratezemplariayQescio quo abdita iu Theo- dorici iQYasiooe, iUsBsa reperta suut : posteaanno Domini 700» tempore Damiani episcopi RaTennatis XXXIX^amiDiscasutotaarchiepiscopalibiblioiheca devoratayiterumoperaGhrysologipassasuntignem. iQveoti sunt hocannoin domocujusdam doctissimi sacerdotis Sermones Chrysologi 176, qui nunc ex- stant, cum Epistola ad Eutychen.
16. Accidit itaque nostri Chrysologi tempore, ut Eatyches Byzantinus abbas potentum prassidio adju- tas et Buffultus juvamine malignantium ^prsBtextu fi- deiyConfidensetpromiltenssecontraNestoriumscri- bere (qui docebat duas in Christo f uisse personas),per omne imperium heereticam f alsamque seminaret do-
et 2580, et tom. II Conciliorum in preeambulis ad Chalcedonensein principio,eximpress.ColonieB an- no Domini 1644. Adducit etiamDominicusMitaFic- chius in principio Sermonum D. Petri Chrysologi : quam citat ex Rodulpho in Vita Chrysologi, et ex archivio senatus Imoiensis.
17. Post citatum Damianum Ravenn« episcopum, successor ej us B. Felix quadragesimus Ravennatum archiepiscopus«circa anQumDomini 715,sermones Chrysologi recollegit, et selecta scripsit serie : qui manuscripti nunc exstant ia nostra Seraphica CeBseoa conventus bibliotheca.Post prodieruntprimo,opera et laboreAgapitiVicentinirectoriscanonicorum La- teranensium, anno 1534. Eos emendavit postea in
ctriQaixi,edocensdiviuamChristi naturamcumhu- g inultisF.PetrusRodulphusepiscopusSenogaliiensis»
mana in idem recidisse. Hanc heeresim Flavianus episcopus Byzantinus in synodo contra Eutychetem congregata damnavit : etadL.eoQempontificemhu- jus nominis primum, incoQciiio actaremitti jussit. SaQctus igitur poQtifexLeo,de facundia^subtilitate et doctrina D. Ghrysoiogi bene conscius^ eum ad se TocaTit^et post variaresolutadubia, encyclicam epi- stolam (nempe circularem, eo quod ad plures eisdem faiasetscriptaverbis) dictare et scriberejussitChry- sologo : quam uti dignam tanto nomine, ipse Leo- pontifex proprio nomine decoratam remisit Flaviano CoostantinopoUtano episcopo.Incipit epistola:Lec<is dUectumistwBlitteris ;etflnit(sexdivisacapitibus) : Aslerio et Protogeneviris elarissimisconsuUbus.JEva 486. Esi epistola lOin ordine Decretalium S. Leonis
anno DomiQil594. Sedopusistudhodienon exstat, nec reperitur. Demum illustns doniinus Dominicus Mita FicchiusaCeronio Imolensissacerdos, etparo- chus S. Agnetis.anno Dominil642,sermonesChry- sologi denuoemendaTit,correxit,etauxit scholiis et notis, licetbrevissimis ; sed indiculisaltissimis : pro* dierunt Bononiie aanoDomini i643)cum exempiari patinee argenteee D. Chrysologi (de qua dictum est supra I 5, n. 11) et cum effigie D. Chrysologi, cor- poris medietate, juxtaexemplarquod depictumest incorooide chori ecclesiae metropolitanee Havennes. Nota pro scriptis Chrysoiogi id quod supra prss- figimus. Nam multotiesreperiesad verbum integras sententias, immo et sermones Chrysologi apud D. HieroDymum,Chrysostomum, immoet apud Augu-
papaB,receptain concilioChalcedonensipersexcen- ^ stinum; sed tunc preedicti sermones, autfalso tri'
tos et triginta Patres.Habeturin concil. Chalced.iT act2,et aOelasiopapasub pupnaanathematisjussa estTenerari etobservari. Atqui Eutyches iniquusab- bas^ epistoles Chrysologi sub nomine Leonis pressen- tiensefficaciam etpuagentia verba,arripiens furio sus ealamum,denuoaliamscripsitcontra Flavianum epi- stolametad Occidentales episcopos, ut velutiletha- lisbasiliscus halitusuo.eosadsuum attrahereterro- rem. Sed Chrysologus, amore fidei incensus, Euty- dietisooa valens sustinere insolentiam,proprio no- mine aliamEutycheti rescripsit epistolam,queB inci- |at : Trisiis legitristeslitierastuas;et fimi : honora-
buuntur Chrysologo, aut perperam presdictis Patri- bus,ut loco supracitatoannotavi. Sententias autem integras Chrysologi, circa D. Mattheei Evangelium, Y. g. in sermonibus de Centurione,de Socru Petri,de Ejectione dmnonum, de Tempestate sedata, etc, in- venies in Paschasio Rathberto abbate Corbeiensi,in libris sup. Matthesum tom. IX seecuio ix Bibliothec. Veter.Patrum.Sednoster Chrysologus antiquior fuit Rathberto ; nam iste vixit circa anu. Domini 900, temporibusLudoviciPiiimperatoris, etCaroli Calvi Galliarumregis ;Chrysologus vero annoDomini450, m seeculo quinto.EtheBCde Chrysoiogivitasufficiant*
DOMINICI MIT.E PR.EFATIO,
EdUionibus ejusdem apposita, quam kic recudere non abs re visum est.
Aurei Sermones B. Petri Chysologi opera R. D. kg&piH VteetUtnt, canoniew^m Lateranen. ordinis reUorise tenehrismanuseriptorumexemplariumeruti, prodiere i% vulgus primo ex Bononiensi lypographia Joan, Baptistse Phaelli anno Domini 1534. Bxinde rmui sunt Cohmise Agrippinss anno 1541 et 1618 ; Parisiie anno 1575, 1585, 1614 et 163 1 ; Antuerp. Um ; Venet. 1588 eH636 ; Mogunt. 1607 et 1613 ; Im9^ 46», 16S3 1627, 1634 et 1636, sicuti eodem 1636 iterum Bononue.At omnes eodiees mn sine PlTROL. LII.
D maximo mendorum numero sunt, utpote qui ex prima Phaelli editione non integre, ut asseruit Agapitus, emendata descendentes^ et originalibus ei subsequenti- bus quorumtibetimpressorum peculiaribuserratis exie* redeturpati.Miratamendehabitaeorreetioneinmorum exemplarihus prxdicata teguntur,sed, singulorum coU tatione faeta, thypographos ac bibliopolas ex proprie magis utilitatef quam ex oeritate id temere asseoerasst deprehendi. Quemadmodum Indices saercs Seriptura rerum notabilium, et adeoncionatoris usum nooissimi
2
«6
tN &. PfefMM CflRVSOtiOOUM PROLEdOMENA.
4i
ttppoiitoi pro nikih habendo$ esH fMti experimento k qttommeumque ioeupletim^num eyltabwm tum e» UHe-
tompertnm. Qua de re non semel conqueetus eum do- ettsprobatisque viris, amiee, hortatussumutpro genio ttc biribus experirer^ nuim possem hu%c morbo mederi, SHinsita imheeHlilaHs eonseius, quid valerem ego in a^dno hoe opere, ubi (nterdum solius litteruke, vet inteiyunctionis mutatio totum potis est auetoris inver- tere sensum, rhim tanti ordinis reetor in multit defe- eisse noscitury non saiis pereibiebam. Loelus interim audio emditiss. et omniumprtBConiis eeiebrandum ati- tistitem Petrum Rodulphum Tussignanensem, olim SenogaUio! prasulem, hosee Sermones ex quibusdam manuscriptis Roms6 inventis emendasse, et suo marte schoUis illustratos senatui nostro transmisisse, ut ede^ rentur. Cxterum nee editioprodiit, nee tanti viri la-
ra, ium aliquando ex sensu deduetum apposui, qui adhucuberiorprodiisset, nisi obstaetUo fuisset illud de saU ab ipso D. Chrysologo usurpatum : Amarat ni- mietaa, qnod poterat condire mensora {Ser. ii^). Siquidem et senterUiarum profunditas, ei singutariias ^horum dociissimi hujusce viri aptius coneordantias requirebani quam elenehum. Uique fdeile indicaia re^ periaSy in margine sermonum numeros ascripsi, ui Ht- vento sermone pars etiam ipsius, ubi sententia prcecise noiatur, mox queat reperiri.
rantologia indieibus vitio esse non solet, quod varia eum sint leciorum ingenia, nec idem verbum euneiis semper occurrat, et ad diversa quilibet ex voto senien- tias in tllisperserutetur, id ipsumpluribusin loeis colUh
hor, ei studium ioia diligentia perquisitum usquam g eandumputaniuteiiiusquodreqiuriiur^quisqueinveniai.
gentium apparuit ;forte enim invido aliquorum ealli^ dilatecelatur, utprivatisusibustantummodo inserviai, Veruf^amen quoniam ingenium hominis trahitur in vetitum, expetttque negata, ulteriusperquirendo,didici hujus operis adkue quatuor superesse manuscripta exemplaria, nempe duo Romx parum ab impressis discrepantia lUrbiniunuminRoveriana, Csesense al- terum in Pranciscana btWotheea, qua inter se cun- ctis pefieeonveniuni, atinquamplurimis avulgaiisdiS' cordant. (iuare aditu ad manuscripta vix patefacio, ea ipsa partim per amieo$, parlim, per me ipsum per- \>olutavi, et adhibitosodalisemelae iterum a eapitead talcem cUm exemplari primum Bononiosimpresso con- lulifatque erralaqusecumque,ut llcuit,calamocorrexi\
Elenchum juxta ritum Evangeliorum, quw in sacro pro iempore leguntur, neotericis ad conciones usurpa" tum, eeu supervacaneum in hoe opere non requiras, quia ex compositis indieibus poterit orator, quce veUt^ sibi gratius stui disquisitione parare.
Vitam tamenhujtu sanciiss. virisiyhmediocri ssn- ientias quam apertissime exprimenti uberrime descri" ptam offendes, ut puriot veriiasquam antea a nonnui' Ks sit explicaia demonstretury ac qualis quantusque siiD. Pttrusnosterper eam innotescai. Opus eiabo- ratum pellexii ad inseribendim : Sermones maxima ei parte illustrati, quod eorum codex Vitwqtte index, tenebris eruttu, et a sordibus vindicatui, magis quam antea sU tegentibtis enucteattu ac declaraitis. Nitore
variasque nec inutiles lectiones in margine ascripsi, p insuper atque splendore longe omnibtis exemplaribtu
mendosis, qnibus mss. exuberant, rejeclis, et $i quid ex illis omni ex parte emendari nequivit, studui id mentis speculatione supplere ; tametsi hoc raro faetum est, quod hcec ratio maximis difflculialibus obstructa tubrica sit et fallax. Quamobrem, B, Petro modera- lore, germana leclio, ni fallor, ita commode per me restituta est operi, ut posthac ex iis qux inveniri po' ttierunt, parum in eo sit amplius desiderandum. Abso* lutis emendationtbus supererat accuratissima obscurio' rum tocorum interpretatio, atqtu restitutoe correctionis ratio ; sednumquid expenu meo opimis poteral dapi- btts mensa parari, si is sum ego qui non prius sacras altigilitleras, quam in legalibussludiis, forensibusque negotiis dimidiam iransegerim aetatem ? Fistts tamen B. antistiiis patrocinio cttitts eattsA a^batttr, hme qtMliacumque sint scholiameislticubraiionibus consar- cinata libuitapponere, scUlemineruditistum nibilpro- ftttura, vel litteratorum mentes stimulatura, quo prce- staniiora scru^entur : etenim iextu jam expurgato, ei auroascoriavindieato, faeils adociioribusvigHaniiort ammo moifnitheoUifiet aureiconcionatoris^ttberiujtcla' riusqke abditi settstts enucteabuntttr et e^tarutbuntur» Cwterum ut hi Sermones tibi commado essent, m- diculum eorttm alphabetieo ordine distinctum^ et ad materias in quolibet sermoneprimariQexar^aasaccom' moiaium aJjeci. Postmodum Scripturss verba littera* rio ordiite librorum disereta^ mihi inventu faciliora aUei%m in tniicem extraxi, Ac tandem nQtabilium
hac opera prsestei. In qtto faciundo quos sumptttS, ta- bores et pericula subierim, qttam aegra seepitts valctU" dine prostratttS jactterim, quosqtte adversarios ac de* sertdres domi fotisque ftterim perpesstts, scii ipse qui tandem e ccelo protexii, Chrysologtts saneitts ; seiunt mutti docti probaiique Patres, quimeetiam intersit^ vas ad animarum curam tonge a sapisntium congressu residentem, librorum ei boncs valetttdinis expertem adversa prope omnia superasse, ei opus proposHum aliqttademum ex parie absolvisse, mirantur. Quod adhuc in tenebris delitesceret, nisi itlorum sineero jtt- dicio nunc edere fitissem computsus.
In eo componendo juzta Senecce (Epist. 1(6) moni'' ta, magisqucesivi quid scriberem,qttam quemadmodum scriberem ; propterea stghts muitorum^ ei ex multis D constans tum idem semper habetur, quia aliorum sen- ieniias referens propriis verHs iranscribendas censui^ ut stta auctoritate fulgerent. Faeile tatnen tam in eom- ponendo qttam tn iranscribeudo exciderint mtttta qttoe veloscitanter vel minus apte posita fuerini ; sed hoc Deipermissu factum arbitrare, ui tandem Sciant gentes quonlam hoasunes sunt (Psalm. n). Et hcse satis tibi siui de meo koc opere monitay lector amice. Sedquid dixitneumf tmmojure non meum,cumj proi' ter errata, $t si quid iuepiitts aepin^ui Minerva de- seriptum esi^ kic aUudde meoagnoscere neqMeani.Ser- mones namque divi sunt CbrysQlo(fi ; Jndices ab eisdsm desumpti : CorrcctiQnes, Observationes^ et Scholta
4« VITA 8. l>gTRl CHRYSOLOdl PBft D. MlTAM. 4|
ijutfgiroeiM 9w§9e$ta\ flWM Vila ipiojuvmUe col- A m iBcior, a Palre mitericcf^ inaionm vmia m
(Mte. Quamohrem m qtrid in$it Deo ae divo grainm, Bxoranda. Vale.
9H9i^ Ecektim, AUissimo trihuenda e$i univerea
\m etgioria, B, Peiro Ckrytohgo veneraOoeihonort Daium ex mde eaera partBeia S. AffneHt UguiionMi
vdki auiem nil aUud, nisi pro iua pietaie,humanitH* ▼ kal. ApHlu MDCXLIIL
VITA
S.. PETRI GHRYLOLOGI
RAyENNATUM ARGHIBPISGOPL
tx ipsius Homitits, ei variis Scrifiorum monumentiSf tum impressis, tum manuscriptts, accurate «m- quisita, siudiose colleda^et hic ordinaiim digesta,
PBR DOMINICUM MITAM SACBRDOTBM PAROGHUM. ANNO DOMINI MDCXLIL
M«iiada Jufii eam Uadiboj. B rQCorneliumaodificiisacpopulimulUludlaeitacelebr^
Prov., X, 7, reddidenmt» ut brevi in amplam atque munitissi-
L VitamsariptttnisvirisanotimoiuaaMitteaeero* mamcoalueriturbem^ueAonsolumOctavianiC®*
diiioDtckriMimi^Pe^m BaoemMiisBectasiaarekie^ sariafirmoe ezerciius capere ac retinere potis es-
^K^eui eogBomen postea, Ckryeolo§i, ez elo* set (c), verum etiam post aliquas»cula Athaulpho
qoeatia fuit ; priueqoam b^jusce xei initium expe- maximo Gothorum regi,ex celeberrima Balthorum
diam,resipsahortarividetur^paucadeFero^me4u>» gente OTio,(d) sicprobaretur^ut nuptiascumGalla
ejaipttria, suprarepetere, qnodioendaomnia il- Placidia, patre ac iratribus Augustis clarissima,
lostha iiiagis,magisque in aperto sint Uio igitttr a summo apparatu ibidem concelebrare, et ultra an*
GnMis eapto, feroflammaque e verso, mttlU nobiles num cum proceribus^et maximo exercitu considere
alVojaius (aiout noetri putant) (e) qui Anteoore ex cunctis hanc unam deligeret.
doeepfofugiiiiltaliamveBerunlyCttmaliqttandoper- 2. Hsbc initio» sicuti tinitimeB gentilium civitates
missent in £iiMliam,queDpr9claraeatejttsdemIta* cnm semperidola coluissent^tandem Evangelicam
iiBre^,apttd Vatreonum amnem, ac secua viam fidem a divo (e) Apollinare primoRavennatuman*-
naattaiameottaideniesy ibilooipulchritudineac soli tisiite per universam iEmiliam prasdicatam susce- Mlitataeapti^ppidamlliumnuncttpatufflcondide- q pisse, etpaueisposlannis episcopodonatamfuisae,
ftatqiiehabtt«re.Sed posteaquam LuoittsSylla eCor traditum est. Verum labentibus annis^cum seepius
liliagsiile^mazimaoBmittmqttflsRomsBfuerintopu^ fuerit hostilia passa, et a barbaris nationibus^qus
Inta atqoe patricia, orioiMltts, de Afriea atque Asia diis gentium litabant^promiscue cum nostris habi-
mUetisetdoBUliatrittmphavit,devictoque Mario ad tata« dum alius alio more Tiveret^ et vires prfievale-
unperii SHmmum perveait; oppidum h^jttsmodi (si- rent gentilium,facile et animarum pastore caruisse»
MtiaBQlliaego pereepi) (^)eaieritiamilitibus sttis et Giiristi nomendiutornitate temporis apud nostra-
Qmeeainoolig habitandttm concesait; ibiqueforum teapeneoblitteratum remansisse, majorum semper
>^ josdicereUir nundinssque agerentur» instituit* luit gravis opinio. Gmterum Deus omnipotens ubi
^oa poaleri batte Romanorttm oolooiam^t aqoo Forocorneliensium misertus, Cassianum^virum do-
iwtitwtam aeirent»oppidttm poathae a proprio auas otrina et aanctitateillustrem,(/)quiSabioneinQer-
IMtissegBomiaeFonMiCmeUicttactianttncupan- maniaepiaoopaserat,tan4|nam novttm apostolum e
*Mipf siiipeisaelarHnt Hi militeapoatqttampatt^ partibus illis ad urbem nostram transmisit^qui do«
l^perconnubiano8tra8sibimiscueregentes,Fo- cendo et prfiedicando incolas io fideChristianadiu
Ji) Atttalet fmol. ma. Joan. GaptistsB Florii, alias (d) Hieroaym. Rubeoa in secunda editione Hist.
P^ofentiiii, penes nobilem fiamiliam de Qaanis, seu ^ Ravenam llb. u sub ann. Dom. 412 Chorum ad.Pcu-
magii ADosLlittm fragmenta. Chronieon Imol. qood ^ tinger. in Epitom. de Indinatione imiu Rom.; Vola*
munfertar anb nomine Fhilippi Saxi M. 8. Jacobi. tera. lib. li Geogr. ; Baron. in Annai. Eccl. tom. y,
Wpmw Becgom. ia sop^em. Chron. ann. 4ii : JordanousRaveniias in Chron. Gothorum:
^ AtiBalaB mol. q«i soper Prudent. poefa in D. Fiorius ei Saxus» qui sup. ms.
te. Hjmn. Sigonius de Anliqtto jurt Ital]» lib. ii, (e) Annal. Im. qui sup. illustriss. D. meus D. Fer-
^Des Andr. Palatius in OratioBe de Foro Comeiti diDaDdusMillinusmCatalo^oepiscoporumEccl. Imo-
^ta BonoDi» anno i57S. Aliomm eet opinio hoc len.inejusprimasyDododioecesaDaperscripto.Rub.
Mken Foro Comelittm ab tpsis aecolia sponte su- lib. > Hist. et lib. v ao. Domioi 1040.
*itptam, euo gratiam dietatoris inirenl. (/) Floriiis, Saxusetreliquiscriptores Vitm S. Cas<
<e) Cie. Ub. xfli ad Cmmm Oassiom epiel. 5. siani vel impressi vel manoscripti.
47
IN S. PETRUM CHRYSOLOGUM PROLEGOMENA.
48
inBtruxit, ac proprio demum oorroboraTit marty- A 6.ErattunctemporisdiacoDorummuQus mensis
rio(a).umTcr8iCorneliensesEvangelicamfidenitoto animo suscepere ; etut perennem haberent,a bea- tissimo Christi vicario in terris firmisso animarum pastore sunt fulti.
3. Atqne interalios prcesules, quorummemoria temporum injuriis apud nos deleta nonfuit^eminens eratCorneliusnationeRomanus, (6) vit» sanctilate conspicuus, cunctisque Yirtutum titulis ubiqueful- geDS.Percujustempora,aatequam B.Johannes Chry- sostomus Bysantii episcopusmigravit ad Deum, a Virgineo partu quadringentesimo sexto, ex honesta etChristianinominisreligiosaForocorneliensiumfa- milianatusestinfans,(e)cui parentesinsacro rege- nerationislavacroob honorem principis apostolo-
ministrare^hoc est (g) sacerdoti sacra facienti astare: eoimpedimentisdetentosanctovumPalrumhomilias populo recitare: Ecclesiarum bona (A) penes ipsos consenrata in pauperes erogare : ac quibuscunqoe perlustratis, omnia qusB opus essent, episcopo re- ferre, ut stantes confirmaretySustiQeret collabenles, lapsos erigeret.Quod munus non nisi probitate (t)et doctrina pollentes obibant, qui episcoporumquasi ocull (J) ac tabellarii, imo verius angeli (k) et pro- phetffi vocitabantur.
7. Petrus itaque in hoc levitarum numero consti* tutus,ut erat idea virtutum, et summus theologus, ita prudentia, castimonia, et insigni erga Deum et proximum charitateeminens,se verum sectatorem.
rum Petri nomenimponi jus8erunt,quasijamfutura ^ quinimmofilium ne in minimo quidem asacropras-
pueri merita pranoscentes, divino judicio cunctis prodicerent,Petrum vocari in eo nedum nominis ap« peUationemfore,sedetpresrogativamvirtutis.
4. Hic igitur puer pulcher aspectuetdelectabilis f orma cum (d) mirificam virtutis indolem pree se ferre videretur ; utprimum peripsius sstatem licuit,opera genitorum scholn ascribitur, ubi in primis littera- rum rudimentis Christianisque moribus ac di vino ti- more ita saneproficiebatyUtcoastaneoslongesupe- raret, et virilem in puerili corpore animum gerens leviaqueecunque ac infirmaaspernaretur; quare vel ipsarelaxationis tempora ad sancti Cassiani martyr- ris ac patroni aram (e) humili ad Deum oratione frequentissimetrangigebat; sequeipsius B. Cassiani
ceptore degenerem civibusjuxtaet exteris demon- strabat. (/) Verumtamenquia praBclarum hoc lumen virtutum non patriee tantum urbi,8ed universo orbi ut pelluceret, divinitus statutum erat» quod tunc temporisquasisubmodio absconditum existimaba- tur^ndeexobscuralatebrain eminens ecclesiasticie dignitatis fastigium attolli debebat, velut jubar Ec- clesiffi in domo Dei eflfulgens, ut suacharitateerro- rum caliginem longe lateque profligaret : efferato- rum hominum vitia, quffl tempora illa tristia mise- raque reddiderant, e niedio toUeret ac deleret.
8. Accidit propterea,ut,eIatoad Creatorera Joanne hujus nominis primo,quem graeca voce 'ATyiXojmiv appellabant, (m) et vigesimoeorum qui Ravennatis
vernulam insigni quadam dilectione et esse, et ab ^ Ecciesiae gubernacula tenuerant, vitw sanclimonia
.i::> i:u^.« «r#«/k««M; -riMAaimA crlrknoKof 111* AlaM/\ rkitAvinAiAlaa Aniap.rkni nro AnnRiiAtA iAmnnFiim
aliis libere vocarii piissime gloriabatur.
5. Quod cum crebro venerabili pastori sancto Comelio admirabundo conspicere contigisset, ex prasentibusfuturapreenoscensB. antistes, humilem scilicet adolescentemmagnum in Ecclesia Dei ali- quando futurum^si magis studioseinstitutusdivino cultui consecraretur.illum tandem hoc ipsum per- optantem suorum Bcdesi» familiarium numero a8cripsit,(/) exindeque humanas et divinas litteras ipsum adeo sciteperdocuit, ut,qua erat ingeniido- cilitate et lingniBceleritate,celeriter omni prssclaro eruditionisgenereimbutus sit, ac eam vitn sancti- moniam adeptus,ut aprudentissimoepiscopo sacro etiam levitarum ordine rite initiatus, et Cornelien- sis Ecclesi8e,quasi Stephanus alter JerosolymitanaB,
claro,provincialesepiscopi pro consueta teraporum illorum metropolitani antistitiselectione Ravennam diverterent,quos inter affuerit et sanctus Cornelius cum 8U0 diacono Petro, ubi post varias frequen- tesque populi ac cleri in comitiisdissensionesjunus tandem ex Ravennatibusdeligitur,quiproperanter adUrbemcum iegatisRavennatibus,ei sanctoCor- nelio episcopo,divinoafilatu comitem itinerisS. le- vitam Petrum ducente,ad canonicam summi pon- tificis confirmationem obtinendam contendit.
9. Clavum ecclesiasticsBnavistenebat tunc sano- tus Sixtushujus nominis IIl,cui per quietem aposto- lus Petrus et martyr Apollinaris medium inter sese venerabilem adolescentemhabenlesoblatisunt, (n) quem ut in archiepiscopum Ravennatem,quooumque
seuLaurentiusRomansEcclesisBprimarius diaco- D postposito,crearet,pontificiedixerunt.Sixtnsdivina nus fuerit constitutus. revelationecommonefactus cumposteradie Raven-
(a) An. Dom. 362,idibus Au^. D. Cassian.martyrio coronatnr. Vid. nostras not. m serm. 165 Auctoris.
(h) D. Chrysol. in d. serm. 165. Petr. Rodulphus Tussignanensis in vita S. Chrvsologi peoes me ms. ac in archivo senatuslmolaeinnne cod. Commentar. ipsius senatQs anni 4595 relaia.
(c) Annal. Imol., Baron., Natalis, Rodulph. et in mss. omnia, Adelphus episcopus serm. 107 inter serm. Auctoris, et nostras m eom observat.
id) Florios ac Rodulphus qui supra.
{e) Rodulphus mss. multa a me visa.
(/) Chrysol. serm. 865, de S. Projecto episcopo Corneliano, et noslr» ibi notat.
{g) Act. VI, 2 ; concil. Vasente ii cap. 2 ; Baron.
tom. I. Annal. Eccles. an. 34.
(h) Baron. t. V an 402 innuit GhiTSol. scrm. 135.
(t) Act. VI, c. 3 ; Baron. VRI.
(/) 93 dist. ca. Diaconi quasi oculi.
(k) Clemens Const. Apost. lib. u, c. 30.
u) Rodulph. ubi. sup. et Chrvsol. ipse serm. 165.
(m) Rub. sup. lib. u ann. 433, Rodulph. Florias, et alii ; licet Baron. tom. V, eod. ann. 433, dicat sanct. Cornelium casu affuisse Romee curo S. Petro Chrys., nihilominus Rubeo se remittit.
(n) Petrus de Naialibus in Vita Chrys. Rodulp. Rub. Annal. Im. et Breviai*. S. Petri Chrys. de quo iofr. in observ. In Vitam Chrys. n. 9, et Baron. An. Domini. 433.
49
VITA S. PETW CHRYSOLOGI PER D. MITAM.
80
natMproconfirmatioiiepontificiamauIamiDgressos A abiastareTideret, rajeeloprimam ab eis electo, inde ad se omnes qoi illic essent accedere jussit, teterum caminterRayennatesprttmonstratamJu- Tenis speciem animoaite impressam nondumesset eonspicatas^Gomelio episcopo jussit»uti et suos in eonspectum proferret ;quod ubi factum est»vixdum pontifex max.Tenerabilem Petrum Ck)melii d iaconum intoitus est,eum ipsum esse qui eoslitus sibidemon- stratas fuerat, agnovit, et leoto animo cunctis au- Jientibus dixit : Huncquidem diYina proTidentia electum RaTennatensi Ecclesifle archiepiscopum preficimus, non alium.
10. CflBterum pontificis inopinata sententia non leviter et animos Ravennatum perculit, quod cive ipsorumrejectocontraayitummoremexterus elige- g retur, et mentem Petri gravi pondere concussit, Tisceraque turbaTit,quod onas angelids humeris for- midandumextemplosumma auctoritatesibi imponi ooaspieeret.Quare[ab Rayennatumquerelismutuata ezcosationis opportunitate, cum alioquin ex reve- lentia et humilitate sibi jus magn» contradictionis noa esset, adpedespontificismax.proYolutus sup- plex precabatur,maximum huj usmodi munus.Talde
a sua mente et conditione alienum ut averteret.
11. Quapropterbeatiss. Sixtus ad pacandosRa- Tenaatum animos,et vires huoiilis Petri subieTandas rem omnem CGelitusprsBmonstratam satis luculenter aperit,Ya]idisquerationibusutrisque suadet, diYinss ot acqaiescant Yoluntati : tantumquepontificis ycI tuctoritas^ Ycl sacra eloquentia potuit, ut Petrus lieet inTitus et tremefactus pontificium RaYcnnatis ^ EcclesiflB munus diYinsB Yoluntatis significatione et apostolica insti tutione delatum ultenus respuere non sitausus^itaqueimposito oaeri humeros submittens, nemunusaDeoassignatum refugisse diceretur,mox se totum diYinas Yoluntati addictum consecraYit. RaYennates Ycro Petram, licet a Columba, ut alii multi praecedentes antistites (a) haudpriBmonstra- tam, coelitus tamen miro modo indicatum,et eorum Keelesin opere tot Dei electomm prffipositum noYum intistitem Yenerabundi susceperunt,et consaiutatum sammoin honorequasi angelum Dei jugiterhabue-
nmt.
iS.PetrusitaquearchiepiscopusYigesimusprimus RaYennatis EcclesisB designatus anno a Dominica IfatiYitate trigesimo tertio supra quadringentesimum D {b) postquam sacerdos ordinatus limina apostolomm Yeteri ritu inTisit^etreliquaUrbisloca summa reli- gione referta pie demisseque perlustraTit, (c) Altis- limum sanctisintercedentibus exorans,ut quemadmo- dam Moisi olim fecit, ita sibi nunc Yires ad tanti manms onus apte sustinendum impertiri dignaretur ; tandem cum sancto Gornelio, et Ravennatibus Ra-
(a) Horam postremus fuit S. SeTerasXII in ordine archiepis. RaTen. Rob. i Hist.
{h) Rob. Rodulph. Raroa.
(c) Rub. Rodulph. qui supra.
(dj Rub. BreTiarium antedictum. An. Imoiens. Rodolph. et alii.
Yennam profecturus iter arripieos, ubi ad Foram Goraelii perYenit,singularideYotionediYis Gassiani martjrisdilectumtemplum iagressus,fusi lacrymis ac humilioratione sanctumpatronumiteratisYicibus precatus est» ut in tanta necessitate sese deserere nollet,quinimmoperdiYinam illuminationem faYcre, quatenus suscepto pontificatus muneri digne Yaleret inserYire per Deum.Moxque refamiiiari sanotedis- posita RaYennamapreefatis deductus est, ubi a Va- lentiniano CsBsare et GallaPlacidia ejus matre, Au- gustis (d) primum,inde ab RaYennatibusomnibus summo desiderio aclaBtitia exceptus fuit,quibus id unum abeispeteresedixit,utquoniam tantumone- ris pro salute ipsorumsubire nonrenuit,studerent et ipsis monitis suis obtemperare,diYinisque praBcep- tis non obsistere.
13. Demum proximo die dominico» prcesentibus Christianis principibus,et populo uniYcrso incredi- bili apparatu et exsultatione inenarrabih* summo in templo a sancto Cornelio, ut credimus» etaliis co- episcopisYetustomore (e) archiepiscopusconsecra- tus estRaYennatis EcdesiaB postRomanam secundo loco tuno inItalia(01iabit6B,quodipsePetrusaureo sermonemoxhabito in quadam parte testatur dicens': EodieEcclmce Ravennati pro patre natu$ e$t fiUu$, qui eam nonpmdere inclinet^non auctoritate deter- reat, non commoiione tollieitet,non asperitatecon' turbet; sed fideH sustentet ob$equio ;curapervigiH faciat pertecuram-/amHiam blanda instittUione com- ponat;kospitibus o€Currat\parentibussermatrregU bus obtemperet : potestatibus coHaborel ; Deisenibus reverentiam,puerisgratiam,fratribusamarem,par' vulisimpendata/rectum,liberam perChristum cune- tisexhibeattervitutem.Qvim ommsk, hisque mqora exactcutpoUicitusest^abeodemobserYatafuissere- rum quam optime probaYit cYentus.
14.Siquidem,utsalutari remediopaulo ante in Liguria Mediolanensis EcclesiaB languoribus subYC- neratmelliflua diri Ambrosii eloquentia et Hippooen'* sis BcclesifiB necessitatibus in Africa doctissimum san- ti Augusfini eloquium;sic ut RaYennatis RcclesiaB pri- mogenitffi EomanaB in iEmiUa,ubi tuncproprieOc- cidentalis imperii sedes Augusta fulgebat,»gritudo prcBclarerepelleretur, donaYit Omnipotens auream beato Ghrysologonostro eloquentiam, et summum magisteriam,ut principes et populum ipsiusiaiiperii sibi coehtus concreditum,quffisalutisessent,lingua manibusque perdooere Yaleret.Quare Petrus antistes immobile salutis fundamentum,intrepidus ad peri- cula, et ad laborem indefessus,qui unam commissi gregis salutem sibijpropositam habebat^necYerbo. nec opere pastoraU munere fugandis Yitus,Yirtuti- busqne inserendis,YeI ad horam defuisse Yisus est.
i5. Quod prasertim dare enituit, dum kalendis
(•) Idem Chrysol. serm. 130 Rodulph. Rub. sub. anu. 449,etplurimaYetustism88. YiUmipsiusdescri.
heatia. ...... «.. i» u
(/) Luitprand. Ecclesi» Ticmeu Diacon. Rub lib. Y ano. 923. Idem Chrysol. serro. 430.
H
m 8. PETRUM CHIIY80U)GUM PROLEGOMBNA.
8f
Jftnuariis homines non tantam paganioa supmtir A tioneobToluto8,sedetiam Ghristianos ipsos paganis adh»rentes ¥idit,quigentiUtiomore sese idolorum simulaora effingebant (a) et per Augustam urbem Titia et orimina, qum oiim ipsos commisisse ferunt« reprassentantes, eunetis fosda speoula prttbebant, seseque et proximos misera peoeatorum mancipia reddentes, hac votaessejooorum, novitatis lasti- tiam, anni prinoipium praBdioare non verebantur. Quod B, Petrus pro munerepastoraliferre nonva- lens virtute plusquamhumanain conoionein aseendit, et diaboli portentaoumprimumdamnareocBpisset» piebemque aversam et infensam mira dextefitate placare» adeo sacrilegium iiludf ugiendum acerrima suasionedemonstravit^utpostallatisexcusatioDibus populus resipuerit, et a talibus de ocetero libenter g propter Deum abstinere non recusaverit.
16. Novitates prieterea circa quadragesimale je- junlum contra divinum mandatum superstitiose qui- dem(6) inductas, quod ex bebdomadibus insaora inedia alin essent immoderate rigidfls.alisBnimium remissas, et separatim callida a frigidi8,separatim salita ab insipidispropriis usibus jejunantes depu- tarent, et totum vitas negligerent conditorem,eohi-i buitet abolevit, utque jejunium asquale^ sicuttra* ditum est a Deo et ab Eociesia, servaretur ad cor- poris et anim» disciplinam, indixit et obtinuit,
17. Morem ea tempestate apud plerosque intro* ductum maxime perniciosum, (c) Deo odibilem,ae minime ferendum, ut, qui oathumeni, essent» sacrumregenerationis lavacrum ad longum tem- pu8|declinantemquevitamdifferre eonsueeeerent, ^ interimquespevenin peccatapeocatiscumularent, ssspius summa animi pietate vitari monuitict Ghristi fideles per Deum obtestatus est^ ut Ghristo ipsi baptizandos afferrent,et eos qnos sponte accedere aut necessitas vetaret, vel flstas impedirettretardare t ignorantia, tenerent vitia, spectatio deciperet, aut falleret confUsione pauperta8,attraherent,et oppor- tunotemporesabbati sanoti« et Pasoha, quando divinum hoc episcoporum maniims conferebatur 8aeramentum,diligenterinvitando adduoerent, nt« quoniamde vita semper sunt liommes incerti,agen- dum curare dicebat, ne servi, nefilii,ne conjuges. ne parentes nondum baptiiati prasventi morte, et prtt8entivitaearerent,etadfuturamhaudpervenire poBsent ; sed potius in vinea Domini sedulo labo* D rantes et vitsB mercedem,et summam gloriss coro- nam peroipere mererentur. Qua vero doctrina et charitate Petrusnoster, quisapienti» ornamentis non minuB quam pontificio fulgebat,perdit08 ao de- pravatos prooerum,(tf ) heroum,et aulicorum mores corripuerit, nemo l>ene novit, nisi qui attentissime aureas illius conciones meditatns.
(a) Rub. Rodulph. Sar. ms. et alii. Idem Chrysol. serm. iW, {b) Lege serm. 166 Auctoris, unacum not, (cS Serm. 10, per tot., et serm. 59. Id) Legeserm. 90, Sl et 117 Auctoris. ($) Serm. 46.
18. Sed adhue in paueis nsoramur tmajorasunt ques noster antistes per ea tempora gessit, cum mare sttculi, ut ipsemet inquit (i) erat tumens pompa,elatam vortioe,undosumsecti8,in8eitia|flu* etuan8,clamo8um iitibu8,furensira,8iBvumperfidia peocatis naufragum,impietatedemer8om $ inde llo* minica navis extrinsecus ab undis gentium, intrin- secus a tumidis hnreticorum fluctibus Jugiter qua« tiebatur. (f) At Petrus navigalionis peritus clavum secundum tenens,multo acriusvigilare adsalntem quam totam inferni caterva ad aniaiarum pemioSem conspieiebatur. Propterea navem, ne saBvientibus procellis mergeretur,tutan8,meruit,et nautce Ghristi, et apostolioi piscatoris priyiiegium,quemadmodum infans sortitus faeratetvocabulnm;cumqueturba8 errorum fluctibus mersas ad semethamo sanctitatia suaviter traheret,doctrinsB suaB retibus Ghristianam ooncludebat ad fldem hominum multitudinem co- piosam.
19. Etenim placuit Deo,ut iDnumeros tum ex ip- sis Ravennatibus, tum ex diversis Italias urbibus, multoque magis ex barbaris nationibus orbe jam fere toto diffusis qua vi,qua sponte RavennfiBhabitanti- bu8,seiiad Valentianium III, tuncOccidentis impe- rat. Aug. confugieatibu8,aut bello captisibidem ser- vientibu8,vel alioquovistituloapud Ravennates di- versantibus, Petrus custos fidei ex barbarico cceno et^paganica infldelitate ad fidem et vitam cbristiao am evangellca doctrinaevocatos sa cri undabaptismatis expurgaret.Quod tanta animi propensione peragebat, utmancipiis etsimpllcitate pueris^ non quadrare, (f ) sed iiquare sermones.et teneris faucibus in modum lactis infunderevideretur : sequetotumimbuendis parvulorum mentihus imbecillemoccupari, veniain- terim a prudentibus impetrata, profiteretur.
20. Quare ex ipsa Ghristi doctrina, et Dominica oratione quid credere ac sperare oatecbumenos,qua« literque vivere deberent, et perfidem gratiaB«qusB* perdilectionem operatur,ad vitamperpetem assumi posse arbitarentur,tanta divini Spiritus et eloquen- tiflBubertate janitor hiccoBliperdocebat, ut cum il- lum alto silentio audis8ent,velante absolutum cate chismum ( A) baptismate expiari postularent ; et j ure optimo, ac celeri etiam per aliquot dies ab ipsoin quadragesimali abstinentiaob id pr»dicationis mu* nere dimis8o,e t maximis iaboribus gravato conaeque- rentur.Quarevitam,salutem,ac gloriam suamnun* cupabat eos, quos haud patiebatur nescire» quod Deus sibi donaveratscire (t). Etenim qua a Deo ac- oeperat,iibereinDei gratiam erogabat,ut homines captivos mortis,mancipiaddBmonum,idolorum ver- nulas.oriminibuscompeditoslumineveritatisillustra- ret^eta malis dominisliberatos,sacraque undaablu-
(f\ Serm. 2i. ((^)Serm. 62.
(A) Lege serm. 40, et omnns serm* in sjmbolom et orationem Dominicam. (I) Serm. 147.
VITA 8. PBTM GBRYSQLOGI PER D. MTTAM.
84
tot, «t td ebiiqpiain AttUaiiiil rerooatoi, Ghritlo R«g; tttoulorum laermtur.
tl. Euinii deoor ingenii tantut in lioo taoro pm^ Mdt foit, 6l rara eloqaeBtiA iptiut ingenii lamtn, somfltaqaa raram omttiom tapiaBlia, ut hominaa ^oaoomquaflaentaaaarrimotataruditiona pfttatan- tloraa,tiiFe gentilet,tive liabrtM>t»aat(ilirittifldaleaf qoi az esnetit orbit terraram partibut tona ad Ao* gattam mbem Ravennam eon Yenittent,et de ditinit Ser^itatia tuftililittiaie aiiqaando ditpatatteBl^erudi* llttimainterpretatiooeooDvinoeretyaoSptritaeodea foobeatitaimioiimiB primitiva Eeoietia apottoli»ad Ghriali fldem, et morum eoBveHionem» ni oKtrema (eDorentur pervioacia, doetot quotounique eaptivato aoram inteUeetn« attraheret,ut tere diieritS. Adak phas (a) Chry tologum nottrum beatittimum^t apo^ tlottraB aooapem ette>qai]uteaumiDgeniaparaara tabtitiura apeoulatienum volantla suavi tutt eloquea^ tittaalamoad teallioereti ettolidie veritati tamqaam viteo iahfltreteere propria doelrina oompelieret.
tt. Agri DominiSaimoth oultor maxime ttrenuut tom ettotnotler antittet , in eo aiiquando reperiit pa« rtbolieamfieum, hoo etthominet tu» tolertia oom^ mittot, qui nullumfruotumferrent; atipte artit pe- rilat elroa arborem fodere, et omnem operam adhi^ bere, ut fruotum daret» temper in volit habuit ; et ti qoemBOB Ulieo ad bonam flrugem revooare valebat» Domtaium interimrogare, ut alterum etiamannum patimittf exspectaret ; neo arborem eitoindi,et ope- raa taam perdere permitteret» tmpittime obtettaba- tar.Dominum non ad Juttititt teveritatem,sed magit td benigttitatemetpatientlam provooando»eliDfru gitam artM>rit eulpam in te potius quam in iptam oon- jiotendOyimpotterumsediUgentiutcuiturum pollioe- batur : et irriguot lacrymarum flactu t ei intimo oor- dit affieolu per lumiaum oanale8(6) identidem pro* ftindent, et fleut sordes abttergere, et radioibut fru^ etuum ubertatem codlitnt impetrare vehementiut elaborabat.
tt. Verumtameaquoniaminagro Domininon tan* tnmvigebatarborquanuUumomnino.fructumpr»« beret ; ted etiam (proh tammum detrimentum I) quas lethaU umbra cmterat ioflceret, et noxiit radicibut noxiaipsit germinaret puUulamenta ; ita ut ex hit in* Mdtsime tottargerent in agro Domini pemicios» hsreset, quot ipsa divin» legis dogmata profltere- tnr, {e) Petrus noster, qui petra fundamentalis ca* thoUcfls Ecclesiae, et fidei non tam propagator quam verus propugnator a Deo datus erat,perpetuut hmro- tioomm gladius, quo talet e medio tolieret, num- quamnon fuit. Unde Arianos, ManichaBOt^ Novatia-
(a) I^ege tot. serm. 107. {b) Serm. 107, qui supra. (tfiSarm. ti. ^
(d) Lege indicem noUb. Chrytol, v. HcBrHiCUi. («)Serm.44. ^^^ ^
(/) Rub. Rodulph. Baron. tom. VI, anno i4%, et omoes, qui de Cbrytol. tcriptere. ig) Qaie habita est anno Dom. 448 Bar., tbid. ih) Flavian. hac de causa martyrio cor.BaroB. an
A not, Pelagianot, DonaUttat, Nettorianot, aUotqua Tartari nontamarboretquamministros, oathoUott fidei maxime in/entot, verbo tcriptoquequati faloe ad radioem potito attidue perouttot, (d) perfidotyaa deUrotettemanifettaSoripturslucedemonttralMtt i veramque orthodoxam fidem ao religionem ttrenua tutantymiterrimamiUorumperdiUonemquimaleda DeOyOtpnBterunanimem tentumcathoUoflBEocletia tenUrent, aperte pradioabat, et cctletti erudiUona Uoguaoalamoquetfltpittimepertuadere (e)nileiMitur. S4. NoB tamen pattut ett Dominut Peirum Ghry« tologumabintidut hflBretieorum immunem,quoaia» gitin eontpaotuhominumfirmatjatfidet appareret. Gum enim Eutyehet abbat ByaaBtiBut^/^^jam taBeota gravit io oathedra pettUentiai tedent,melUto termoBe
g tub speoie fidei soindere et dittrahare fidei Bitera» tur UBitatem ; Nettorio dooeoU Ib Ghrittoduaaatte pertonat utfiroiiteradvertarivideretur,attererenoa erubuit in Verbi di vini faota Inoamatione divinam Bar turam oum humaaa in idem reciditte, ac tialtariaL tera ettetoommitoibUit,etex utraque ooBunixtate^ tia oompotitai teu veriut oonfuta oonturgereti ad quodimpUttimum dogma factiotorun opa tfltoularea non paucos attraxerat, et ecclesiastieos prooeret. Quara Flavianut BysanUi epitcoput virut dootrioflB latiiaUtperimereoonatut tynodocoactaOr^bmretia oum tuo auctore damnavit, timulqua getta ad beatit* timum Leonem primum tum* pontif. per oertoa nunUot trantmitU curavit ; {k) qui pontifex aureaa quamdam inganU et eloquenUflt ubertatam Palri Ra? venn. arohiepitoopi pernotcent, et de varitate fidei
C abhflBreUoitinoontrovertiamvooatfltiUamaxmore, intUtutoque mi^orumcontulent^tandammagniPetri dootrina (i) et Utterit magnut Leo adjutut, enojoU« oam epittolam a Ghrjsologo,ut ego ex multis pro« babUiterexistimo,diotatam,suo taman nomine oon« soriptam^hflflretimEutyobeUtdocU^initraUonibtttqua aperUssime convincentem, et plenitsimam fidei oa* thoUcm rationem contioentem^')Flavianoepi8copo dedityomnibus lamen communem quaquidempost- modumin GhaleedonensieonciUosexcentorum tri- ginta Patrum approbata,taadem Gelatius papa ana« thema esse qui ad unum iota iUam non reciperet, declaravit. Quam sum. pooUf. epistolamflegre ferens perditissimus Eutyches, aUam fraudem aggressus Utterissuisad Oooidentales, quimagninominiserant,
D apiscopos adversus Flavianum oonsoripUs,eosdem in iUu m conoitare oonflibatur ut senum in suam hfltresim induceret : inter quos prflBcipuus fuit Petrus noster, eujus studium sanoto Leooi prflBstitumhaud bfltretiout comperlum habebat : ted fideUt antittet {h) nedam
449.
(t) Rodulph, tap. aU S. Leonem eootUie Ghrytol, in re ^ravissima osom foisse. Vide infra Ad opp. Ro* sponsionem num. 5. ^. .
0) CoDcil. Gbalced. act. 4 et6, actumaOBO Christi 461 , mense Deoemb. Concii. Rom. de libris authent. cap. Sancta Roman, BaroD. tom. VI. anno 449.
(k) Baron. sap. Rod. et mss. omoia.
55
IN S. PETRUM CHRYSOLOCUM PROLEGOMENA.
S6
Eutyoheti auscultavit, verum etiamauream proprio nomine rescribeos epistolam mira cliaritatead obe- dieDdum sum. pont. litteris hortatui est, (a) et uta suacAcaet temeraria disputatione et coDtradictione resipisceret adeo angelice suasit, ut, ui diabolica perUnacia seDexdelirus imbutus esset,facilinegotio oorrigi et ad catholicam fidem reduci potuent.
S5. In tauta rerum ac temporum perturbaUone principes ac populos Ghristianos conoioni bus instrue bat assiduis» ( b) quomodo catholicam fidom tueri ao teneredeberent in summis gentium ethffireticorum proceliis, in occisione gladii, in corporum et ani- morum naufragiis, io tjrannicis potestatibusregna invadentibus, in multiplioianimantiumpeitilentia ubique gentium grassante^in sterilitate terr8B,ac aliis Dei plagii ; et cum ipso ad Deum aocedere, Deo vero oofidere^ et fortes in fide permanere, et diu noctu- que oum lacrymis et poenitentia Altissimum pro tranquillitate exorare oommonebat : oumque semet- ipsum pro pecoatis populi Hostiam Deo plaoentem offerret,quo divinamindignationem avertenspecoa- toribus veniam impetraret et gratiam» quis dixerit quam in oonspeotuooBU gratam aromatum fragran- tiam redoleret (c)?
t6. Vix dum Ravennati eoclesiaB pnefectus erat R. antiitei, onm ad instituendam yel restituendam in ejusolefoapoitoUcam vivendi rationem animumin- lendH ; et regularibus ministerUs«communique vita in Deisortemeleotos instruereacdetinere cogitavit. Propterea juxta Ursianam 8Bdem ampUssimum asdifi- oium, quod (d) TricolUm appeUabant, quia esset ad trium coUium simUitudinemexstructum (vulgo Gano- nioamdioimus),pro tutaassiduaque statione saoerdo- tum, et universi oleri, qui in ipsa metropoUtanasede Omnipotenti inservire deberent, ingenti strnctura fondavit; idquo a sucoessoribus mira sedificatione absolutum etiam yetustissima carminaa Rubeo ralata testantur his yerbis (e) :
Hie Petrns jniiior Qiristi prsoepu lecattis
Ut deciiit, tacris morUiQs exsilUt. Hic qnoqiie Inndavit mirandis molibiit arcem.
Nominis ipse sui hsBc monamenta dedit. Hujus postobltam Aurelianusgesdt honores,
Post hnnc antistes ezsUtit iscclesias. Hinc fuit Ursicinas, seqoitar post ordine Victor.
Temporibus jonlor llaxlmlanas adest.
Quodcum temporumiDJurUshujusmodisdificium mo- do non exstet,ej us tamenyicem reddunt horti qui circa eamdem Urslanam aBdemconspiciuntur.Hancquemo- nasticamyiyendi normam cum caBteris perscripsisset beatus Petrus,ipse sibi prius striotiorem delegerat ; et quamquam erat in vita maxi me acti va ob munus antisU- tis assumptumynihilominus divioo choro cum sacratis
(a) Epist. Chrysol. ineip. : Trittii legi tristis, de relata in Annal. a Raron, anno 449.
ib) Serm. 20, 2i et 45.
(e) Rodulph., qui supra.
(d) Rubeus, sub anno 438 : Chrrsol. serm. S9 et serm. 107.
ie) Rub. iib. iii. Hist. praBdict»/ pag. 46S.
(/lSerm.80et407. sup.
A virts jugiterintentus aderat,ubiOeumopt. max. no- cturnis(/) vigiliis ethorisprecabatur ; hjmnisqueao canticis divinas conceiebrat>atlaude8;itaque tantam in Deum oharitatem in dies fuerat assecutus, ut aU- quando sacratissimam Domini passionempopulo ax- planaturus,yerba proferre neqiuerit pr» teneritudine amoris in ipsum Deum, qua lacrymaBetgemitusax intimispraBOordiiserumpentesverbaoohU[>uera:qua- propter ipsemet silentii oausam in laBtitus paschaiibus afferens dixisse fatetur:(0') Noitra occubueretune vi- icera ; ieniu$ eit eommortum ; iermo noiter tuo e$t coniepultuiAuetoripUt^ui totam iuieitaretur ad gtoriam ; iita exititii iilentii mei eauia ; iita debm mei devota dilatio fuit, eum armo noiier toto af" feetionii obiequio ad inferoi etiam iuum iecuiui
£ eit largitorem.
27. Qualem yero charitatis affeotionem in pauperes haberet, facili negotio quisque sU>i persuadere pote- rit^uimiserasiUorumtemporm liistorias evolvaiia, maximam»ne dioaminnumerabUem f uisse pauporuoi et oaptivorum multitudinem ez orebris hostium po- pulationibus fere ubique gentium faotam agnoscel ; quos ut Christianapietasaleret redimeretque^snpis- sime concionibus apte (A) persuasitiOt proprio exem - plo auditoreshortatusest : oum omniaprsBterquam inopi SU8B sustentationi et ministrorum neoessaria, (t) dandiseleemosynis, oaptiyisredimendis.csBteris- que misericordisB et pietatis openbus prsBstandis erogare consuesset.
27. Ulteriusque progrediens in yia Oomini R. an- tistes oarnem despiciens.et terram ; itaque {j) fre-
^ quentibus jejuniis, nooturnis vigiliis^asperrimocili- oio» flagelUs assiduis,et lacrymis uberrimefusis,ita corpus in servitutem animaBredegerat,ut ora palle- rent, et maoie amplnm vividumque oorpus Juatam non exoedens staturam»attenuatum esset. Quare yi- yens, aopr8Bsens,etfere in prinoipio sui pontificatus aS. Adelpho,qui fuit, utreor»Metensium episcopus, sanctus ao beatissimus fiut in concione appellatus : (k) adeoque fama sanctitatis et doctrioaB Petri Ra- yennatum archipreBsuUs totumrepleyerat ori>em,ut adeum undique ex diversis regionibus visendi studio* turba convolaret hominum;quique inyias soUtudines, aut csBcaseremilatebras incolebant mirabUem Pe- trum magis ibant spectaturi, quam ssBoulum : qui cumhocmundoglorioseluotansadversusinstruotas
D delinquenUum turbas aciem quamdam disponebat sanctitatis ;quoniam in eo virO| qui mundo sibique crucifixuserat, (/) vivebat, regnabat, etimperabat Ghristus.
29. Viva Dei templa construens sanctissimus pa- ator, nec inanimata,ubi UeuspeotUiari modo inha-
Ig) Serm. 77.
(h) Serm. 103, num. iS.Lege indicem serm. auct. V. Eletmoi. et v. Paup,
(i) Rodulph. et mss. qu8B vitam illius describunt. coBlum tantum saspiciebat.
0) Serm. i07, Rodulph. et mss. multa.
Ik) Serm. i07, sup.
(OSerm. Ii6.
57
VITA S. PETRI CHRYSOLOGI PER D. MITAM.
58
bitara eredimas, deserebat; quioiinmo RaveancB A evaDgelistamratas^inoxPlacidiamsoaiQoopprestam
joztamemoratam UrsianamflBdem divo AQdreeapo- stok> (a) a fuQdamentis Ecclesiam construzit, ubi ipsiusB. Petri imago visel>atur in lornice ipsius tem- pli vermicolato intezto opere,tazilisque depicta,cum piissimo epigrammate abeoeditum fuerunt^et quod Petrum nostrum ejusdem basiliciB fuisse condito- remclare demonstrat^cujusezemplumbocest (b) :
Aat bix hk aata est» ant eapta hie libera ref nat : Lox est, sBleveBit ecsli deeot nnde modenwm ; Aoi priYaudiem pepererant leota nitentem^ ladiisQiiMiiie jnbarsednso fnlget olympo. ManBora tmm radiis veraaatia eerae terenis, Gaacta^ sUereo pereossa in mariee saxa. Anctoru preiio iplendescnnt munera Pbtiu Hnie hoaor« hnic merilo trihnitsie eondere parva, Ut taleat spatiis amplam soperare cooacUs. NO modienm Christo est, arcias liene possidet aedes, Cnjin in hnmano consistlt peciore templnm. tadamea PBTane, Paracs fnndator, et anla. Qood domiu« lioc llominns. quod ractum, faclor etidem. Moribas, atqae opera Christas potsessor habatar, MdBo eoDsoeiana mediaior reddit et annm. Hnc Teaians fnndat paritoros gandia fletas GMCritam solidans percusso in pectore mentem. Ne jaeeat, se stemat hnmo, morboeqae bneates Anie pedes madicl, eara properaate, rechidat. Sspe metns mortis vits flt caosa beats.
Neqne hoo eontentus, aliam basilicam in bonorem S. Petri [e) apostolorum principis, cujus nomen et ipse ecelitos adeptue (cQ fuerat, incboavit, quam norte prasTentus aJ[>solvere nequivit; inndificatio- aeqne templi sanct» Crucis, et sacelii sanctorum Nazarii et Celsi, nbi Placidia imperatriz Augusta sapaJeruffl aibi delegrat, plurimum laboris et in- dostrisB adhiboit.
30.Et qa<miam memorata Placidia ex voto quod in ■azima maris tempestateemiserat,au8gutis8imum O.ioannievangelisttt templumRavennm construze* rat, et anzio soUicitoque nimis erat animo, quod dedieationem ejusdem juzta ritum tunc temporis in Kodeaia catbolica olMervatum a sacro antistito aestro eoneeqni nequiverat, eo quod nihil reliquia- roffl tanti viri Deiesset, quo posset dedicatio cano- niee ooocelebrari» (e) divum Barbatianum presbj- teruffl, sibi pro capellaDo inservientem, miraculis itt vita elarnm consolere decrevit» quanam ratione hnie rei snccurn posse suaderet : eztemploque viro Dei fnisse eonsiiium tradunt, ut una sacras in ipsa »de agerent ezcubias, Deumque in bac re sibi fere propitium ez animo orarent : oumque ter- tia vigiiiarum nocte ambo ante Altissimum in tempio astarenl, ecce Barbatianusvirumconspezit venerabiiem pontificiis amictum, ambulantem, ac tbnre basilicam sufficientem. Quem B. Joannem
{«) Rob. lib. 11, anno 433 et seq ; Rodalpb. et sbi.
(b) Legimtur bmc carmina in Rub., sub. ao. 449, ^ in Rodolpb. in Vita D. Chrjsol. Exstat templum sdhoc, sed imago et carmina non cerDODtur ; asse- raot tam Rob. et Rodolph. Ploriosque ood ea omoia sia tempestate coospexisse. Nunc templum c recen* tioritKis iostauratum ac dealbatum est ; ideo prae- tiicta ooo cistaot.
{c\ nab., sub. an. 438.
id) Serm. 107.
monuit ut et ipsa conspiceret;qu» iilico surgens» ubi sacros evaogelistm pergit, et moiitur amplecti ac deoscuiari pedes, simulacrum e conspectu de- labitur, et in manibus August» sandalium pedis ab eodem evangelista dimittitur, quod Iflstabunda reoipiens pie, sancteque deosculans, Valentiniano GaBsari fiJio ac universo populo mira ezsultatione commonstravit, et ita solemni ritu ac celeri pompa dedicationem tempii cumcoelesti reli'|uiaconsequi merita est ; baocque asdem cum regio cultu sacris imaginibus Augusta ipsa ornaricurasset ; effigiem D. Petri nostri easdem quoque apponi voluit, in forma sancti episcopi sacrum facientis, et stopen- tis ob coelitis prosentiam, qui preces de ore ipsius
g suscipere conspiciebatur.
31. Sic eodem ritu B. antistes asdem S. Joannis Baptista(/)reddiditsacram, ubipr»fatusBarl>atia- nus verus Dei famulus morabatur, cujus obitum ez levi quidem, sed pertinaci infirmitate divino, ut par est credere, afflatu Petrus prsBnoscens, Placi- diam tunc temporis Arimini commorantem admo- nuit ; qum e vestigio Ravennam advoians, Barba- tianum antequam anioiam ezbalerat invisit ; at- que illiuscadaver ablutum, unguentisque pretiosis linitum Gbrysologus ipseinmde prsBdictasepelivit. 32« Sicuti etiam sancti Germani Antisiodorensis episcopi ig) Britanni» apostoli nuneupati, qui Ra- vennsB ad Greatorem evocatus f uit anno Gbristi 435 Gorpusunguentis arabicasuavitate conditis obiitum ligneo loculo commisit, quo posset in Galiiamez-
^ portari, ut ipse moribundus poposcerat : cujus cucuiium cum interiori ciiicio PeUrus ipse sibi in bflBreditatem vindicavit, etAntoniusalterPauliere- mitarumprincipis liflBres»annos et ipse quindecim supervivens, in sunmia veneratione babuit.
33.Etquoniam nontantum in propriam,quam in aliorum eoclesias eran t admodum impensa B. Chry- soJogi studia, propterea sanctum Projectum (A) Forocornelianum episcopum, S. Gornelii Romaniin Gorneliensi £cclesiasuccessorem consecravit. £t(t) Maroeliioum olim piscatorem piscium Vicobaven- • tinflB .EcclesiflB antitistem pari consecratione Jordi- navit anno Domini ciroiter 449, quem appendiz ad Usuardi Martyroiogium cataiogo sanolorum as- criptum affirmat.
D 34. Ne vero quid officii, quoda)se proficisciposse arbitrareturerga populum Raveonatem sibi ccRiitus concreditum, prflstermitteret, in dasse oppido Ra- vennflB contermioo aquis potabilibusexpertecister-
($) Rub., aooo 433.
(/)Rub.,aoD0 438, Rod. et alil; est serm. S. Pe- trl Damiaoi io Nat. S* Barbatiaoi dte ultim. Decem- br. Vid. oot. Baroo. io Martyr. Rom. bac die.
(g) NatalisRub. etBar. t. V, ann. 431 et 435, etAntooio. u p. Uist. tit. 11. c. 17, {6. Goostat, presbyt. de Vita S. Germaoi : Rodulph. et Ribade ner. tam in vita D. Chrys. qoamin Vita sanct. Ger- maoi die 31 Jul.
(A) Serm. 165, cum not.
(t) Serm. 175, cum not.
59
IN 8. PETRCM CHRYS6L0GDM WIOLEGOMENA.
60
nam, quam alii fontem appellant, mira magnitu* dinis totius populi usibus duplioi alto muro oons« truxit et habuit.
35. Nec in tanta rerum sollioitudine, yel tempo- rum varietate diyini verbi praedioationem (a) vel e gradu, sive suggesto, vel e sede sacerdotali, seu saora exedra dominicis praesertim» et aliis festis die- bus omisit. (b) Verum manifesta luce saororum vo^ luminum mysticasreserans qu«stiones,et prmcepta Justitias ferebat in populos, et quee divinn virtu- tis erant pro captu auditorum aurea preedicationis su» eloquentia atque vit» sanetimonia docere non desistebat ; Deumque obiestabatur etexorabat {c) ut totamdoctrinnplenitudinemin auditorummen* tis infnndere dignaretor arcanum : adeoque vehe- mens erat iUius interdum concionis ardor, ut raptus divino qaodamfurorevideretur, (d)exquoomnium ora animosque ad se convertebat, verbaque illius sic popuios ieetiftcabant, ut vel in sBstu magno sese comprimerent audientes (e) : sioque amabiiis erat, ut voce semel in conoione amissa, (f) ab omnibus oommiserantibus et collacrymantibus efnisa ora* tione Deo fuerit commendatus.
36. Vigebat adhue ea tempestate inter Italos La- tini sermonis communis et vulgata prolatio : attamen cum adiebusCiceronis Jugiter adintertum dedinas* set Romana facundia, temporibus Ghrysologi pr» confusione et oommixtione Barbarorum oum Italis gentibus adeo constratajacebat^utpenemortuadl- oeretur. Nihilominus ne ab Ecclesia Dei penitus exsulRomana eloquentia foret» coslitnsconcessum, ut inter sacratos viros sspefloreret,sicutietid antis- titinostroad fruotum animarum singulari quodam privelgio donatum conspicimui ; dum ex eleganti atque diserta latini eloquii, interdumque Grseci, sermonis proIatione,ex acumine et gravitate ingenii, etomnium scientiarum copia eximium Ghrysologi cognomen adeptumexperimur. Plurimi namqueex Onecis, aliquorum sensu, qui paucit ante annissuo Joanni cognomen Chrysostomi indiderant ob Atticas eloquentiffi facundiam, Bysantio Ravennam ad Gas- sarem profecti, ejusdemque Gnsaris Aulici majorl ex parte nationeGraBci, Petri concionantis aurenm orationis flumen audientes, simulque in eo ingenii permaluri,et8incerse doctrinm limpidissimam uber- tatemet suavitatemadmirati, aureum sermocinato- rem,seu aureum PetriRavennatis archiepiscopi esse sermonem propria lingua eonclamare volentes Chry- tologum vocitabant : quod nomenexinde perpetua
A possessioneapudqooseumque singulariter retinere ig) meruit ;quod sermones iilius, quos ore protulit, aurei etiam in libro exarati, veluti exauro puHs- simo conflati, ac nervosius oonscripti adootis ubi- que gentiumprasdicentur.Tametsi Ghrysoiogusipse humilitatis ergo se pauperem spiritu (k), exiguum ingenii, et eloquii medioerem ftitebatur ,' et quam divinm Scripturas intelligentiam haberet, (t) sibi a Deo optimo masima ad saiutemaQicaarum emaoa- tam profitebatur,ut plurimis oonoionibui idab eo testatum fuisse perlegimus. Tantusque erat in boo viro Dei omnis humann gloriflB oontemptus, ut vei majorum gentilitia dimittens, se tantummodo Petrum episoopum Ravennatem appeUarot atque subscriberet. Genitommque nomine obliterato (J)
n filium evangelicum sancti Coroelii episcopi Foro- corneliani, a quo fuerat, ut supra memoravimus, sacris oblatus altaribus, se nunoupari magnopere IsBtaretur. Erat denique fir iste Deiea sauotimonia atque doctrina praedfhis, ut ni temporum injuriis ac bellorum inoeadiis«eaquiB seripsit acgeasitno- bis miserrime sublata fuissent, in utroque homine miraoulum magnum exstitisse cunctis perspicue pateret. 8ed quis soit an Omnipotens summss ea^ pientiaB oonsiiio hasc pauoula tantum ioiri permise^ rit| quo ez hislonge majora ouique prostudio spo» oulari daretur, et itaDeum ipsum ineanctis cdere, atque laudare?
37. Peirus igitur Chry$ologu$ Ravennatis Eoele« siflB praefulgidum decus, in vita miraoulis et sano* titate clarissimus (k) maxime eruditionis et eloquen-
^ tiflB theologus, neo non saoreB SoriptunB tinoerissi- mus interpres, Magnus ab Emin. Baronio in Annal. Eolcesiasticis appellatus, post multoe pro Boelesia Dei ingenti animarum fruotus exflmtlatot laboret, omnibusqueofficiituipaHibut.acpontiftoiomuaere annis duodeviginti tanctistime perfunctns, meritit cumulatut, et Spiritu sanoto plenus, diem repotitet tibi ooronsB divina tignifioatione prflsnotcent, tpi- ritnm redditurut ibi ubi ab Altissimo per creatio- nem ipsum reoeperat, et reno vationem (/) et Gome- liensem Eocesliam (dioam ego) sacris reliqutit, et tui depositione oorporis deooraturus,gradueonoilo natale solum repetiit. Gumque a beato antistite Projecto saoratisque viris, ao civibut univertis Iab^ tissime obviam egressis summo honore in patriam
D grate admodum piequefuissetexceptus ; postera die hora legitima in D. Cassiani ad aram ipsiusB.mar^ tyris tacrotflmetum MisseB sacrificium pro vivis atque
(a) Rodulph. Rub., an. 449.
(b) Rodulph. et multa mss. Vid. serm. 418 et serm. 437.
(c) Serm. 407 sic agebat Ambros. ut auct. est. Aug. lib. V Confess. c. 13, in fln.
(d) Serm. 43, num. 4. et 426, et 4tt9, 4. Rub. lib. ii^ sub anno 484.
(e) Serm. 54. (/)Serm. 35 et 86.
(g) P. Christoph. Yerucchinus in opere inscr. Porta aurea sacrfls Th. aperta ms. in ArehiTO PP.
Gapue. Bon. exist., ubi de 8. Petro Chrys. agit, quod sflBpius me audiente viTa voce confirmaYit.
(h) NaUJis, Rub., Rod., et quotquot de eo scrips.
U) Vid. serm. 436.
0) Serm. 5, serm. 39, serm. 94, serm. 95, serm. 409, serm. 436, per tot.
(k) Natalis, Trfthem., Baron. 1. 1, ann. 485^ et B, Pelix arch. Ravenn. in praef. inf. relata ante serm. Chrysol. Flor. et alii.
(0 Nat., Rub., Baron., Rod., Fior., et Breviar. sup. memoratum ac ms.
•1
VITA B. fWm GHRYSOIjOOI PBR D. MITAM.
n
defan^Deo tattotitsiiiieobtttUt. (a)Tiim attaii(6t| A qiii f^nenUttitti eonYtnepanl, allooutiit da ia* mfnonte tni obitut hora oommonefaoart plaooit. TomnlQaiqae tibi Jnxta aram S. Gattiani eiifont, taoram infulam aofogemmitquepretiotittimitdit- tinotam, oraterem aureum, et patinam argen- ieam myatioit figorit et oharaoteribut extouipiam» quibus in taoro fberat utut, artt B. Gattiani.haBro> ditario tuflt erangelion paupertatit Jure reliquit (d) Ratennatet Toro, qui illum teouii fuerant ut in deligendo optimo pastore iUTigiiarent ; oi?et autem laoe D. Gatiianum tummit honoribut ut prote^ querentor, ounotumque popuiumi ut fidem Gatho* Heam adTortut quvoumque Tartari inturreeturat legionet retineret, neoullo tempore a diTinit man« datit abtoederet, paoem Toram diiigeret, pattoret ^ eoleret, Teii>a Dei de ore iptorum libenter audiret, et monita talutit quttoumque ttrenue euttodtret, {t) dirina propemodom (laoundia et intimit prtt* oordiit hortatut ett.
38. Cttlerum eunetit toI ad prima ediaoryman*^ tibotqniepieneoommemorareTaleat,qoampateme omnet in Domino foeril eon8<riatut?qoam tanotit monitis et di?init eoUoquiit animorom modroret tobleTare tentaTeritf Tandem pontifloio ritu l>ene- diotione omnipotentit Dei tuper iiiot et eorum filiot in generaiione ot progenie per tBTom, ootlitut eio- rata, ol tigno tanota eruoit tuper eunotot eifbta, mm ad B. Gaetianiaram oonTertut ettdemptamque too oapiti mitram ad pedet Agni Dei pronol>it in ara oroeit oblati toper altare deponent, Deum et laneiumpatronumgenibutflexitdeTotittimepreea» ^ tot ett, ul migrantem animam tuam in ocelum re« dpereot, liatqiie pr» enterit flarunt obtulitte pre- eet : (d) Depreccrt^bsMii €at$UM$ mariyr, ini^remU from$ ; tum tkmu$qua$i wmaouiui fui a Comilia kii^i0disaniitiite im koeipiotmuplo nutritui : iio- rum ad tt repenuM animamnune omnipotenti Deo reddo, corpue outemmeum tiki commendo. Domqoe pffolixiot h»o et timiiia oraret, liominem ezototy trnnquilla et terena fiponte tpiriiom Deo reddidit, infdlat «temathiea teparatat ingloriareoeptomt qoarlo nonat Deoembris, tedente Leone pmmo poaUf. max (e) et Valentiniano III in Oeoidente, ao Theodoeio Joniore in Oriente imperatoribot Aogottit, annoTero Dominiquadringentetioio quinqoagetino» fflatit to« eirelter 44, eitaoram illlut oorput inore* D dibiii omniom doiore, ao pietate maxima a S. I^o- jeeto iptiut Poro GomeUi epitoopo, ut aiont, et eoepiteopit proTinoialibot de more, atque taooto
(a) Hai., Rod., Flor., F. Jac. Januent in le^enda S. Catt. mart. in t. an. Domini i582. Traditio pe- rennis, et veiuttitt. imaginet in tMle S. Cattiani Imolie.
(b) Rodolph. eiBalb.,an. 4M.
(c) Aeia yallioellGB et Rod., in quibat plurima T^ba et oratiooet ab eodem tanctitt. prolaiffi ha- bentor.
Acia VallicellaB Rodulph. ei mtt. mulia. (#5 In Brey. priedicio pro yeriori tempore obiitte Diior ann. 450^ eoneordai originale Annaliom
Donato Gomelientidiaeonoprimario, prope eorput el aram taneti Cattiani juxia eieetionem ejut, vene« rabili tepulohro tequenti die pott tedem iptiut ee« eletia oonditum loit; eoi onmium oontentu inter diTOt relato anaivertarii honoret in tetiimoniom Tit» pie taneteque trantaettt eadem depotitionit die fuere deereti ; etpoet quioqnennium, eitiineto Jam Dei graiia Attiiano forore, qui diu TatiaTerat Itailam, iumuiot tomptuote magit eodem in k>oo foil oondeooratot.
39. Mirabiiit tane Tirtot argentea patintB eaiiei ab eodem reliotie, eum aqua per eam demitta» et pie a fidelibot degottata ttBpittime raiHdi eanit mortom tanare» (/) el telmt pettilentet toUere ez« pertom tit; adqoflBmalanoliomnaiuraieremedioiii tofilloere eonttat» {§) qoo flt ot moiti oanino rabido qoe morto iMi undiqoe ad tumuium B. PelriChrj- ■oiogi oeta ejut yenerabundi, aquam potaluri et atportaluri eonTenianl. Ul>i ez lot tantitque hujut tanoti Tiri ezteinit reiiquiit palmio affeoiu Iradilit, litM toia patoa ioler aiiat pretiotioret memeimttt reliqoiat Tonembililer atterTator, eom calera ab eo donata aoii>ettoram ineendiit perierint, Yeifoe- rint hotliii popolatione direpta.
40. Vernmmirabiiiora profeetoiiliottoripiorarom monimentarelieia» inqoibot Toro aeumen ingenii» dootrintt tanetitatem,Terborum atque tententiarum graTitatem ettinoeritatem,tlruoturatqueelegantiaa, ae pene diTinamdieendi Tim non jam 6r«ei tolum» ted doeti omnet admirantur et ol>ttupetounl; (A) et tieuti aurum omni melailorum genero pretiotiut ae jueundiut ette toiet, (^tio Ghrytoiogi toripta in paueit quampiurima eruditittime atque elegantit- timeeompleotentiaomniumgraTittimaeiJuoundit-* tima exiiiere falenlnr : idque majori admiratione, quod non ex omnibut qum tcriptit^et quemadmodum teriptit(eommeniaria enim, epittolat» et aiia prtt* olari tui ingenilTOluminaeteroditionitdooomenta edidit)» (/) ted ez paudt firagmentit homiliarum, qutt temporum injuriit, teu l>eliorom inoendiitao popuiationiinit , tamquam ex butto perpauoa reliqui» tuperfueroniyinmoltitqoealterat», muiiiaB, eioon- laminat» Petnmi Ghrytdogumin tuit iueubrationi- butqumezttanti divinaromhumanarumque toien- tiarum bibliotheoam,oherubioum taortt Scripturtt interpretem, etabtolutum, nerTotum timui, etbre* Tiloquentem oratorem eztlititte prfltdioant. Unde apud oatholiootoonoionatoret aeooraiut sermo non habetur, obi tmpiut ruliium Ghrytologi eloquium non effdgeat. Quod ti videreomnia ab eo laoonioe
Florii nostri ; ei Baron. yel anno 449, vel 480. Sic etiam Rubeut. (f) Naialit, Red. et Experimeniuro.
termil
(e) Plin. lib. xx¥, cap. 5.
{k) Sixi. Seneos. lib. it, Biblioih. tancto; 8. Ant, ubi tup., I 7 ; D. Agap. Vieent. in praf. ad serm. Chrys. inf. relaia.
(t) Serm. 29.
ij) Rub. Trii., Rod. ei mti. omnia qute yiiam ejusdem perteribuni.
(13
IN S..PETRUM CHRYSOLOGUM PROLBGOMENA.
64
et perpolite consoripta digni f uissemuSydiTinum ma- gitquamhumanumhabui8Beiiigenium,8UiDmamque illius vim in Dei gloria et salute animarum impen- disse nostra omniumque «tashominum aperteco- gnosoeret. Sed Deus mirabilis in sanctis suis for- tasse Yoluit sio ex ungue cognosci leonem.
41. Nam (proh dolor I) periere ab ipso exarata exemplaria, aut ReyennaB, aut Foro Comelii ; et utrobique vel Theodorici Ostrogothorum regis Ra- Tennam ocoupantis perfldia, (a) qui cum Arianalabe tactus intrinsecus, et obvolutus extrinsecusesset, in catholicos desas viens eos, et omnia ipsorum templa, omnemque regionem illorum perdere et gladio ac igne consumere minabatur,tandemque Boetium et Symmacum, clarissima Italias lumina, quod contra
A potitaB ad unam in cineres suntredactsB. Quie vero ex omnibus qufls Ghrysologus scripsit remanserunt perpaucee homilie,breves quidem numero verborum, sed gravespondere sententiarum, a B. Felice^qua- dragesimo Raven. archiepiscopo,concionatore diser- tissimo, ex procipuis diversisque locis ac personis maximo labore et industria hincinde conqmsitffi,at« que divina volunlate exemplisquibusdam inventis, in unum, licetconfuseacindistinctenulio temporis ordine servato coactsB sunt, tamquam post uberem vindemiam perpauci recollectiracemi,circa annum Dominidecimumtertium supra septingentesimum. Quamquam» quas modo exstant D. Petri homili», non esse easdem numero, ordine et perfectione, qu» a B. Felice edit» f uerunt (g) liquido constat ; venun
Arianoses8entJnteremit;immoJoannemipsumhu- g postmodum currentiumuegligentiatemporum, ve^
Jusnominis primum pontificem max. vitiB sanctimo-
nia darissimum (proh nefas !) carceri Ravenn»
mancipatum, pedore, situ ac inedia consumptum,
vitam ob id terminare coegit ; nec non Balthasarem
ex famiha sancti Petri Chrysologi, {b) virum omni
sacrarum litterarum eruditione sapientem,quod tan-
tummodo ilhs temporibus urbem Ravennaminvise-
rit, pontif. max. in mortis genere consimilemreddi-
dit.Quare non levis conj^turasurgit perfidum regem
Ghrjsologi soriptaquflBoumque omni diligentia con-
quisisse, etRavenncB, et Foro Comelii,etapudip8um
Balthasarem» qui probabiliter ea possidere crede-
batur, et ea omnia una cum actis, et processu sanc-
titatis, et miraculorum sancti Petri Chrysologiigni
et consumptioni tradidisse ; ne quis ipsius doctrina,
librariorum incuria, seu aliquorum invidentiaquam- plurimas ex ipsis esse deperditas ; etex iis quAB re- manserunt partim obscuratas et contaminatas, et partim adeo mutilas atque perj^exas, (A) ut ne vix quidem a doctis intelligi queant. HaBc tamen qua- lescumque existant, usque eo sapientibus probatSB sunt, ut unico sieculi spatio duodeviginti vicibus, quod viderim, typis fuerint demandatffi.
43. Yel forsan antiquius Foro Cornelii circa an- num Domini quingentesimum quinquagesimum quar- tum, (t) cum Narses eunuchus, Justiniani CsBsaris prsBfeclus, etsuoDominotandemservusiofidehs, ut Ostrogothorum reliquias, quas ad Forum Cornelii conf ugerantyseque ibidem necessariis munierant,ra- dicitus exstirparetyipsumForum, urbem florentissi-
concionibus,6tcommentariiscontraAriano8,quibus ^ mametamplissimam, postlongamobsidionemade-
f uerat lingua calamoque omni tempore infensus, uti
vaieret; sanctimoniam, auctoritatem et doctrinam
ejusdem Herodes alter adversus suamperfidiam et
heresim pertimescens, Diocletianum secutus, (c)
qui onmesChristiaoflBreligioniscodicesjussit com-
buri, seu Juhanum Apostatam, (diqui studia bona-
rum ar tium ethnicis Christianisque magistris ademp-
tisChristianaBjuventutiimprobeeripereconatusest :
cum non sit tyrannis depopulatoribus regionum
(e) seu religionumefficaciusmachinamentumquam
ut libris tamquam firmissimis propugnacuhs ipsat
exuant. At brevi, Deo vindice, impius hic periit,
moxque in sui faoinoris pcenam cruciatus gehen-
nsB ignis una cnm Herode Joannis BaptistCB neca-
tore merito percepit aBlemos. D
48. Aut pariter RavennsB circa annum Domini septingentesimum, (f) tempore Damiani, trigesimi noni Ravennatumarchiepiscopi, dumabsumptain- cendio episcopi bibliotheca^scripturflB omnes Ulicre-
(9)
Rub. hsBc de Theodorico circa an. Domini 524. rmat. Baron. in Annal* DoUonus in Compend. et pleriq. alii.
Anu. Im. Florii Saxi, et aliorum mss. Eus. I. Yiii, cap. 2et 3. Historici omnes in Viia Jul. Joan. Gers. de Laud, Scriptor. c. 9. Rub. I. IV, sub dd. annis. Rod et mss. Rub. sup. asserit homil. a Felice recoilectar.
ptum, ac dira populationedireptumtemere etcru- dehterigniferroque funditus evertereaususest; eo- que postmodum Cassari indignato Longobardos in Italicum regnum e Pannoniis evocante, 0) Clephis illorum rex crudelissimus post sexdecim annorum intervallum juxta veteris Foro Comehi relicta vesti- gia, loco tamen ad multos passus mutato, et saftis anguste retento, uri>em eversam Vatrenum amnem intra se continentem firmissimo ponte super aquas constructo utrinque citissime resBdificavit. Cujus ca- strumadalteram fluminisripamaparteaustrisuper adhsBrentemcollem ambiturotundum munitissima ingentique fultum arce, (k) ut Ravennatibus finiti- misque civitatibusquasi perpetuum stimulumoppo- neret ; cum ab ejusduritie et firmitatesermonela- tino Castrum Immolle, hoc est castrum durum et quasi ferreum, arcemquehostibusnatura et situob- sistentem, tametsi secus moUes aquas exstructam,et ipsis undlque vaUatam appellare j ussisset^bre vi urbs
opus adhuc exstare in magna parte.
(h) Rod. et mss.
(i) Raphael. Vollateran. lib. iv Geogr. Tarcagnot. I. vu Histor. mundi. Dolionus in Compend. Hist. Ann. Iraol. mss.
(j) Ann. Imol. Biond. Foroliviin. I. viii. Hist. Rub. 1. 111, an. 577, et alii hist.
(k) Rub., TarcagDOt., Doiion., Blond. et pleriqae alii.
VITA S. PETRI GHRYS<M/)G1 NIR D. fiUTAM.
65
ipsa, arcis, Castriqiieiiomaii yolgoadepta, etoonti- A noa poesessione robaratanovissimearecentioribas qoasi per syncopen, iiinoncomiptoYOoabalo>Iaiola appeUari ,nec non scriptione notari consueyit. Qoam- qoani D. Cassiano dicatum templum in occidentali parta antiqusB urbis Corneliaeconstruotum.ubicor- pus B.Chrysologiquiesoeba(,an fueritabeTersione et incendio exemptum, Hon satis nostro tempore constat. Hoc tamen pro certo scimus, post urbis ex cidiumibidem oppidum sanotum Cassianum nuncu- palum ezsBdificatumfaisse, ubiet cathedraliseccle- siaetepiscopalepraBtoriumpermanserunt, (a)quoad 4gfn'H'^"i et Bononienses invicom sese bello pre- mentesoppidumillud postremoa Bononieasibus in- censQmfundituseverterunt,pr8Bfatamquearcem>seu castellumlmmolleafundamentisiaperpetuumsunt q demoliti. Unde postmodum ecclesia D.Cassianodi- cata, (6) sedes episcopalis, et sanctorum corpora multorum iliictumulo traditainrenovatam Imolen- uam urbem in lacunam translata fuere ; inter qusB fuit et corpasB.PetriClirysologiaddexteramsepul- cri D. Cassiani sub ara propria anno Dom.tSOO cd-
looatum, (c) quod anteaaTroilo Nc^ilio sl| lensi tunc primario inventum in eadem ubi i| obieratecclesiatumulohonorificentioriann^i 946 circiter fuerat conditum : dum templum| Barbaris foBdissime conspurcatum instauraiM rayit, etmunera non paucaab AgapitoII max. propter hfleo consequi meritus fuit.
44. In noTaautem etnunoexstante divi G in ipsa urbe eeclesia, (d) Mathasus Phaellui dralis ej usdem prflBpositU8,ex mandato Reven D. Simonirt episcopi sub anno Christi iW corpus B. Chrysologi sub ara propria conq\ invenit, attrectavit, recognovit, marmoreoq cophago fideliter supraipsum altare»quod es addezteramaraBsanctiCassiani pridiekal. S bris collocavit ; cumadlaBvamlapideo locul< altare B. ProJecticivisCorneliensiset episcoj pariter quiescant ; ubi hac sanctorum triad< ratoDeo, eorumjugiter patrocinium acivil ploratur, etexterisnon absqueiogenti Chrii rum fructu etspirituali lietitia ad Altissimi 1 et ejus beatorum venerationem.
AD OPPOSITARESPONSIO.
Et quamquam ea quflB anobisde Yita et Actis B. Petri Chrysologisincere scripta sunt, exauctoritati- bus in margine relatissatis probatavidentur,nihi- lominus, quia nonnulla eorumoppositioDenon ca- rent^propterea contrariis pro viriii satisfacere fui^ eonsiiiam, quatenus relata veritas clarius elucere, et in ea lectorisanimus placideconquiescerequeat.
i. Primo igitur Petrum Chrysologum patria Ra- vennatem, et EcclesiflB ComeliflB episcopum fuisse, et Blondus Forolivianus, et qui illum transcripsit (e) Jacobus Philippus Bergom. eremitanus, et alii peipauci istornm soeptares affirmant. Sed ni Blon- dos consueta librariorum incuria male transcriptus habetur, illum toto eoelo errasse aUorumattestatio- nes indioant, quie patriaCorneliensi inarchiepisco- pnm Ravennatem Petrum nostrum electum fuisse tradunt : ipseque Petrus sui ipsius testis omni ex- eeptione majcM* Foro Cornelii educatum, {f) sancte institntum, et sacris initiatum a sancto Coruelio iilius sedis flintistite constanter affirmat,sanctumque Projectum obprflBcipuum sui evangelicipatrisamo* rem in episcopum ejusdem Fori Conelli amabilius eonsecrat :qaodutique facere nequi?isset, si Chry- sologasipseComelianflBEcclesiflBprflBsul exstitisset, otcoieomque liquido constabit, qui sermonem illius in ordine 165, una cum nostris in eum observatio- nibas, legere non dedignabitur.
2. Apud Surium,Ribaden., et alios in Vita Chry-
(a) Hacenturhsecpluribus in act. Adtn. RR. cano- nic. in archivo cathedralis ecclesiaB Imolen.
{h) Tonc appellabalur Ecclesia Corneliensis, ut legi pluribas m actis, ut supra traditi etiam Glos. et Archid. in can. 12, dist. 63.
(e) Flor. HodulphusqueinVitaChrjrsolo^iJn fine.
(tf) Phaelli attestatio, quam infra retuli. FIor« in Ami. Im. ms*
soIogih8d)etur,eumdem consecratum episcop no Doroini 430,et post decennium abiisse. A impertienda est scriptoribus istis, cum haec Hieronymum Rubeum io prima HistorieeRavi tione iegentes erraverint in verba magistri Rubeus ipse in alteraejusdem historiflB editi
G rata corrigens electionem anno 433, et obiti no 450, cautius veritate perquisita asseverai gitur.
3. Antequam Rubeus suamederetHistoria rique homines vitam B. Petri Chrjsol. ad S chi papflB tempora producerenon dubitarun scriptionem Petri episcopi Ravenoatis duobus oiiiis sub eodempoutifie, actis inspexissent,^ etiam Petro nostro in more posita erat ; nil nus Rubeus multum multaque legens, ut aa veritatem nactns, nonillum qui conciliis sut ChrysoIogum,sed alium flJ) ipso Petrum fui: monstrat ; et seriem antistitum Raven. Ecch xens, Chrysologo decedenti anno Chri8ti45( nem suffectum usque ad an. 453 fliffirmat ;
l^ Joannem usque ad flmnnm 493,et Joanni Pe antistitem natione Raven., quifuitvigesimu tus archiprflBsul illius EccIesiflB, atque illisc< interfuit et subscripsit. (A) Id oonvincitur sensu Baronii ex epistola in ordine 37 S. papfls subanno Domini45i,ad Neonemepis Raven. data,quod sitoao vixissetChrysolog
(e) Blond. 1. de Italia Illustrata, re^. 6, i de Bergom. ia suppl. Cbron. lib. vi, ubi deRfl
{/) Serm. IW.
{g) Nota., in c. Cansilia saeerdotum, 17, c d st. 96, c. Bine, § cumque lecta esset.
(h) Non Petrus Altinas, ut aliqui affirman et ipse consiUo iDterfuerit.
«Y
tN 8. MrrRUM OHRYSOUKHIM PROtBGOmiti.
M
«tkfue faisflM^piMMpHtBieoB» ExaliitqaoqiMiKm ipmMndisratioiiibatetooiijMtttris noiipaooisim*- bat Rabeiifl supra vara foiflfla» qua de tempora obt* ta8B.Ghr7iologiiiarraTimat,eui afltentitBaroiiiati ad qaofl lectores remifliflfle eafficiat.
4. At qun diximofl priaia facie nimiflimpugaare videntur ipfliufl Chrjflologi verba diceatifl eermoiie i4tf : Christui eireaquingei^ wmoi iMiviMii iua tauMMpramcA ; ^rtu» tui lUe$ paiUur. Et quibue ia marguie ab ea qui primum flermonem edidit, foit Botatum» CAryaotof I #lat. Nam ti» dumbtieipfle protulit Terba, anni fore quingenti erantavirgiBeo partu^quiflB. Ghrysoiogum ad iUodueque lempufl Titam produKiflse negaverit ? Verumtaoien si prudenfl leetor adrertat TerlMi illa hiiflfle eontra Eutjeben et ejufl horeflim ab auctore nostro pr(^ta,nonaliO opportuniori tempore quam dum Tirufl id lethale per Dfli Eoolefliafl flerpere coBperat, hocipeum aetom fuiflse fatebitur : fledsupra Ofltenflum est hujaflmodi hnreflim ortam anoo Ghriflti 448,a coneilio generali Ghalcedoiuflexoentonim trigintaPatramaniioGhri- 8ti452 damnatam, et catholicam fidemroboratam extitisse rundequod anno 449 B. Petrus Eutycheti litterisrescripsit, eodem tempore populumconcio- nibufl instruxit. (a)Uuodatiquepostannosquadra- ginla et ultra a dicto conciUo Ghaicedon. facere non dittulisset. Circaquingentosannosmeritodixit ut de saeculo quingentesimi anni ccepto ac dimidiatOy quamquam nec dum completo, loqui yideretur ; prout ad ipsum Eu^chetem rescribent simili yer- borum phrase utut Yidctur, cum dixit : ChrUti ga- neratio po$t tot $mcula dUputatione temeraria veniu laiur, Ita ut ad refeilendumEutycheDlongisflimam centenariinumeri pr«8criptionem adhii>en8|locum ampliflcando» morem optimi oratoris uflurpaflflc nemo non videat
5. Juflflu S. Leonifl pap« ad Gbalcedonenflecon* ciiium adverflut Eutrcbetit beresim^ preter infra flcriptamreflponfloriam.S. Ghryflologumfloripsiflfle» et manuscripta, et impressa multorum docamenta tefltantur»ipsamque epistoiam exstare,et ante acta iUiusconciliidetcriptambaberipieriqueaflfleverant Verumhujusceret Yeritatem satie curiofleperflcra* tatttfl floiamad EuljrohetaflEiGhryflologi reflponfloriam epifltolam* de qua etiamomneflineminerehifltorieit incipientem : Tri$iU iigi triUee Uileratt etCi repe- rire potai.Nec tamen tot scr^itorefl alioqui Teridi^ oofl inhocomgiaoeoi^unctimarraflfleftfled¥eraUeel iaTduta dixiflfle eam iugiter ralmk Quamobrem» bm qutt flttpiiifl letena meditalufl eum» nmmt prudenfl leolor aAteodat
(•GonaUt apudomneflBu^ehflAemabbalem Goa* fliantiaop. fluam diflflaauaaflfle hnresim cireaaa. Dom. 4^8^ eoque temporea Flayiano illius August» urbit epjflcopo synodum multorum Patrum fuisse coactam, ut pestifero pro viribus oecurreret igni,
a) Serm. i4S, et aerm i75,
4) Lcg. %erui. 79, cum notat.
c) Marcell. Gomes in Ghroa» eii hafl liiUrflAaS.
k oontraque perfidum ae eotttumacem al>batem, et cjofl hsflreflim eanoniee fuisfle pronuatiatom.Qaod pertinaxButjchesgraviflflimeferenflope Ghrjflaphi eonuclii, imperatorifl cubicnloprafecti^ob peculiare odiom Flaviano infenei, oonficlisrationibusapad S< Leonem pont» max. per litteras de eodem Fiaviano eonqoefllufl obUnoitt ut flom. pontif. fluifl ftcriptifl Flavianum corriperet. G«Ceram pontifex brevi re* ceptiea Flaviano epieloUfl, et tolios caofltt legitiiBO prooeflflo halMto, ipflom ai>batem fa)eaflcrip8iflee,et tamquamhnreticum rite decftaratum redeqme dam- natum exelitifleeoogBovit* Verumtamen qoia demar ximafideiqa»8tioneagel>atarietdeoretoria reflpon* 810 8aneU88imi in terris GhrisU vioarii a fideUboe exspectabaturi doetis Patribus de oflo Reeleeifli oa«
g tholicfls defflreotem beatiflflimum Leooem, ot qoflt sentirmit aodiret, PetrumGhrjflologom vel Rotnam evocasse, qood credibiUue eet, (4) vd flaltem pro* oeflflom et ecta ad illam»tamqaamad flaneliflflimum el Latine omnium tuno temporis Patrom doctiflfli« mum GrflBCflsque Ungoa peritam, traoflmifliflflei ot diflcuflflo proocflflu, et tota quiestfonit veritate inda^ gata, qu» sibi viderentur pro fidei coaiprobatione flcriberet idque Petrum praBcipuum catholic» veri- taUs magistrum libentissime pro Ecclesia Deifecis* 80, nemo mentis compoe negabit.
7. His tamen studiosut lector id opponat, quod in concil. Ghalced Jiusquam apparetepifltolam Ghry^- flolog.isedtantumsanctiLeonispapefuisse lectami quinetetipseUbentersubscribenedicamepist.iUam
p sancULeoniepapa in ordine 10 incipientemLeclM dUectionUtum Uiteiii, etc., abipflomelGhryeologo f uisse in substantia compo8itam,acdi vo Leoni obla* tam : et ne peculiarie Eccieeia prmeul, eed univer- aaUs pastor, et qui B. Petri apostoU sedem tenebat io terris, at eongruum erat,veritatem fidei qumren* tU>U8 declararet»atque e via veritatis errantemeor- riperetvproprioeanctiLeoQienomineluiflaeeoriptamf Flaviano epiecopotranemisflflm, omniboe verooa- thoUcie oommunem. HincforsanaUqui negflroat(c) ab ipeo flancto Leone oompoflitam» eum maaaM fl^lo et dodrioa a reliquifl ipfliufl Utterifl difltare videatur. Verumtamenin ea non animadvertentea aeumeningenU«flententiarum doctrinam et eloquen* liam» fline uUa, utarbitror, rattone nonCteyeologo nofltro, flod aUifl aBcribere n<Mi dubiiarattL
D i« NoB tamen infieior beatumLeonemdodorenfl maiimum at elegantiseimttm aoceptam a D.Petro RaveMata epiaiokm proprio traneeripaiflae fll^o,al aUfoaflttO marte aflcripfliflfla ; nihilominufl ineanen potttitdivinum Ghrjflfldogiingenhimelfliiasaottmea omDiuo celari.Et hflMafltUia circulariflapifltolaFla* viaiiodaia,etU>tiu8qu(B«tionis veotUatedeeretoria a consUio Chalced. 630,Patrum magna veneratione recepta,quam Petrum Chrysologum scripsisse tradunt auctores, (d)licetnon bene se explicent, vet eorum
Trosp. diclaljis sanclo Lconi pap.ne. Id ipsum putavit Gennad. de Viris Uluslr. cap. 84. (((j Esi io coacU. Clialced. actio %, pag. 204, in
1
<•
VttA 8. »TIU CHRVSOLOOI PVi ft« mtMi.
H
nripta «d notlra tampora eorrupta porreaeriBt. HMqiio OB illis iogooii oiei diuluma obforvatio» si idhac eanain haud estnaotaTOritaloai»foria8ioaii- quibus argumentum esse poterit, quo saniori judicio iliam inyestigare aveant.
9. Ex dictis deaetateD.Petri satis constatefflgiem iptiiuaoetro temporeexveroabaliquibusnonfuisse exproetam,dum iliamnoaylrumquadragenariuiDt sedsonofli grandiBTsm reprasontaro oonspioimtts ( Torumenim rero pictoreseftorooodoai qoo toriptorei dooepti, qmD.Potrumjaiafornoeeniinariumdeoei- •isso litlerismaodaruat^poesent inaliqaaparte es- ousari, rise Tirum mondum certequinquageBarium pinxisse dieerent|Sed jejuniiS|Oratioa6,vlgiliis,stu- dio, Terberatiooe»ciiifliis»iaboribuiotlaorjrinisus- qaoooe(xtenaatttm,uliopt«uigenarii poHuiiBagiDem pm se ferreTideretnr. Teraigitur et probataipsius Chrysologi effigies opere Termiculato ela borata vist- tur RaToniusin testudioochorimetropolitaomeccle- sifle,qaee Tir um Tonorabfitm annorttai 44 ad eumaram oxprfmere Tidetur, TiTidafaeie,barfoa sobrufli,otl!- belium prsB manibus lli signum ^ingularis ^us doctrioe» tenoatonu
10. Mirttm, si Tel dies obilns iaBetaisimt hutoioe Tiri nim esset in quasstioiie positus ; alii enim, at Petrus de NatalibuSy (&i taronids in Martjrologio Boaa* aoAonal. Ecolei.>iTiionasDoceml>risol>iisse edixerunt; alii Tero, ut Rubous, et nss» multa^ iii nonas ejusd^m meliSfs decessisse seripserunt.Atsi fcBdeit disiinctionis procedamus, nullam prorsus ooAtrarielatom lootor oSeodet. ObiitsiquidemD. P. Cbryeoiogas nr Beoas Dooembrie^ propo meridion, Imte aramD. Gassiani in templo, ut hal>eat mont- nenla nostra ; at sacrum ej us cadaver Donilisi pos tera dio TOiperifuilsopultttresBandatum;cttmquoTetos ioelisiM aoetm ooniuotado peroonis exslilerit as- flouffleone^lebrandideposltioms dieffl,qtteamdmodom et EoclosiaRavennas, tuncnoblscuffl conveniensad Ruboiaiqttotomporo id ipiumprMtitiiso liqttot»ta- eifi nogotio deeipi potaofo soriplorei cpi iv boms Mtteris decessisse mandarunt, videntes eadem die ab hii ooolosiis anniversarioe honores D. Petro nostro deteii Poffo Forrottus et Garrarius hiatoriei Raven- Batoa. norioiquo nostert el porretBstnm eceloria) Imolen. ejosdeffl sancti Petriofflciumidiemobitus iv Honas, depositioois autemuu ut diximus,fuiaso do- mQsslraiii$BBdoaBOilriaiu»abaU»siTaoaaiDeoeflh brio anima hu jos eacH poBifleif reooHlBf fsiliTites saocta.
li.Quibusdaun soiolii taooQiftfflum et breviloqulum iomeUiiimi 4eolorii BOiM haittd tnAegre probatiun ilioquioeoBifiiiiitts/iolbus brovitiilomdiiliBgttoatei,
ML Roitt. aB. I#09. QnseeLallaoqBeroMtt BaroB. In AbbbI. Ioa. TI, iB* 4Mi et Boe infra porieri- psimas.
(a\ Arist. de Arte Rhet. lib. ui.
(hS Cic. 1. 11 ad Qoiat. fratrem.
{ej Horat. ad Pison. de Arte poetiea.
(d) Fior. in Ann., abi de Ghrjsol. agit.
\e)r-' * -- " "^ — -~ *—
Nasiani.orat. i^idePaoperom Amore ^Seneca
A alteramprobaBdam^improbaBdamalteMmessodi- oimtts: primamque osie que iubjeotie rebui propor- tionoreipondeC» (o) ubi taatum verborum eet quan- tttm adittbjeotam eontontiam neoeiiiiitexprimen- daffl; hanccerte aliquaffl apud eruditosobscuritatem parere negamus.(6) Secundam Toro inmqualem esse, etaliquoad8ul^ectmreiexpres8ionem(c)carentem, illamque unam tenebras habere nondubitamus,de qaaD. Aug. tract.67 in Joan. inquili BH ipsa brevi- toi aUerm ok$eHriia$Mqmn boo Tideat breviUtem aChrysologoin sermonibus adhibitaffl,ubi textusal- leralioorrttpCiTe noa habontur^ noa solum sutyocUs rebusproportJone adaBqBatam/fO verum etiamdilu- eldam.acumine omatam,et ingenlis erttdltistaBto- pere aptam, ut eam improbate fatuum, si non in«
Q t>iuffl,quisque sapiens judlcare queat? HoOqoe gooere dicendi grandiloquo cum amplaet sententlaramgra- vitate, et majeetate Terborum ante usum f uisso reor, qaia Natianzeoi seBsu,(e) Quid^idfaeikpereif^Umr, fUcitequdquein eontemptumvenit^ntqueinomnequod desideriumnQ$trumfu$itp eupidilatem eisercet. Tel qttiahoogenasTirtuteomtoriipnHtAt»qttoraadaio4um 00 quie de PhoeiOBis broTHite a IHalaroho in i^tioos seripta fterontur,id apta sunt indicare, dum alt (/): Ph<h eionis in dicendo bnmtatem omne$ admirabantur, fuippe P0ly$uctu$ Dema$ihenm aiebai e$$e orata- rem ampii$$imnm, Phoeionem mroper$uadendo gra^ vissimum: brevissima enimefus dictione uberrimas sententiascontineri, Quamobrem Demosthenes cxte- rosnm ma§nifaeien$,$olitu$ dicere iradUur utPko- eionem$urgere eonepemmett ¥efierumm$arumf4th
C dittsjam surgitMmc paucula si antea scioii libero mO' ditatifuissentintultuaforsitaoinferendisjudiciiscau' tiorosoxstitisiettl» nee iasuareproiieBsioaerepr^ hen«biles foreat.
12. Sermones D. Ghrysotogi numero eontom t!- ginti duo fulsse Siiius Senensia, {§) 4A ejus Ui hac parto tranieriptoriMiamHnuitradideranttA): etni orror in ^nsoribendo foiti oodosSeBOMiistrttoeiis omnino fueritoportet,cam in etemplaribusimpros- sisetmultlsmss. centum septuagintasex videantur; (%) qttaoM[ttam ex iilis qniBqtto mmU aompo iorm* M, 407, 4t8> m m et i4f, qoos ChrTsotogam bo- stmm haud dictaneoonjicimus,ut etiam tn eos no- strm observalionea demonstraot. ta. Ethflsepiittcaittiil»oaBdidekalor#4ttobtaR«
D taTotusliiiimoram toaiporamy et TBriaaliam eeri- t>torum obscuritate diutumisinTestigata iaboribns scrutator veritatis,non temerarius assevef ator,dl vino afflante Spirita ego^ui lyneoBi noa suoi» vix ropo- rlre potai ;qa»iBaBafli 8impHoitercofiala,ttlTidee, ad Onudpofeotls i^oriam, B. Cht^sofofi TeBeitttlo^
eplst. TO.
(/) Apud Granat, in Collect. moralls phHoSophils tom. II, Etog.
(jo) Lib. IV, Blbl. sanctae,
(A) Descr. Ecclesiast.i ubl de Petro Chrysol.
(i) Id Bibl. Patrum quarta edU. tom. YJinprijic., ubi de Pet. Chrjrsol. meminit Auct., dixit aliquos serm. non fuisse ab eodem dictatos.
n
IN S. PETRUM GHRYS(HX)GUM PROLEGOMENA.
«7
nem, ao oivium nostrorom spiritaltm l«titiam,Y6l A preBolarapiaque eruditioneprsditisperpetuoinhaB- catervas, si quaB futurie sint, contradicentium sequo rere vaieam» et ob id aBtemaB immentaDqua Veritati aQiinoexspectantiUtmultiplicatadisquisitionemagis juges persolvam aBterna per secula grates. magisquesumroa YeritasinnotescatyCui unacum viris
TESTIMONIA.
Pro majori testifiaUume aliquorumf quse iunra m Vita Auctoris memoravimut, aecipe^ candidehctor, litteras D. Ckryeolooi ad Eutychen^ epistolam S. Leonie papx^ Dom. Mathai Phaelli aitestaikmem, aliqua D. Petro elogia Scriptarum. B. Felicts in aliquat ChruosL Ser Sermones prsefationem, ac. Jtev. P. Petri Rodulphi episcopi SenogaL epistolam ad senatores ImoUnses.ut infra.
1 fuisse tam seras, et gestorum episcopalium ordine
recensito, tandem, quid apud tos scandali contige-
Epistola S. Psnu Chbtsoumii ad Eutychen hsere ticum Dilectissimo et merito honorabili filio Eutjcheti pre- sbjtero Petrus episcopus RaTennn,
Tristis legi tristes litteras tuas, et scriptamoesta moerore debito percurri ; quia sicut nos pax Eccle- siarum, sacerdotum concordia, tranquillitas plebis gaudere facit gaudio coelesti ; ita nos tfaigit et de- jicitfraterna dissensio, prsesertim cum talibus oria- turex causis. Triginta annis bumanae leffesbnmanas adimnntquaesiiones ; etCbristigeneraUo, qnae di- Tina lege scribitur inenarrabilis^post tot saecula dis- putatione tamerariaTentilatur? Quid Origenesprin- cipiorum scrutator incurrerity quomodo Nestorius lapsus sit disputans de naturis non latet prudentiam tuam. Magi Jesum in cunabulis Deum mysticis mu- neribus confitentur, et sacerdotes, quis sit, qui Tir- ginali partu de Spiritu sancto natusest, dolenda in- terroffatione disquirunt ? Cum Tagitus daret Jesusin cunitfgloriam ii excelsis Deo clTmat c«lesUsexer. S ^Tnon^^^tir:" ^^h^^--.-, ««u. •.
citus ; et modo, q"»f d2ifiJ??j?*°t i^LT.f^?^^^ ^ 2. Nesciens igiUir quid deberet de Verbi Dei flcctitur coeiestium, terrestnum, etmfernorum;ori- p. ^ . .
commoTetur ? Nos, frater cbaris-
rit atque contra integritatem fidei exortum fuisset, " agnoTimus : et quae prius Tidebantur occulta, nunc nobis reserata esse potuerunt. Quibus Eotjcbes. qui presbjterii nomine noDorabilis Tidebatur, mnitom imprudens et nimis imperitus ostenditur, ut etiam de ipso dictum sit a Propbeta : Noluit intelligere, ut bene ageret, iniquitatem meditatus est in eubili suo (Ps. XXX T, 34). Quid autem iniquius quam impia sapere, et sapientioribus docUoribusque non cre- dere ? Sed in banc insipienUam cadnnt qui cnm ad cognoscendam Tcritatem aiiquo impediuntnr obsoo- ro, non ad propbeticas Toces, non ad Apostolicas litteras, non ad ETangelicas auctoritates, sed ad se- metipsos recummt. Sed ideo magistri erroris exi- stunt, quia Tcritatis discipuli non fuere. Quam enim eruditionem de sacris noTi et Tcteris Testamenti pa* ginis acquisirit, qui nec ipsius quidem Sjmboli mi- tia comprebendit? Et quod pertotum mundum om- nium regeneratomm Toce depromitur, istius adhuc
m-
ginis ejus qoaesUo
sime, una cum Apostoio dicimus : Etsi nommus Js- sum secundum camem, sed nuncjam non novimus (II Cor. T. 16) : nec possumus curiose perscmtari, qui jubemurbonorem dare, etUmorem reddere, et cx- spectare, non discutere, quem iudicem confitemnr. Haec brcTiter respondi, frater litteris tuis plura re- scripturus, si ad me frater, et coepiscopus noster FlaTianus aliqua de bac causa scripta misisset : si enim tibi displicet, quod qnidem scribis, tibi ipsi electum judicium ; nos quomodo de bis judicarepo- terimus, quos neqne Tidimus, propter absenUam, et qood inteUexemnteomm taciturnitatenescimns ? Ju- stus mediator non est, qui sic nnam partem audit ut nihil alteriparU resenret. In omnibusautem hor- tamnrte, Crater honorabilis, ut his quae a beaUssimo papa Romanse ciTitaUs scriptasuntobedienteratten- das ; quoniam beatus Petrus, qni in propria sede Ti- Tit, et praesidetyprsestat quserentibus fidei Tcritatem. Nos emm pro stndio pacis et fidei extra consensum Romanse ciTitatis episcopi cansas audire non possn- mns.Incolnmem tnam dilecUonem Dominus tempore longissimo conserTare dignetur, charissime, et ho- noraUssime fili.
Exstat hxe Epistola in fine Sermonum D. Petri Chrysologiin Bibliotheea Patrum Aedit. tom. \^part. 11, cum notis et variis tectionibus Gerh. Vossit. Bst etiam ante acta eoneil. Chalcedon. IV Grace Latine- que conseripta^ et in Annat. Baron, tom. Wl, et in Vita Chrysotogi a Petro Rodulpho conseriptdy et in arehivo senatus [motse retata.
II.
Epistola S. Leonis papa primi ad Flavianum Con- stantinopolitanum eptscopum eontra Eutyehetis per- fidiam el hceretim. Leo episcopus dilecUssimo fratri FlaTiano Con-
stant. episcopo. I. LecUs dilectionis tue litteris, quas miramur
caroaUone sentire, nec Tolens ad promerendum in- telligentiae lumeninsanctamm Scripturamm latitu- dine laborare, illam saltem communem et indiscre» tam confessionemsoUicito apprehendissetauditu,qua fidelium universitas profitetur credere se in Deum Patrem omnipotentem, et in Jeium Ghristnm fiiium ejus nnicum, Dominnm nostrum, qui natus est de Spiritu sancto ex Maria Virgine. Quiftras tribus sea- tenUis omnium fere haereUcomm macbina destmon* tnr. Cumenim Dens^et omnipotens, et eternus cre- ditur Pater, consempiternuseidem Filius demonstra- tor, et in nullo a Patre differens, quia de Deo Deus, de onmipotenteomnipotens,de«Bterao natusestcoes- terans : non posterior tempore, non inferior potes- tate, non dissimilis jsloria, non diTisus essenUa: idem Tcro sempiterni genitoris unigenitus sempiter- nus natus est de Spiritu Sancto ex Maria Virgine. |v Quie naUvitas temporalis illi naUTitaU diTinae et ^ sempiterncB nibil mmuit, nihil contulit, sed totam se reparandobomini, qoi erat deceptns, impeodit: ut et mortem Tinceret, et diabolum, qui mortis habebat imperinm, suaTirtutedestmeret.Non enimsuperare nos possemus peccaU et morUs auctorem, nisi natu- ram nostram iJie susdperet et suam faceret : quem nec peccatumcontaminare^nec mors potuitdetioere. Conceptus ^uippe est de Spiritn sancto intra oteram matrisTirginis, qufleita illum saiTa Tir^nitate edldit qnemadmodnmsialTaTirginitateconcepit.Sed sibnnc ac ChrisUantt fidei fonte purissimo sincemm intel- lectum baurire non poterat,quia splendorem perspi* cun TcritaUs obcsecaUone sini propria teneorarat, doctrinse se ETangelic» snbdidisset, dicenteMathseo: Liber generationis Jesu Ckristi filii David, filii Abra- luimdiatth. 1). Aposlolica) quoqne preedicaUonis cxpeUsset inslrumentum^ et l^cns in Epistola ad Romanos, Paulus servus Jesu Christi, vocatus uposto- tus, ugrsgatus iuEvangeUum Dei, quod ante promi- serat per prophetas suosin scripturis sanctis de Filio suo, quifactus est ei ex semine David secundum car- nem (Rom. i) ; ad propheUcas quoqne paginas piam
73
VITA S. PETRl CHRYSOLOGl PER D. MITAM.
n
soUicitudinem contulisset^etinYenissetproniissioneiii A Dei ad Abrahani dicentis : Insemine tuobenediceniur omnesgentes {Gen. xxi\), Et ne de hujus seminis proprietate dubitaret, secutus fuisset Apostolum di- centem : Abrakce dicUn sunt promissiones, et semini ejus. Non dicit et seminibus quasi in multis ; sed^qua- si i» uno, et semini tuo^ quod est Chrislus (Galai, iii). Isaiie quoque prsBdicationem interiore apprehendis- set anditu dicentis : Ecce virgo in utero concipiet, et pariet filium, et vociUnturnomen ejus Emmanuel,quod esi interpretatum Nobiseum Deus (/5ai.vii).Ejusdem- qae prophet» fideliter verba legissct : Puernatusest nobis, filitu dalus est nobis, cujus fotestas super hu- merum ejus, et vocabilur nomen ejus magni consilii AngeluSfAdmirabiU\Consiliarius^DeuSf Fortis, Prin» eeps paciSy Patei' futuri scecult (IsaL tii). Hffic fru- stratorieloquens ita Yerbum diceret carnem factum, ut editus utero Yirginis Christus haberet formamho minis, et non haberet matemi corporis veritatem . An forteideoputaTitDominuninostrumJesumChri- B stum non nostrie esse natur», quia missus ad bea- tam Mariam semper virginem angeJus ait : Spiriius soMeius supervenietin te, et virtus AUissimi obumbra' bit tibi, idewiuefet quod nascetur extesanclum, t«o- cobiiur Filius Dei {Luco! ii) ; ut quia conceptus Yir- ginis diyini fuit operis, non de natura concipientis nieril caro concepti ? Sednon ita nobis intelhgenda est illa generatio singulariter mirabilis, et mirabili- ter singularisy ut per noYitatem creationis proprietas remota sit genens. Fecunditatem enim Mariffi vir- gini Spiritus sanctns dedit : Yeritas autem corporis sumpta de corpore est, et Mdificante sibi saptentia domum {Prov. ix). Verbum caro factum est, et habi- tavit in nobis (Joan. i), hoc est in ea carne <|uam assumpait ex homine,etqaam spiritus Yit» rationa- lis animavit.
3. Salva igitur proprietate utriusque naturse, et in aiuuD coeunte personam» suscepta est a majestate hamilitai,a Yirtute infirmitas, ab aetemitate morta- c Jitas;et adresolTendumconditionis nostrae debitum nataralDTiolabilis naturaeestunita passibiIi,ut,quod nostris remediis congruebat, unus atque idem me- diaiorDeiethominumhomo Jesus Christus, etmori- poaaetex ano,et mori non posset ex altero.In integra eivo Terihominisperfectaque naturaestDeustotusin sai8,totas innostns . Nostra autem dicimus^quffi in no- bis ab initio Creatorcondidit,et qusereparandasusce- pit. Namiila»qu» deceptor intulit,et homodeceptus admittit,nallom habuere in Sal?atore?estigium.Nec guia communionem humanarum subiit infirmitatum, ideo nottrorum fuit particeps delictorum.Assumpsit formam serri sine sorde peccati, humana augens,di- ▼ioanon minuens : ouiaexinanitio illa, qua se inTi- stbilis Tisibilem prsebnit,et Creatorac Dominusom- Diam remm unus Toiuit esse mortalium, inclinatio f^t miserationis.non defectio potestatis.Proindequi manens in forma Dei fecit hominem,idem in forma serTi factus est homo. Tenet enim sine defcctu pro- [) prietatem soam utraque natura. Et sicut formam serri Dei forma non adimit : ita formam Dei servi forma Don miDuit. Nam qui gloriabatur diabolus ho- minem soa fraude deceptum diTinis camisse mnoe- ribos, etimmortalitatis dote nudatom duram mortis solnitae seoteDtiam, seqoe io malis sois quoddam de prflBTaricatioois coDSortioioTenisse solatium , Deum qaoqne justitiffi exigente ratione erga hominem, qoam io taoto hooore coDdiderat,propriam mutasse seDteDtiam ; opos foit secreti dispensatione consilii, at incommotabilis Deus (cnjus Tolnntas non potest saa benignitate priTari) pnmam erga nos pietatis sas dispensationem sacramento occulttore comple- ret, et tu>mo diabolic» iniquitatis Tcrsutia actus in ealpam cootra Dei propositum oon periret.
i. logreditur ergo hscmuDdi infima Filius Dei dc coslesti sede descendens, et a palerna gloria non rc- cedens doto ordioe, ooTa oatiTitate ^eneratus.Noyo ordiae, qoia ioTisibilis io sais Tisibilis factus est io
Pauiol. LII*
nostris ;incomprehensibilisToluit comprehendi.Ante tempora manens esse cospit ex tempore. Universita- tisDominus servilem formam obumbrata majestatis suaBimmensitatesuscepit. Impassibilis Deusnon de- dignatus est esse homo passibilis^et immortalis mor- tis legibus subjacere. NoTa autem nativitate genera- tus, quia inviolata virginitas concupiscentiam ne- sciens carnis materi&m ministrarit. Assumpta est igitur de matre Domini natura, non culpa : nec in Domino Jesu Christo ex utero rirginis genito, quia nativitas est mirabilis, ideo nostrae est naturae dissi« milis Qui enim verus est Deus, idem verus est ho- mo et nullum est in hac unitate mendacium, dum inTicemsuntet humilitas hominis» et altitudo deita- tis. Sicut enim Deus non mulatur miseratione, ita homononconsumiturdignitate. Agit enim utraque forma cum alterius communione quod proprium est, Yerbo scilicet operante, quod Yerbi est,et carne ex* se(iuente, quod carnis est. Unum horum coruscat miraculis, aliud succumbitiojuriis. Et sicut Yert>um ab aequalitate paternse gloriapi non recessit, ita caro naturam nostri generis non reliquit.Unus enim idem- que est, cjuod sspe dicendam est, Tcre Dei Filius,et vere hommis filius: Deus perid^quod/nDnfurtptc; e^-ai Verbum, H Verbum eratapud l)eum,etDetis erat Ver- bum , homo per id, quod Yerbum earo factum est, ei habitavittn nobis : Deus per id,quod Omnia peripsum factasunt, eisineipso facium estnthit: homo perid, quod Facium estex mulier$,factum 5tt&/^f .Natiritas carnis manifestatioest humanee naturse^Partus Yirgi- nisdivinseestvirtutisindicium.Infantiaparvuliosten- ditur humilitate Tenarum, Maj^nitudo Altissimi de- claratur Tocibus angelorum. Similis est mdimentis hominum. quem Hcrodes impius molitur occidere. Sed Dominus estomnium, quem Magi gaudentsop- pliciter adorare. Jam cum ad prsecursoris sui Joao* ois baptismum Teniret, ne lateret quod carais Tela- mine teffcretur, tox Patris de coelointonans dixit : Hic est Filius meus diledus, in ^ mthi bene com' vlaeui (Matth, it). Quem ita^ue sicut hominem dia- Dolica tentat astutia,eidem sicut Deo angelica famu- lantur officia. Esorire, sitire, lassescere, atque dor* mire evidenter humanumest : sed et de quinauepa- oibus (juinque millia hominum satiare, et largiri SamaritaneB aquam vivam, cujus haustus bibenti prsestat ne ultra jam sitiat ; et supra dorsum maris
Siantis non subsidentibus ambulare, et elationes ' uctoom increpata tempestate constemere,sine am- ' biguitate divinum est. Sieut erffo, ut multa preeter* eam, nou ejusdem naturs est flere miserationis af-^' fectu amicum mortuum,et eumdem remoto quatri- duanffi aggere sepulturfie ad vocis imperium excitare ^ redivivum ; aut, in Hgno pendere, et innoctemluce' conversa omnia elementa tremefacere ; ant claris ' transfixum esse, et paradisi portasfidei latronis &P€^. rire : ita non ejusdem natnrae est dicere : EgoetPa^' ter unum sumus (Joan, x); et dicere : Pater ma'^^ jor me est (Joan. xit). QuamTis enim in Domind Jesu Christo Dei et hominis una persona sit ; aliud ; tamen est, unde contumelia in utroque communis ;^ aliud, unde communis est gloria.De nostro enim ilif est mioor Patre humanitas, de Patre illi est aequali^ cum Patre diTinitas. ^^
5. Propter hanc ergo unitatem personae in utraqbe ' oatura intelligendam ,et Filius Hominis legitor descett^ ' disse de coelo,cum FiliusDei caraem de ea Yirgiii^r de qua est natus, assumpserit. Et rursus Filius Dtv cmcifixus dicitur, ac sepultus cum haec non in dHiH' oitate ipsa, qua unigenitus consempiteraus, et c6ii''^^ sobstantialis est Patri,sed in naturse humanee sit^iti-^ firmitate perpes8us,Unde unigenitum Filiom Dei thi^^ dfixum et sepultum omnes etiam in sjmbolo cottfi^ temur secananmillud Anostoli, Si enim cognovisti^t;' numguam Dominum mqjesiatis crueifixisseni (I Cdf.^' ii). Cum autem ipscDominus no8ter,atque SalvAi^f' fidem discipulorum suomm suis ioterrogatioiUMr emdiret, Qti«m,iDquit, dieunt homines esse FiUUfA^i]
3 ' '^'^"
78
iN i. t>ETRUN( CMkYSOLOGUM t>ttOLBGOM6NA.
H
minU(MaUh, xti) ? Gumque illi diversas alionimopi- A vera diTinitate humanitas^Decsine rera credatQrhu-
manitate diyinitas.
6. Gum autem ad interrogationem exanimis Testri Eutjches responderit dicens : Gonfltcor ex duabus naturis fuisseOominum nostrum ante adunationem, post adunationem yero unam naturam confiteor ; miror tam absurdam tam(|ue penrersam ejus profes-» sionem nulla indicantiam increpatione reprefae&sam, et sermonem nimis insipientem nimisque blasphe- mum ita omissum, quasi nihil quod offenderet esset auditum ;cum tam impie duarum naturarum ante in* carnationem unigenitus Dei Filius fuissedicatar^qiiam nefarie, postquam Verbnm caro factam, ett natura in eo sinffularis asseritur.Quod ne Butjches ideo Tel recte, Ycrtolerabiliter sstimet dictum.. quia nnlla Tcstraest sententiaconfutatam,sollieitudini8 tuas di- ligentiam commonemus,firater charissime, nt, si per inspirationem misericordiffiDei ad satisfactionemcau* sa perducitur, imprudentia hominis impeHti etiam B hac sensus sui macula per te purgetur. Qui quidem sicut gestorum ordo patefecit, pene caeperat a sua persuasione discedere,cum vestra sententia coarctus
grofiteretur se dicere quod ante non dixerat, et ef dei acquiescere cujus prius Aiisset alieBas.Sedeum anathematixando impio doffmati noluivset praebere consensum,inteIlexit eum iraiernitas vestra in sua permanereperfidia, dignumque esse qui Judicfam condemnationis exciperet. De quo si fldeliter atque utiliter doleat, et quam recte mota sit episoopalfs auctoritas yei sero eognoscit; Tel si,«d satisfactioniB pIenitudinem,omniaquaB ab eo male sunt senst vlTa ▼oce et prcesenti subscriptione damnaverit, non erit reprehensibilis erj^ corfectum quantacumqae miae* ralio : quia I>ommus noster Terus et bonus Pastor, qui animam suam posuit proovibas suis (/oan.x),et
?[ui Tcnit animas nominum sahare, non perdere Luc, ix), imitatores nos tuH esse suee pietatis ; at peccantes quidem jastitiacoefceat, coBTmos autem misericordia non t^pellat. Tunc enim deiftam tm^
niones retexissent. Vos autem, ait, quem me esse di
eitist Me utique,qui sum Filius Hominis, et quem in
forma servi^ atqup jn veritate carnis aspicitis, quem
me esse dic^tis? UbiB. Petrus divinitus mspiratus,et
confessione suaomDibus ^entibus profuturus,Tu^«,
inquit, Christm Filius Deivivi. Nec immerito beatus
est pronuntiatus a DomiDO,et a principali petra soli-
ditatem et virtutis traxit,et nominis,qui per revela-
tionem Patris eumdem et Filium Dei est confessus,et
Christum : quia unumhorum sine alioreceptumnon
proderat ad salutem : sed aequalis eratpericuIiDomi-
num Jesum Chrjstum aqt Deum taptummodosine ho-
mioe, autsine Deo sotum honainem credidisse. Post
resurrectionera veroDomini,qu8eutique veri hominis
fuit, quia alter non est resuscitatus qnam qui fuerat
crucifJxus,etmortuus,quid aliud quadra^intadierum
mora gestum eit, auam ut fldei nostrae mtegritas ab
omni caligine mundareturtColIoquens enim cum dis-
cipulis suis, et cohabitans, atque convescens, et per-
tractari se diligenti curiosoque contactu ab eis quos
dubietas perstrin^ebat admittens, ideo et clausis ad
discipulos januis mtroibat, et flatu suo dabat Spiri-
tum 6anctum,et donato intellieentiae lumine sancta-
r^m Scripturarum occultapaDdebat : et rursus idem
vu|aus l^teris.fiiuras clavorum,et omnia recentissi-
ma passiopis signa monstrabat dicens : Videtemanus
meat et pedes^ quia ego sum : palmte et videte, auia
spiritus camem et ossa non hahet^ sicut me viaetis
haiere {Luc, xxiv). Ut agnosceretur in eo proprietas
diyinffi numanseaue naturse individua permanere ; et
ita spirefaus Veroum hoc non es9e auod carnem, et
ut iinuiT^ Dei Filium et Verbum coimteremur,et car-
nem.Qppfidei sacramentoEutjchesistenimium aesti-
ii)an()us est vacuus, qui naturam nostram in Uni-
gepito D^i nec per humilitatem mortalitatis nec per
glori^m ressurrectionis agnovit. Nec sententiam B.
aposloli et evangelistae Joan.xpavit dicentis : Omnis
spjrift^ Ojff cQiifUetur i^sum Christwn in torne ve-
msseyeip mq est: Et omnis spiritus qui solvit Je- n ctuosissime Qdes vera def^snditur, qaando etiam a
sun^f e9 Deo non est, et hic est Antichristus (I. Joan
it). Quid autem est ^oWere Jesum, qIsi humanam ab
eoseparare naturam,etsacrameDtum fidei,perquod
silvaii sumus, impudeniis^imis evacuare figmentis f
Coiig^STero eirca naturam corporis ChristijneccssC
eit uteUam inpassione ejiiseaaem obcfficatioae de-
cipi^t. Namsicrpcem Domipi non putatfalsam, et
susceptan) pro pandi8alute,supplicium verum fuisse
noQ dubiti^tfCujus cre4it iportem agDoscat ^t carnem
Nec diffit^tur nostris corppris homineip, quem co-
gnpscit fuisse passibilem; quoDiamnegalip verae car-
nis pe^tioest etjamcorporefiB passionis. Si enim
Ql^l^istiaBam suscepit fidem,et a pf«dic^tione Evan-
gielu suum oan averttt auditun^, videat quae natura
trai|sfixa elarius pependerit in crucis Iigno,et aperto
per militis lanceam latere crucifixi intelligat, unde
8{^gui« et aqua erfluxerint,at Ecclesia Dei et lavacro
rfgaretur, et poculo. Nec transitorie legat ejusdem
Apostoli verbadicentis : Scientes quod non corrupti-
btUibus argsnto et auro redempti estis de vana vcstra . „ . , _^
cgnver^alionepatei-ncetraditionistsedpreiiososanguine D logi scilicet concivis oostri aortos, ^«d tu fmit«i
' sectatoribus suis ppinio falsa damnatur. Ad omnem Tcro causam pie ac fidelitereiseqaendam fhiU>eft no* stros Julianum episeopum et Reviatana pTOd^dram tit. S. €Iementis, sed et fliiam menm Hilariukii 4kL^ conum Tice nostra direximus, auibus Dafcitiam m^ tarium nostrum, cnjas fides 6obis et nmp% probalBi sociaTimns,confldentes ad fVitaram DiTiBitatis aaxf- lium, ut is qai erraTarat,damnata aeiiaas aof piraTi^ tate, saltetot*. Deos te incolumem custodiat, mtar> charissime. Data idibus Janii, Asterio ei ProtogeM Tiris clarissimis Consalibus, ara 486.
III.
EpUtola MArTHiBi Prac^u caihedralis tookeia Ima^ tenns profpmtiy tramsumpH $x tabeUa msiw wm^ nuseriptaqma UUatmr setorpus B, Petri ukry9olo§i atSreciats§,
Mattheus PhaellasprsBpositasCometiflearbi Mtatem
Tibi gratulor, et mihi ffaudeo, Ooraetta parens,
tantum me pignus hic fodiendo comperisse, GhrTto-
quasi Agni in contaminati^et immaculaii Jesu Christt H J^sir. i). B. quoque Joa^ais Apostoli testimonio nqjoi resisUt dicentis : Et sanfms Jes^ Chri^i Dei em^ndai nos ab (»mttt peccaio (I Joan. \), fit iterun^ : $^ est vpctoriatquif vincit mundnm^ fides npstraj et mi^ est qui vinci4 mundum, nisigui credit quontam Jefus esi Fitius Dei 1 liic est qui venit per aquam et sn^mMM^ Jesut Christu^ : non i» t^ua §olum ; sed itk^qu^ etsangmne, Et spiritus est, qui testificati^r, qt^miam Ckrutusest veritas. Qma tressunt qui testi- mo»iumdant, spiritus, aqua, et snnguis ; et h tres unum sunt (l Joan, T).Spiritu8 utique sandificationis, ef aangois redemptionis^ et aqua baptismatis : quee tf ^ i^iam 8ont,eI individua manent,nihilque eorum a.^i ooii^esiiojia acyun^tur, quia qatt^olica Bcclesia bac fide TiTit,ac proficit, ut in Christo Jesu nec8ine
dubitans quaodoqaehic laleiie IftabasCI. I4lfitar«tto MatthseosPhaetai huias aedis preepositofi lioet indt*> gnus plena fide confiteor a <)uatriae«ie«ittMi«[uiiiqaa- gesimo quiato anno,etc.,1iat)orf#ee8epalt«m promia manfbns attrectasse, jast|iqae reverendi Patnt ei D. Domini SiiVioniis imol^^nM^ episeofki iMhde aam^ pha^o fidetiter colkicasse aaiio Domim nMiri leta Chnsti 1497, die vero ngeaimaaooa Aa§a«liv «ea sextilis, sedenteclemeatiss. Patre Domin« Aioxan* dro VI pontif. max.et praetidem illastrisa. D.Catha» rina Sfortio, et prseclerifitimo onnHiganite D. Octa* viano vicecomite de KiaridilniolsB, PoroliTit nwm ptw S. Rom. Eccl. vicar.Rosittenias itaqQe,GoffMJeas#8, pientissime summum illam, nMximum caDeiipoteti* tem Deum,at gregemsframlmoleBeem Pasieri non deserat ; sed per nmiia laiMtotam
7*
VITA 8. PETRI GHBYBOLOGIIPER D. MiTAIi.
1$
qnos aMiro urbis dTitaa humilisaimt colit, nos A A iai» 4iiii limis firtDMHn mjFiieptfs v«ligio»a eori)» Kpiiftnim tiiphinA nrnUiMif vMano f.mi» «.lA.ftn.. a« uboffiHie fipTe?ere, ita •uA?iUtem eAoeii SpiFiiue
odorifiea Bafretiofiedi8tribuuBt,atetmeoifeelleiMU»r dantur elogiis, et ornameDta salutis existant, juxta Pamini ▼poem io sacris ETangeiii paginis intonan- tetn : Qui or$dit in m$, fiumina de ventre ejut fluent a^ viva{Joan, vii, 38). Et iterum : Aperi os tuumf ftt implebo tUud (Psai, lw). £t SaJpmon : Spfritue dabit sapientiam qwBrentihus ie : Et doeenthim hn- guas fecit disertas (Prov. ii ; Sap. xi). Quamobrem YeoArabilis beatueque poatifex PMvus Ba?aBDalis Ecclesi® prasfulgidum decus» et catbolica YeritaMP praecipuus doctor, calore superni amoris accensus, et rigatione perennis gratise irroratus, digno eloouii sui omameiito ▼emanuum leetionum opuscola ue eitt-* gulis EYangeliorum parabolis polito eermoDi cMift* cieAs delectabili diJeetissimj, pastoris tanti jnfanta et corda. Proinde, dilectissimi, pastoris tanti mtenta et anxia mente scripta legamus, et ardenti desiderio B uMs sptritaiibus ampiectamur ; quatenus fruetum iabavis ia nostrfls meotit eeilario reeaodeites siaMii cum eo magnificfl» laudis gloria per£raamttr, et pre* mia fleterni muneris capiamus.
Hoc humilis prmul Felix de pauperculo cordis teU lario sermone exiguo legeniihus obtulii mwnus, flnis.
yn.
BfitMa R. P. F. PvrM Rodcilvii T«Mi«RAiiiiMia q4 senatarsi /mote r^tais^ Comme^iit ipitw $enatus anno Domini i59p. Illustribus et nobilibqs Tiris DD. coofalooerio, coot serTatoribus, ac senatui Imol. F. Petrus Rodul- phus Tussignanensis, episcopos Senogalliensis et cames, salatem atqoe felieitateai. Piaai sana et salutarem pereonaque Tesira dig ais* simam eogitationem audin nuoo fobis io aBimo Tersari de beatiss. Petri Gbysologi, ciris olim no- stri, clarissimis ingcnii monumentisln lucem rcTocan- dis. Quod quidem non modo summopere mihi pro- batur, qoi vidoo yos tom eiwi de patria Yoi potios de tota Cbristiana raimbUca beaemerito juirem prp Yiribus gratiam repei>dere, tum Yero upiYersis sa- crarum litterarum studiosis hoc pacto prodesse ; tc- rum etiam ut ad sanctnm propositum urgendnm et colertier abaalYeiidnm Yoe adhortor, eo ma^ im» pelior, qood ialer omnes constat, yoI impentorum negijgentia temporum, ycI libranorum i^uria, seu forsan nonnullorum ioTidentia factum esse ut ejus doctissima atque sanctissima scripta partim obscu^ rata, paatim siit deperdita ; qasB Yero suot reiicta» quasi naufraaio tam corropta, et coatamipata, ut Tix legjy quasdam etiam adeo perplexa, et inToIuta, ut Tix mteliigi queant. Preeterea ut ego communis patriee nostree beneficeDiieeqoe Testras debita Yeluti ffratiarmn munera persolYorem, ipeius Yero Gliriria* logi manibus gratum officium preestarem^ non ab re facturum me putaTi, si Ycstrum istud consilium ali- quo raeo labore et inaustria a^Jurarem. Adjumen-
bellorum turbine protegat, Yesana fame tueatur, et a dira peste incolume^ conserYare dignetur, qui Yt- Yit et regnat in saecula sseculorum. Amen. Erao precor, prsesul, qoi ounc taa templa reeoado. Sis roibi, sisqoe too propiUas populo.
IV.
ExmiiD$eUms Pbtri GHRtSOLoai Viim Blogium e» JoANNB TaiTEMio religiostssimo viro abhate Spanhe* mensideJSkcleMiastieis Seriptoribus.
Petros arcbiepiscopiis Ravennas vir eruditus atque sanctissimus, in Yita muitis coruscans miracqlis in declamandis homiliis ad populum excellentis ingeoii fuit ; multosque tam Yerbo quam exemplo ad Yerita- tis iramitem coBYertit.Malta scripsit pro flsdificaltoBa fidelium> de quibue fsruntur ; SermonieSp et Uomilu» pluree Ub.J; Ad Eutyehen Epistola, quot Jnemt : Trlstis legi tristes Utteras. Scrtpsit etiam Epistolas aHea. Claruitsub Mmrt, Aug.
V.
Bpitiola nuneupatoria R. P. Aoapiti VicEimifi Canon.
iMeran* Orain. Beetorit» Ad. Bm. Card. BereuUm
QfnMogam, mUe termonet iptiut Chrif$olo§i tfu» ti^
dio prisnum fiononia imprttsos an* Dom. i35e rstoto,
Cam milii sanetissimi pariieraceloquentissimi Yiri Petri Chrysologi HaTennatis archiepiscopi fermoo^s (^amplurimi, omni certe auro gemmisque pretiosis- siaMs loDge pretiosiores, in manus Yenorin^ bob in- jnria in aYaritifls erimen Yocaadas jodiaarar» si aot diutius clarissimis rebus tenebras obduci permitte* rem, aut nostros horoines tam excellentis ingenii mo- nimentis non sine magno eorum incommodo detri- meBtoque spoliatos atque orbatos sBqno animo sasti- narem : cum prflssertim, ut ^dam iaquii aapieBi, noo plusutijitatisafferatbommumgeneri at>scoodiia sapientia, quam aut gemmse reconditae, aut inTitu3 defossusqne thesaurus. Proptereaut, quantum in me n est, Bon solummihi,sed alitsetiamprosim, eosmiBe ^ daaHuo Ghrysolo^i aermoBOi in ptiUkram prolavia statui : quandoquideminitis nihil non erpdiium, i^pn excellens, non absolutum ofTeodas. Tanta est epio^ hojusce Yiri divinarum omnium humanarumque re- rumcc^itio, tamqueincredibilis ac propemodum di- Tiu ckeaBdi ris, taBta<pi8 cof ia, ut naaiiiian aatis admiraturum pulain. cum eom Yiderit auraum iiiud eloqoentise flumen effundentem. Nam siTeoccoUa at- que abdita diTinorum oraculorum sensa conetur ex- ptieare, quie hoc homine snbtihorf siTe eoelestis ac salutarii diacipliioflB veiit rationea reddere, qoia iiia scientior ? aut ad Tiri^iem coboriari cupiat» quia ar* deotior? aut a ritiis rcTOcare studeat, quis acrior? Denique Tel claros Tiros contendat in coelum )audi- b«i ^erre, qaii rraTior ? ycI in improbos invehi, quis Yehementior ? Unde non immerito Chrysologus a noitris at habitos est, et nomiuaius. Gd^us iamea in
perpiirgaudisajc potiuf iostaurajMis his<c# sermoni- ^ ^"o "^eo labore et indusina a^Jufarera. Aajumen- bns, mcreilibib dktu ast, quauiMm laboris suaceM- ^ ^^^ *»tem nullum afferri posse majus a j^e compe- rim ; proplerea quod is codea, quam priuoipio n^i ", quam auctoris huius homiliis, quo^d fier^ possit.
foimtt^, proximofum sflsculorum insciUa qua4am quasi rubigineitacum fmdatusarai, tuw mancus, ut nuUa iJerme ia eo pars intagra, atque incorruptara- periretur. Verom nosquantum eaantiquorumexei»- plariumcoUatioueflLSsequi potuioMis, opem auxiliuo»- que aiCerre cons^j sumus. Quara effectum est, nisi mea me fallit opinio, ut Jisartisiimi iujjusce Yiri scripta inpristinum jam bene nitorem, ooonuliista- meo exceptis, restituta sint.
Catera omiUuntur, qum ad rem non faciut^. VI. B. Fmucu XL Bapenfto/tim archiepiseopi, in Sermo-
net aliquol S. Petri Chrytohgi Prafaiio.
Et mss. codidbus Serm. Chrytol. VaUcella, Ccete-
nceque et alibi.
DiYinacharismatum dona de coelesti thesauropro«
corrigeodi^ et emend^^^disi ut ab omni, ({uam adhuc inter sordes et lineas passfle sunt, injuria Yindicen- tur : sicjiixe ab earum ieclione, qua, propler aureao» scriptoris eloquenliam, uude CQgnomen adeplus csi, summi et egregii Tiri antee sunt deleclati, nuilus posthac refugial. Vitaiu quoque bujus sanctiss. Yin qua potui breritate ac diligentia descripsi. PerTolu- taTi nac de causa antiqua Teteraque tabularia^ auie Ycl ex Vaticana, ycI ex ampliss. Sirletana bibholhe- ca habere potui ; sicquc ndeiiss. vctustissimoruu) codicum collatione adnibita, hunc B. PeLri Ciu^yso- logi sermonum librum quamdiligenlissimeemenda- re, sauaregue laboraTi, et proprio nitori prope restituere. Dcnique nullo officii pietatisque genere omisso^ non antea conquicYi, quam scholia qufledam adjecerim, obserYationesque |>Iurimas, quibus, et emendationum nostrarum ratio affertur, et difBci*
7*
IN S. PETRUM CHRYSOLOGUM PROLEGOMENA.
80
liora loca qwam facillime explicantur. Hoc autem A tum, volo, alacri vultu accipite, ftc si probatup, quidquid laboris est, quod libentissime vobis claris- edite, mei^ue raemores valetc. umis viris dedicatum, et grati animi ergo consecra- SenogalliSB pridie idus Martii 4594.
SCHCENEMANNI NOTITIA
Uf QUA
LOCUS TEMPUS ET FORMA OMNIUM EDITIONUM S. PETRI CHRYSOLOGl INDIGANTUR.
MuUis jam edissertis de vita et operibus B. Petri Chrysologi, non erit forteingrata leetori de scripto- rum S* Patris editionibus notitia sequens : guam nomen et wtas Auctoris eximiam et universam sai poilieentur. Edit.
Dictum est, sermonum Petri Chrysologi colUctiO' nem, qualem modo iQdioavimus^esse antiquissimam, tttpote qun a Felice Ravennatensi et ipso episoopo numero XLI, ineunte saBculo octavo (tenuit enim sedem episcopalemabanno ciroiter707 usqueada. 717) instituta et prologo omataest, qui non solum in codicibus mss. sermonibuspraBfizus conspicitur, •ed exinde etiam exscriptus et VitaB Petri a Domini- co Mita conscriptaB adjeotus est (a). Eam octingentis et quod excurrit snculis post a situprimus vindica- vit Agapitus VieetUinus et Bononias typis Jo, Bapt. Phaelli ex unico codice imprimendam dedit. fnde recusa esiColoniw Agrippina!&. 1541 et 1618 ; Pari- sHs, 1574, 1585, 1612, 1614, 1618, 1631, 1633; An- tuerpim» 1577; Venetiis, 1588 et i^S6;MongwUiw, 1607 et 1613 ; Lugduni, 1622, 1623, 1627, 1634, 1636 ; sed plures undique ab officinarum negligentia ma- colas vitiaquecontraxit.Novam recensionem ad ma- nuscriptos quosdam codices RomflB inventos exactam paraveratPetrusRodulphus, Tussignanensis, olim SenogallisB prsBsul, eamquescholiissuisillustratam a.l594 editionis causa obtulerat senatui Imolensi. AclittereB ejus quidem in Commentariasenatusre- latsB sunt, sed quid codici isti acciderit, ignora- tur(6). Perfecit tamen noT8B editionis consilium Do- mmtet«5i/tYa,textumqueadvetustoscodicesrecogni- lum et scholiis suis non admodum doctis enuciea* tum proposuit Sofionta? a. 1643 inA^, Sed hujus editionis fructus ad Gallos quidem et Germanos non pervenerunt, quippe qui non cessarunt antiquiora exemplaria iterato describere, licet non deessent,
(a) Eumdem quoque Casim. Oudinus inseruit Com- mentariis T. I, p. 1251.
(6) Exhibet epistolam istam Dominicus Mita in appendice documentorum adVitamPetri Ghrvsologi. Andivisse se significat Rodulphus, senatum Imolen- sem consilium cepisse civis sui praeclarissima inge- nii monumenta in lucem revocandi. Se pro viribus labore suo et industria id adjuvare velle, Adjumen- tum autem, inquit nullum afferri posse majus a me eompfrif quam auctoris huius homiliiSt quoad fieri possit, earrigendis et emendandis, ui ab omni, quam adhue inter sordes et tineas passa sunt, injuria vin- dicentur; sicque ab earum lectione... nullus posthac refu^t, Vitam quoque hujus sanctissimi mri^ qua potui brevitale ac diligentia descripsi» Pervolulavi liac de causa antiqua veteraque tabulariay am vel ex Fa- ticana vel ex amptiu. Sirletana bibCiotheca habere
qui meliora optarent. Erant enim,quos Chrysologi dictiodelectaret,et qui acumen quoddam sententia- rum in eo admirarentur. Pertur quoque doctusali- quis Suecus Zacharias Lundius commentarios va- riarum lectionum et animadversionum in Chrjso- logumcondidisse,quilucem quidem nonviderunt, sed Jo.Alb. Fabricii tempore mss. servabanturHaf-
B niflB apud Rostgaardum (c). Enimvero in Italiaipsa Blitffi editio nonnisi post integrum fere sfleculum^ iterum typis Venetis anno 1740exscripta est. Novae postea editionis adorDandsBconsilium invasit Se6af- (tantim Pauli sacerdotem oongregationis Matris Dei Lucensis, qui quidem non vulgares res a multifa- ria sua doctrina exspectari Jussit. Prodiit opus Ve- netiis a. 1750 collaudalum a Mansio, quem nemo justumhac in rearbitrumreputarioportere inficia- bitur ; tametsi justam editoris diligentiam in quibus- dam, qu6B idem de eo retulit, desideres.
Bpistolse ad Eutycheten duplicem vulgo tradunt exstare editionem,umiminS. Leonis M. editlonibus Quesnelliana anterioribus, in qua totum caput se- cundum post verba. Hwc breviter respondi, frater.
^ litteris /titf,desit; alteram integram, quam piimus ediderit Gerardus Vossixu a. 1604. Qua in re tanto magis fides habenda esse videtur Quesnello, cum additpriorem descriptam esseexcodicems.Biblio- thecaB Thuane6B ; quem etiam bonafide secuti sunt Bailerinii.
Nihiiominus haec falsa sunt. QuippenuIlaestLeo- nis M. ante Quesnellum editio, in qua hflec epistola occurrat. Experientia hoc edocti sumus, et ne nos ipsi fefellisse credamus faciuntindices ordinem Epi- stolarum in editionibus superioribus reprsBsentantes, in Quesneliiana juxtaquam Balleriniorum editione obvii {d). Sed nec magis verum est alterum, quod idem Quesnelius scripsit, integram epistolam a Ge-
potui; sicque fidelissima vetustorum codicum collatione adhibita, hunc Petri Chrysologi Sermonum libntm Y) quam diligentissime emendare sanareque laboravi, et proprio mtori prope restituere. Dentque nullo officit pietattsque genere omisso, non antea conquievi, quam scholia qucBdam adfecerim, quibus et emendationum nostrarum ratio affertur et difficiliora loca quam for cUlimeexplicantur. Hoc autem quidquid labons est, quod libentissime vobis dedieatum et gravi animi ergo conseeratum volo, alacri vultu accipile, ae siprt^ttr, edite, meique memores valete.
(c) Fabriciusin Bibl. M. et Inf. Lat.
(d) Neve aliquis putet Ouesnellum editiones Leo- nis onerum cum editionibus Pelri Chrysologi una cum Leone M. evulgalis confudisse; etiam in his, quotquol eam repraesentarcnt, integrum episioloB cxemplum non deesse monemus.
ai SCHOENEMANNI NOTITIA IN OMMES EDITIONES S. PETRI CHRYSOLOGI. 8S
rardi Vossii ediliooe demQmesseprofectam.Etanuii A iliT9,ColonugAgrippinw, apudJo. Carolum iftni-
dudum aate integra Latiae iegebatur ia Actit concl- lii Chalcedoaeasis, quae ipse Yossius laudat. Dicen- dum potius, in quibusdam mss. codicibus^quorum fbotes monstrarunt Balleriuii^ invenirihancepisto- lam dimidio breviorem et capite secundo a laudatis verbis carentem ; sed editorum textus sanior ex actis concilii CliaJcedonensis profluxit.
SJBCULO xvi.
i534. Bononia, $x typographia Jo. Bapt. PhaeUi; 10*40. s. Petri Clirjsologi Sermones
Editor P. AgapUui Yicentinus Canon. Lateran. ordin. rector inscripsit hosce sermones cardinaii Herculi Gonzagae, deque sua in edendo operahssc
nich : in-4*. Editio Sermonum Petri Chrysologi et Maximi Taurinensis qua hunc annum operarum vitioin tituiogerit,ad sequenssfficulumreferridebet.
1585. Paritiis, apud Hieron. de Mamef ; in-%: D. Petri Chrysologi archiepiscopi Ravennatis opus Homiliarum nunc primum edUum (sic).
i588. VenetUi. Petri Chrysologi Sermones. Teste Mita 1. 1.
SAGDLO XVII.
i6Q^.Moguntiai,apud Baltha$.L^^umiump.Ant. Eierai;in^: Petri Ravennatis seu Chrysologiepi- stoU contra Eutychen, Grsece et Latine cum notis Gerardi Vosiu D. et prsspositi Tungrensis ; in ifi- icellaneis SS. aUquot Patrum Grmcorum et Lati" prafatus est : Cum mihi ianctiaimi paiHter acelo- ^ norum antehac non edUii ; adjectis Operibui Gre-
quentiiiimi viri Petri Chryiohgi Ravennatii epiicopi Sermonei quam plurimi, omni certe auro, gemmiique preiioiiorei m manui venerint, non injuria in avaritia erimen vocandui judicarer^ ii aut diutiui clariuimii relnu ienebrae obducipermUterem : aut noetros hominee tam excelientii ingenii monimentii non iine magno eorum incommodo detrimentoque ipoliatoi atque orba- toi aquo animo iuitinerem :..., cujui tameninperpur» gandti ac potiui initaurandis hiice nrmonibui, incre- dibile dictu eit, quantum laborii suiceperim : propterea, quod ts eodexy quem principio nacti fuimus, proximo- rum saculorum inscitia quadam quasi rubigine ita cum fcedaius eral, lum mancus, ut nulla ferme in eo pairs integra atque incorrupta reperiretur. Verum nos quan- tum exantiquorumexemplarium collatione assequipo-
gorii Thaumaturgi, pagg. 205-8, Grasca ad cod. ms. card. Sirleti, Latina ex codd. Yaticanis num. 2574, 2576 et 2580, edita sunt. Ac in prioribus duobus non nisi prior pars Epistol» exstabat.
1606. Coloniw, Agr. sumptib. Jo. Gymnici etAnt. Hierat ; in-fol, Petri Ravennatis Epistola ad Euty- chen Lat. in Sev. BinU ConcUiis, t. II, ab initio, interEpistoiaspraBambuIaresin Conc.Chalced. cbc.
1607. UogunticB tii-8<^. S. Petri Chrysologi Ser- mones. Laudat hanc editionem usu sibi cognitam Christianus Daumius.
1609. Romae, ex typogr. Vatic.; in^foL Petri Ra- vennatis Epistola ad Eutycheni Gr. Lat. ; in ConcU- gen. Eccl. Cathol. t. II, p. 32. Grssca ad codices mss. Bibl. YaticansB Sfortian», Golnmnensis, olim
tuimus, opem auxiliumqueafferreconatisumus.Quare ^ card. Sirleti et Ant. Augustini archiep. Tarraco-
efectum est^ nisi mea me faUit opinio, ut disertiui mi hujus viri scripta inpristinum jam bene nitorem, nonnuUis tamen exceptis, restUuta sint. Notatur hiec editio oppido rarissima, io Gatalogo Bibi. Barberi- nianffi et Pinellianae.
1538. Colonix,apud Petrum Quentel ; inrfot. Epi- stola ih/e^ra PetriRavennatisepiscopiad Eutychem abbatem; in Proeambulis Conc.Chalcedonensis;'m ed. ConciUorum Petri Crabbe tom. I, fol. ocoxciv,
i54i. ColonicB Agrippince; in-fol, S. PetriChry- soIogL.. Sermones. Laudat.hanc utsuperiorum quo- que Dominicus Mita, et ex eo Jo. Alb. Fabricius in Bibl. M. et Inf. Lat. qui voluminis formam ascrip- sit Notatur in Gat. Bibl.Bodl.absvoluminis forma.
1544. Ponsits; m-8o^ S. Petri Chrysologi.... Ser- mones«Commemorathanc descriptionem Fabricius L I9 additque in Autographis Rudolphinis, tom I, p. 467, eam praster rem pro prima venditari. At in Cod, Bibl. Bodleiame exstat editio Parisiis 1545, in-8^, qu» eademoe sit, an diversa, nescio.
1574. Parisiis,apudHieronym. deMamef; tn-8^ S. Petri Chrysologi Sermones.
In hanc editionem emendationes suas scripsit La- tinus Latinius. Fabricius oclonis factam esse prodidit. ApudDom. MitamlaudatureditioParisieDsisa. 1575.
1577. Antuerpiw Pelri Chrysologi Serraoucs.
Laudat Mita in prsBfatione.
nensis descripta sunt.
1612. Parisiis, apud Hieron. de Mamef^in-H^. D. Petri Ghrysologi opus Homiliarum sive Sermooes CLXXVI. Accessit ejusdem Epistola ad Eutychen presbyterum Graceet Latine, cumnotiset variisle- ctionibus ex mss. Yatic. etoardin.Sirleti edita. Cat. Bibl. Reg. Paris., cujus exemplari passim additn sunt emendationes ex ms. codice studio T. Mantelh.
1613. Moguntia Petri Chrysologi Sermones.
Dom. Mita in Presf.
1614. ParisUs, apud Claudium Morellum ; in-fol. S. Petri Ghrysologi archiepiscopi Ravennatis erudi- tissimi et saactissimi Sermones ; cum Leone Magno et Maximo Taurinensi
D 1618. Partstts, sumpt. Sebast. Cramoisy; in-fol. S. Petri Chrysologi... Sermooes; cum iisdem repe- titffl editionis.
1618. ColoniCB, apud Ant. Eierat ; in-fol. Petri Ghrysologi episcopi Ravennatis homih» de Domini- cis etFestisaliquotsoIenmioribus totiusanni^ex im- pressione Parisiensi ; ejusdem Epistola ad Eutychen cum Notis Gerardi Vossii ; ia BibL PP. t. V, p. 11. 1 623. LugduniySumpt.Claudii Landry ; tyi-/b/.Petri Chrysologi.... Sermones ; cum Leone M. etaliisho* miliarum auctoribus. Dominicus Mita Lugdunenses editiones prcBter hanc enumerat annorum 1622, 1627^ 1634 et 1636.
«3
IN S. PEtRUM CflftYSdfcdcJtt*! PROLfiGOMENA.
n
4631, PAtisHs Petri Clirfsologi Mtiaones* KstndiosieolUetmetofiiifUitimdigeniamhAdidii^^^
Nft8(i(b an cutn li^dem auctortbtis, aa seoMiii. Laudat Dom. Mfta.
i633. Lugduni in-fol. S. Pctri Ohrysologi Ser-
mones ;\n Heptade prcnulum Christianast^pientia et faeundia elarissimorum Thkoph. RAtHAtJDi.
Accessit Bpistola ad Butyehem ; item fita Chty- soldgi, testimonicim Trithemil et indet duplet.
1636. Venetiis.,., PelriChrysoiogiSermoties Teste Mita.
1686. BwitmUe lidem. Eodem stiotisore.
«6*3. Bondnit», per medtaum du SoHi; in 4*. D. Petri Chtysologi F6rocottieliensis, RaYeimatum afehieplscdt)i«Romi Httsacite, sive Sefnlonesaurei, i^ecogniti, ertldfldati. ac maxima pa^fe[tftriisleo-
pi^ikidJori,t(tait, aliquorum queBineamemorasset tesfiflcationesequentiasQbjunxitdocunientaiioEpt- stolatn S. Petri Chrysologi ad EUtychem hwMicum ; 2o Bpittolam Leonis papoB l ad FVitianum Constanti- nopolitanum episeopum eontra Bntyehetis perfidiam et haresim ; 3* Bpistolam Matthoii eathedratis eeclesia Imolensis pnepositi, transsumptam eo^ tahelia ipsius manuscripta, qua testatur se corpus B. Petri Chryso- logi attreetasse ; 4* Elogium ex Trithemio ; 5* Agapitt Vieeniini prmfhtioUem dd Mtionem Botioniensem; 6^ prcefationem B. Felteis^ XL thoennatum archiepi- seopiinSermoneealiquot S. Petri Ghrysoiogiex mss. eodd. YalicelUB, Cesenosque et alibi ; 7* Bpistolam F. PeifH RodUlphii Tussignanen$is, episeopi Senogailien'
tidhlbus, seholiis et obsenrationibus] iliustrati; g sis dd senatores ImoUe, qua Sermones Petri Chryso-
opera etstudio Z)o;itintWlfi/(»« Cat. Bibl. Reg. Paris. Nobis ad manum est etempiar.Venetum ad Bono- fliense, ut ridettir, satis accurate etpressum. Inde discimus Dominieum Mitam sacerdotem parochum Ugutionelli, autea legum sludio et fbrensibus nego- Itis tacantem, hominem mediocriter dodtum longo eorrectioris Chrysologi textus desiderio exerdtum, tAndemdtim mss.aliqoot codicumcopidmnactus es- set,adductilm esse, utipse operatti duain ei perpur- gando illuslfatidoque commodaret : Vtteriusperqui'' rendo, inquit, duitet hujus operii ddhue quator su- peresse manuseripta e±emplarUi, nempe duoRomas porum ab impressH diserepantia i sed tJrbini unum in Roverianaf CesenM alterism in Praneiieana btblio- theca, quee inter se eunctis peHe eant>eniunt, at in
logi a se reeognitos ipsis edendos offei'ebat, et Com- mentariis Senatus a, 1M9 desumptam.
Sit ildboratum Opuspeltexit, iuquit, ad inseHben- dum : Sermdues maxima ex parie iilustrati, quod io- rum codex, ViUequi indet e tenebris SfHitus, el a sor^ dihus vindieatus magis quam antea sit legentibus enu- eleatus ae dectaratUs; nitore insuper atque Sptendoro longe omnibus exemptaribus hae opera profstet. th qUo /b^/<in(to, pergit, quos sumptus, tabores et pericula sU' bierim, quam agra sapius taietudine prostratusjaeue- rim ; iiUosque adversarios ae deurtores domi fbrisque fuerim perpeisus, $eit ispe qui tandem e eceio proteait, Chrysotogus sanetui \ stiunt mUlti docti pTobatique Patres, qui me etiam inter sitvas ad animarum euram tonge a sapieniium eongressu residentem, tibforum ei
quampturimis d tfutgatis diseordant. Quare aditu ad ^ bona tetetudinis expertem adversa prope dmnid iupe-
manuscripta vix patefaeio, ea ipsa partim per amicos, partim p$r me ipsum pervotutati et adhibito sodati se- mel ae a eapite Usque ad caleem cum exemptari p-i- mum Bononiee impresso contuti, atque errata quteeum- que, ut licuit, ealamo cotresti ; variasque nee inutilee leetiones in margine aseripsi, mendosis, qUit)Us mss. exuberant, rejeetis, et si quid ex itlis omni ex parle emenddH HeqUitit, studui id mentis specutatione $up- ptere; tametsi hoe raro faeium est, quod hac ratio maximis difficultatibus obstructa tUbrica sit ei fttttax, AddiditS(;Ao/ia ineruditissaltem profutura, aut tittera- torum mentes stimulatura, quo prastantiora serutentur. Suntpartim moralia.partim^eilsum fusiusquample- rumque opus erat, illustrant, tAtb ad dogmatd aut
rasse, et opus propositum aliqua demum ex parte ab- SOtvisse mirantur; quod adhue in tenebris detitesee^ ret, nisi ittorum sineero judieio nunt edere fUissem eompulsus. Postremo de stylo suo excnsationem addit necessarium utique etvefe facetam. Ait enim juxta Senecffi tnonita in hoc opei^e compoflendo m&gift se quffisivisse qnid scriberet ; inde, et quia aliorum sententias referehs propriis verbis trans- oribendas censuisset, Uecdsse fuisse ut stylus mul- torum etex multis constans non idem semper ha- beretur. Quod si tamen tam in componendo quam in trahsdHbendo multa exoidissent, quse tel osci- tanter, vel minus apte posita essent. ho6 Dei per- missu fadtum lectores arbitrari Jubet, ut ttUidem
historias desdehdit, et tum f^re Schotia et NotaiiO' D Sciant gentes quoniam hominen sunt (sectihdum
nes^ vel Obse)*vationei insdrit>sit ; rdrissime de varid- tateautemendationelectionisdisputat.Confecitpffld- terea iridices duos^altdrum alphabetieum Sermorium, inquo tamen non tam singiUi sei*tnohes,qu&m matt- ricB iHqUo tibet sermoue t)rim&rio eiariLtflS recensen- tur, alteru tn rerUm et verborum notabitium . Hine Verb elenchum juxta ritum £faageliorum,qu8e in sacro pro tempore leguntur, in superioMbus ad cdnciODa- idrum usumplerumqueaddlsolitiini velui superva- daneum omisit. Tandemet|Klt<im l^etrl Chrysotogiex ipsius homitiis, et variis seriptorum monumentis tum mpressis, tum manuscriptis accUftJde conquisitam,
psaim. ix). Nuncupavit editionem suamFe/^tfifionifo Millino S. imolensis Ecdldsia episcopo et Baloearisb comiU, ep. d. ex cede sacra Parseciaf S. Agnetis Vgutioneiti : v. Kat, ApriUs h. a.
1644. ParisHs, ex Typogr. Regia \ in-fot. PetH Ravennatis Epistola ad Eutychem, Ch L4t. ; in Concil. Coll. Regia. Tottio VIII, p. 41.
Uet. Parisiis, apud Simeonem Piget*, in-fot.S. PelriChrysologi.... opera; in Theoph. Raynaudt Beptade h. a. et 1. recusa.
1662. Parisiis, sump.Ant. Bertier in-fol. S. Pelri Chrysologi Sermonesvarii Jutlaattdi toliusfivange-
M
SGHOBNEMANNI NOTITU IN OWU» EDITI0NE8 8. PETM CHRYSOLOGI.
86
lift^ ftete DMBiAieft et Sanctoraoi digetti )i0 Fram, Combefim BibMfmu PP. Gonekmuimia.
Seqiiitiir CooibtitiQt DoiittimKn Mitom, %m in plerHKiM etiaio de vita Petoi MlifkaUte. Sed ipti haiid diaplieot ititotia^ poaMamethnfotettitoiN tioait terBioiiet iiaiat ^uodefli^e eete aiietotH> yiaimnioin noo abarguaehtie em tinfoUt toriM- nibvt doetlt tie eoUifit» ted eo potliit» ^piod ia aliitTeloi GlirTtotlettio, Btroardo etalttt booiilia- rat teriplofibut fieri eontoeWt»
iH^ Pari$ii9^ apud Qm^m iSotr^iw ) k^* fk Petri Gbiftologi SeriAoaee qnihqoe de Oratioiie DoflUBiea,Mibtiluktii9i P4M DamkHd S. Mi^. Gardinmlii^ in imm Qkoamn 8pimi§^o «e<i at^ fUQi MtHpio^im, qui in OaiikB bibiwHmi» mamim$ BmudieHmorum iaiummu tomo Vilf pagflr* 499-137.
Qood topiot aeiidit talion Gi^ieeiionom auetori- btM, noo exeepto BaiaiiOyUHera&iatinra viro^ul^dum tua uniut opera tam tam eeram titt tinere aggreeti ei- teattaut memofiaautdiiigeatiainterdamdefieefent et dadum adita pro ineditit TenditareBt^id Sia^kmrto etiam in bit teraMnibut aeeidit, qui ,in Pelioiana eolleotuMMa«B»d7,6St70J4»7S,etquidoM emeiida- tioret legtrator» qoam hie ei eodioe qmodam Gor* beitoal reprtttentantiir.llonitnt hae de re^tomo VII, postindioem eontentordm hate aeeripflits « Ut in tomo VII Spioilegii Petro Damiaao terflu>net B in Ora- tionera Domittieamtrtl>aerem,tuatiteodesaateaa- not teriptus qaikiriogentot^qiii Petri Damiani no- meQdistincteprffiferebat. Atpottquam in pablieum pn^iittomutilie^monuit metuislitteritdooliiiiilius thAologat noster^le/y/^. diMarodi^ Sermooatliotee Petri RaTeonatis tiveOhrysologi ette genuiaeet o6 vartor ei minime spemendai raiiofm } quHs loiDeat ealcuJum adjieio meum* ErudiKt tameO reliaquo judieinm. a8ieil]e;Boa aHatis quasipte doetutiiie tuppeditaTerat rationibus» qaarum graTior nulia tamen esse poterat, qaatn quod jam dudum in an- tiquittiina,oerte Petro DamiaDO aotiquiore SermoQuei Ghrjtologioolleotioneezjtarent et oum eaesouti et- sentSed boBc lateriillara fortatte puduit.Attamooet in Indiee ganerali tomo XliSpieilegii subjeolo Petri Ghr jsologi esso notaTit,ejBsqaenemenetiam pnslt- rnnt in teeandahi^ut opcrit editione, lioei oordtor eji»£iMto«l^/^aficfMiff /oMpAfltoia Bahi*e pror- tutneeeiretquojureposteriutprioriettetpraferen- dam.ReprehMdit potiut Daeherium quod rationes, qoo ipeum,ut suo eodiei minus fiderel impuiissent, Bon ediderit» additqne ti qait malo exemplo ab eo laetam esso eoatenderet^ seminimeadTersaturum. Qui ti edttum aliquem Ghrjrtologi SermoiHim oo- dieem intpe3Uttet,aonmodorattonesiilatfaoiieip86
A deprehendisset» tedoaruistet etiam multuquatibi- dem protulit» nonineptissane sed minus neeessa- riis emendationibu8« quippequnplerumqueomnet jam in antiquioribut editionibat Chrytoiogi dit- tiaete leguntur (o). Ejus Toro etDaohariieiamplum A*aadi fuit aliis: Teluti Fabrioio etManaio,immoet aoTissimo editori in tantum, utquioque istot SeP- BAoaes ofliterit tnperaddendot ouraret*
4670. Cygn$0, iypii ei swnpi, Sam. EbeHi ; in-8«* D4 Petri Ghrysoiogi de Inoarnatione Cbristi Sermo GXLI et GXLiX, etde Infantum Neee GUIetCUII ; in Di¥. PairumHomiHiM inFeHumNaiivUaikJeiu ChrieH editia a GkiHetiamm Daumio, pagg« 8i«d4«
fixprestituiiteaedd«Moguatina iM7.Lugdunenei 4523i et qua ia Goiooienti PP. EiUiotheea e»A< KX g MitflieditioDaumiononinnotQis8evidetur,tiqaidem in prflifatione soriptil^ ilias editiones noTam reeen- tionem detiderare, eamdemqueSagilare ieotioimm Tarietatem, qu» ex iit quia Thomas Hibernious et hine AUegoriarium Coiieotor in Golleotanea sua traastulerint animadTerti possit Idem Gaaparit Barthii in Ghrjsologum laudet ibidem proltrt«
i674.£MMutPamtonim^ tia;»eatiflSotf^ Typo^rr, in^foi. Petri Ravennatit £pittoia ad Eutjoheai Qf. Lat. ; in Coartiitfl Labbei el CostariH toiao IV, p. 35.
4674. Pariiiis, sumpi. Psiri Yariquet $ in-foi. Petri Chrjtologi.... Sermoaes GLXXVL eum J^eo- titfl M, ei aUorum Opp. colleotis a /iayiiatifll0«
1672. Parisiis, apud viduam OaroU Mavreu» ;
m4i. Petri Ghrjsologi SernKi de Nilali Domini
oontra Nestorium ; eddidit ea eodice Totusto talB-
^ quam auotoris inoerti tetum Lueas Dmckerius in
tomo XI, page 170-28 i.
Aeoeperat a Ghifdetio.In Tuigatiseditioiiibutau- etior et emendatior exttat num. GXLV, qood pri- mus monuit Pauius Coiomesius in ParaUpami de 88. BeeUt* p« 268, et 06flfl. Saoris p. 183. Gf. Fm- bricius in Bibi. M. ei Jnf. Lai. Minime igitur la- tere debuitset editorum noTissimum.
4678. Lui. Paris.t sumftib. Jot Bapi. Coignard ; ifi-4*, Petri Ghrysologi episoopi Rarennensisad Bu* tjohen presbjrterum Epistola ; Latine oUtn notiB PafltfAofltt Qussnelii; oum Leonis M. Operibus^ post epistolam22, t. Lpagg. 477. Notfli ezstaht tomoR, pagg. 628«4t (in ed. Lti^diiiimflt 1700^ im^foi. 1 1, pagg. Ul, 42. Temo II, pagg. 486-88). & c Triplioem4nquitQuesiiellus,hujusepittolfliedi- tionem inTOuio: unam, quam habent posieriores saneii I^onis sdiiiones,vibi ez ms.God^Thuanea Bl- biiothecflBdescripta legiturEpistola) altera^,quam ex mss. eodieibat Vatieanis nam. 2874 et 2580 et eardiaalis SirletiproeuraritGerardus Vomiqtdoetor
(e> 2^ msHHSf inqait La Barre in annetatioae prima ad. Serm. ll, tot mendis seatent hm Bomilim, quot ne perspicassimus quidem unus ex ccnjectura toUeri potest ; ijuamdhrem nihil hic nisi oinnino easH- gatum tecibr edspeeist, neiim; haud pauca quideih loea fesde cerrmpia reiHtnimms, ied de ommibus resti- tuendis ne cogitavimus quidm;sunt snimnonnulla
qwB nisi ope mst eodieis smsndari non poftetliiihh terdun(i tamen correctioiiefl ejui in Ipei? eonmptieiir mis adeo cum imprcssis Chr^9olp^i codicu)vi$ pon- cordaot, ui dubitare possis^ an tantutn lola 6onje- ctura hotninis asset^A V^kM. Sdllb^t tt^otk^thef, ted ubique ftrme ftrrain letlioiiei|i<it)NPtfaenditt
1 .1 'U 6
87
IN S. PETRUM CHRYSOLOGUM PROLEGOMENA.
88
catholicus : terliadenique eaest, qusB iu prima parte Aotorum Ghaloedonensiscousilii legitur cumGraBca versione. Primaeditioprimum tantummodo caput continet, alterumintegrumdesiderat: reliqu» du® utrumque caputcomplectuntur (a), Unde ista diver- litas fluxerit, certo asserere non ausim : versimile tamen est, vel editorem illum incidisse in mutilum codicem,vel ipsum codioem ab editore fuisse muli- latum. » InquiritporroquaBmutilationisistiuscausflB esse potuerint,et an integra etiam pro genuino epi- scopi Ravennensis fetu haberi possit.Quodquidem asserit, et deinde sic pergit : • Unde quo facto de- curtata habeatur in vulgatis sanoti Leoniseditioni- bus,nona8sequor.Codioem quidemThuaneum com- memorant, exquo deprompta fuerit ab editore. An hoc ita tit, nescio. Hoc scio, unicum in Catalogo Tuaneorum mss. codicem a me repertum,qui Epi- itolam sancti Petri Chrysologi contineat, cum aliii nonnuliisad synodum Chaicedonensem pertinenti- bus :inhocvero codioeintegramhaberi Epistolam. Cui ii mss. Vaticanos ct card. Sirieti codioes, anti- quaaque ac recentiores Baronii et Conciliorum edi- tionesadjunxeris.vix restatdubitandilocus^quin vei in editoris iUius, si non malam iidem,saitem osoi- tanUam,velin Codiois vitium refundenda sit Episto- Iffidiminutio. «Utinam vero Quesnelloindicare pla. cuisset editionum L.eoni8 M. folium paginamve, in qua Petri h«o epistola exstet, quam a se lectam fttisse tam diserte signiiioat.
i 676. Lugdunt^fnptib.F Fr . A nUsoniorum et Joan . Poysne^, m-/o^.Divi Petri Chrysoiogi archiepiscopi Ravennatis Sermones Aurei ad Exemplar SeraphicaB Cesene bibliotheoas correcli, schoiiis ac locupletissi- mis moralium oonceptuum varietate Commentariis iliustrati.Nunc recensingratiam divini verbi concio- natorum^addita Sanotissimi Doctoris Vita, nec non atejttsdem ad Eutyohotem Epistola Notis pariter elu- cidata,prodeunt in lucem operaet iabore JL P. Fr. Martini dbl Cjlstillo Burgensis MinoritCB de Obser' vantia : m S.Evangelii Mexicana Provincia Leclons Jubilati, Theologimhonor, Alex. VIL Hescripto de- corati Magistri. OUmineadem Provincia Ministri Provincialis : et in magno S. Bonavent. CoLiegio Rectoris,atque studiorum Regentis. Accessithis In- dex quadruplex : I. Scihcet Sermonum ; II. Loco- rum Scripturad sacras; llL Evangeliorum ad Con- ciones per Annum ; IV.Rerum deniqaenotabilium.
Belius hic artifex novem et quod exourrit aipha- betacommentariis suis in XXlfChrysologiSermones et Episiolam ad ^ii/ycAefem impievit.Iiiud cum su- periorieditoreDominioo Mitacommune habet,quod lioetingens titulorum syrmapost nomen trahat,ta- men de iniquitate fortun» conqueritur.neo propitio- rem habuit Faoundiam deam. « Apposui in corde meo, inquit, universos CLXXVI Sermones D. Petri phrysologimeis illustrarecommentis : idcirco brevi fijnQfPJiii^ oompleto marginaU schoUo ad depromen* du$iimma0U(umquesensumeJussubtilissimummecon'
A /ti2{»latiori sermone {nec enim periculoeum est,nesit nimium,quodessemaximumdebetJumoraiebatPti' mi4i) inchoavi eimngtiduossermones,unacum ejus epistota ad Eutychetem htBreticum, quos complevi, exhibeo.Sedprohdolorlophthalmiaprcl^xeeLdmodnm lumina torsU;etquod magisM^ novem et plus an- nis, lippientmn me limis ocutisfortuna prospexit^re^ trahens mmVfa,qua lal>oriosa a penso, laborare eu- pientem. Piuries repetiicumDiogene Cynico : Buge, 0 fortuna,quodviriUterme tractastil Mepeccaiorem, me scelestum, flageUis feticem Deus Op.Ma. feeU,te- nuitme semper idiographum, cum amamtensenuS' quam,bibliothecaorbatum etceUafereexsulem.ldem quoque testaittr* se qumeisse mtsgis quid scriberet, quamquemadmodumtnoncurassesesolUcUtmfComp' g tam perpoUtamque orationem, sed remissius toqui voluisse,ut toqueretur securius. Unum quodin toto opere non prorsus ineptum jttdioes»est VitaPetri Chrysologifinqno Scripta etiameditionesque eorum attingit.Nuncupatum est Petro PrincipiPortoearero Folch de Arragon et Corduba, etc, epistoia quflB omnibus ingenii auctoris sui luminibns radiat.
1677. RomcB, sumptib. Pontii Bemardon; in-folr Latini LaUnii Viterbiensis Varim Ijectiones et Ob- servationes in Petrum Chrysologum ; in BibUotheca ejus Sacra et Profana, 1. 1, pagg. 98-103.
Pertinent ha observationesyquncommendatione alia praster auctoris nomen nonegent,ad siBOulum snperius. Obiit enim Latinius a 1503. Usus estedi- tione Parisiensi a. 1674. ^ 4677. Lugduni, apud Anissonios \in-fol. S. Petri Chrysologi Sermones (CLXXVl) et Epistola ad Eu- tyohen cum noUs Ger. Vossii, in Max. Bibt. PP. tomo VII, pagg. 803-970.
1679. CoUnti(BAgrippinos,apudJo. Caf^otumMu- nich ei Petrum Ketteler; fn-4«; D.PetriChrysologi aroliiepiscopi Ravennatis viri eruditissimi atque sanctissimi Sermones inEvangeliade Dominicis et festisaliquot soiemniortbus totius anni insignes oum triplici indice, Evangeiiorum et Epistolarum, LooorumS. ScripturaB rernmque etverborumin lucem editi. (Accesserunt Sermones Maximi Taa- rinensis.) Editio prima in Qermania (sic).
Typothetffi iucuria annus in titulo exsoriptus est MDLXXIX. Etiamsi vero satis typis et tota desorip- tione saBculum se proderet, non tamen meo unius D arbitrio statuere ausu8sum»antequamaUunde mihi hac dere constarot. Sed jamoertus sum et lectores monitos volo, ut Maximi Taurinensis editionem a. 1579, ad sequens sflBcnlum transcribant. In Cat. BU>1. Reg. Paris laudatur hao editio anni 4678.
1684. Parisiis, apud Franc. Muguet ; m-/o/.P6iri Chrysologi Sermones duo: tmus de pace in iUud Matthffii V, FeUces pacifU:i, etc. (LIU) ; aUer de Na- tali Joannis BaptistsB ; inter Augustinianos, quos BenedicUni secreverunt per kppendicem tomi V, classe 1, num. 61, et classe 3, num. CXCIX.
Prior oUm inter Sermonesc^ Tempore erat num.
(a) Adeoqua non ires sed dt««tantumnumerand«fttissentut rectius aFabrioio etBallerinUsfactumest.
89
SCHOeNEMANNI NOTITIA IN OMNES EDITIONES S. PETRI GHRYSOLOGI.
90
GLXIX, pottea in App. LVII ; posterior ioter Sermo- A nes de Sanciis XXII, post in App. LXXVU. Sed ille passim interpolatus est etimiltis sententiis auctior, qoas proinde Maurini ansuiis commonstrarunt ; hic ab initio decurtatus. Krat ergo ratio, cur novissi- mus editoreosdem editioni su» insuper adjioeret, ut a Manuodiscimus, Alil duoinsuper inter Augu- stinianos Sermones occurrunt, nempe num. GXXI, de NaUU Domini V,queminquibusdam mss.Peiri Ravennatis nomen praferre notant, et Sermo XGVII de yerbis Erang. Joan. xiv, Pacem meam do vobit, ete. quem cum LXI Ghrysologi styio conTenire monent iidem.
SiBCULO XVUI
17U. ParieHi, ex l)fpogr. Meg. ; in-foL Petri Ra- 3 Twnatis Epistola ad Etttyohen;in Coneiliis Harduini, tomo II, pagg. 2-2.
nti.Parisiis, apudMontalant ; in-fot. Petri Ghry- sologi Sermo de Natali Domini et Sermones V in Orationem Dominicam;innoTa editione Spieilegii Luem D*Achery quam curavit Luduvieus Franc. Joseph La Barre \omol, pagg. 41, 215-221.
Vide qu» dicta sunt occasione editionis primffi a. 1666 et 1672.
J742. Vsneiiis, apud Augustinum Savioli; in-fol. Sancti Petri Ghrysologi Forocornelieosis Ravenna- tum archiepiscopi Opera omnia cum observationibus el indice rerum locupletissimo DominiciMiisB. Ac- eessere praterea inhac nostraeditione S. Valeriani Cemeliensis episcopi Homilim quoiquot exstant. q
Bihliopol» institoto Bononiensis a. 4643 editio accurate recnsa et cultu non honesto modo, sed etiam magnifico dotata est.
1750. Veneliis in-fol. Sancti Petri Ghryso-
logi Opera omnia ad codices mss, recensita a P. 5e6a«ttaiio.Patt/tGiericoReg. Gongregationis Ma- tris Dei Lucensis.
De hac editione non nisi ex iis constat, qu» cl. Mansitu in Bibliotheca Fabriciana medi» et infim» Latinitatis T. V, pag. 253, ad supplendam de Ghry- soiogo notitiam recitavit. « Non est, cur hic pne- teream, inquit, quam sub ipsoanno suo emortuaii evolgavit vir cl. P. Sebastianus Pauli congregat. Matris Dei Lucensis, sodalis meus dilectissimus et amicus dum viveret in primis charissimus. Prodiit ^ illa typis Venetis a. i750, T. 1 (quod ioterpretor W)temmefino)m-/o/.PrffitereaquoiQ prascedeatibus editionibus patuerunt adjecit sermones septem de
Orationc Domini desumplos ex Dacherii Spicilegio tomVH, pag. 120, veteriseditionis; geminosetiam alios exappendiceSermonum S. Augustinieditionis Maurinianorum. Recensuit totum opos ad veteres mss. codices ; notas a Dominico Mita olim adorna- tas retinuit, quibuset suasadjecit, nec paucas.nec, ut vera fatear, indoctas. Quamquam vero laborem hunc viri eximii probo, multum tamen abesse cre- do, ut editio Operum Ghrysologl sic tandem omni- bus numeris absoluta reputetur. Admonet vir exi- miusex orationibus hiscenonnullas Severiano eui- damin vetustiscodicibus ascribi, qua ego prsmoni- tione edoctus nactusque in veteri homiliario codice, re- perto in bibliotheca canooicorum Majoris Ecdesio Lu- censis.nec meo judicio ssculoxu recentior6,homilias quasdam Severianinomine prffiflxas,unama)iquam ex illis conferendamassumpsi cum homiiia Ghryso- logi, quas inter editas est Clf. Utramque consen- tientemreperi : simultamenagnovi,hiuicaqundam esse in edito, qu» egregie supplebantur a codice illo. » Profert ibidem variantis lectionis aliquot ezempla.Sednon hujusdemumeditoris fuit iilaad- monitio,nonnullas homilias Severiano incodicibus vetustis ascribi, sed dudum in Bonniensi prima ab Agapito iilud observatum est. Nec admodum dili- gentiamejuscommendat, quodbiseosdem Sermo- nes Vin Orationem Dominicam excribendos de- derit.
4733. VenetHs, apud Simonem Ocohi;infoLPeiri Ghrysoiogiepiscopi Ravennatis adEutychem pres- byterom Epistola, Gr. Lat. cum admonitione etno- tis Balleriniorum; in Operibus Leonis M. T. I, epi- stola XXV, pagg. 775-78.
Ballerinii docent deeurtatam epistolam, de qua Quesnellus primum monuit, proftoisci ex collectione Canonum Hispana,exeaque in /ftiioitanam,indeque inreliquasGollectionesfluxisse.Simul tamen osten- dunt integrsB originem poUoris esse et antiquitatis et auctoritatis, quippequffiinveniaturincollectione epistoiarum in causa Eutychetis, quo actionibus ooncilii Ghalcedonensis priemitti solet, ante me- dium sextum saBCulum Latine compacta. Suspi- cantur autempriorempartem epistolaB quam etiam Hispanica collectio profert originalem esse poste- riorem ex Graeco usam.
t7ei. Florenlm, expensis Ant. Zattx Venen';tn- fol. PetriRavennatis Epistola ad Eutychen Gr. Lat., cum prffimonitione etnotis Ballerimorum ; in Col» leetioneampliss. ConciUor. tom. V. pagg. 1347-1350.
91
IN S. PETRUM CHBYSOLOOUU PRCLEQ0MBN4,
JOS. A. AMADESU DISSERTATiO
DB
METROPOLI ECWiASTlGA RAVENNATENSI,
AD CL. YIRUM
PAULUM PACIAUDUM^
TYPOGRAFHUS VENETUS LECTOW.
Ad umbilicm p0rv0nerat EdiUo^ cum diliginUa H iura cl. v. Pnuli Marim Potiiatldi nM^ict regularis, Dmeriatio hwc Ravenna Veneiia$ misea ad mae manm fenmU. Ueme kie addm pro coronide horum Protegomenorum^ nec edilori ingratum^ nec lectorHm iufu&undum fore, arbfiratui sum, Vale,
CAFOT I. UIHim Medtolanensi EceleHm subjeetd fuerit teeleeia
BdOtnnaequatuorprioribus «rm Christiaiui*sacutis. I L EiponaiiUir rattoties atiefoNm ftfflrmfttttttttii.
i* Busiaohtas a S. UbftldoAugastidiaaus Cx6al- ceatus satis